یاسای ژماره (6) ساڵی 1993یاسای بهرێوهبردنی شارهوانییهكا
جستجو در مفاد 🔎
جستجو در متن مواد قانون با سرعت بالا و دقت هوش مصنوعی
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: ئهنجومهن بۆی ههیه بڕیار لهسهر ئهمانه بدا: 1-رێ پێدانی (اجازه) شوێنه گشتی یهكان و پشكنین و چاودێری كردنیان و مهرج دانان لهسهر خاوهنهكانیان ده دهبی پێویستییهكانی حهوانهوه و سهلامهتی هاتوچۆكهرانیان دابین بكا. 2-گواستنهوهی گشت ئهو پیسهسازی و پیشانهی كه زیان به ژینگه دهبهخشن بۆ ئهو شوێنانهی له ناوچهكانی پیشهسازیدا (المناطق الصناعیه) بۆیان تهرخان كراوه دانانی مهرجهكانی چۆنێتی بهكار خستنیان به هاوكاری لهگهڵ لایهنه تهندروستی یهكاندا. 3-راگرتن و روخاندانی ههر بینایهك كه به پێچهوانهی رێ چێدانی بیناكردنهوه (اجازه البناء) یا یاسا یا ئهو پهیرهوه و رێنماییانهی لهبهریانهوه دهركراون، دهست به بیناكردنیان كراوه. 4-بهرگرتن له دروستكردنی ئهو بینایانهی كه زیان به كهسایهتی تر دهگهیهنن یا جوانی شهقام و باخچه گشتی یهكانی تهنیشتیان دهشێوێنن.
ماددهی سییهم:
ماددهی سییهم: ئهنجومهن بۆی ههیهبڕیار بدا خانووی نیشتهجێ بوون دروست بكا و زهوی له رێگهی (افراز) زهوی ههیه (افراز الارچی) له چوار چێوهی، سكێچی بنچینهیدا به پێی رێنمایی تایبهتی بهسهر هاوڵاتییاندا دابهش بكا.
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: 1-ئهنجومهن بۆی ههیه پێوانه (چوابگ)ی له بار بۆ ئاسانی جێ بهجێ كردنی ئهو ئهركانهی دابینی كه لهم یاسایهو له پهیرهو و رێنمایی یهكانیدا ههن. 2-كردنی ئهو خزمهتگوزاریانهی كه شێوهیهكی بازرگانی یا به رههمهێنانیان ههیه و سوود به هاوڵاتییان دهگهیهنن و قازانجیش به ماڵ و موڵكی شارهوانی.
ماددهی چل و پێنجهم:
ماددهی چل و پێنجهم: 1-گشت ئهو قهرز و ئهمانهتانهی خاوهنهكانیان له ماوهی پێنج ساڵدا له رۆژی ئهو ساڵه دارایی یهوهی تیایدا وهرگیراون نهچون به دهنگ وهرگرتنهوهیان، به ب داهاتێكی بێ رهت كردنهوه بۆ خهزێنهی ههرێم دهنوسرێن، چگه له ئهمانهتهكانی مولتهزیم و به لێن كار (metعهد). بهڵام بهڵام وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه فهرمان به گێرانهوهی ئهو قهرز و ئهمانهتانه بدا كه خاوهنهكانیان لهو ماویهدا لێیان نهپرسیونهتهوه، ئهگهر بۆی دهركهوت نهپرسینهوهكه به هۆی بههانهیهكی دروستهوه بوو هیچ پرسینهوهیهكیش دوای ده ساڵ وهرناگیرێ. 2-ئهو قهرزانهی لهسه رشارهوانین بهندی سهند و رێككهوتن نامه و یارمهتی دانن (مساعدان) له حوكمی ئهم ماددهیه به دهر دهكرێن و دهكهونه ژێر ركێفی تێپهر بوونی رۆژگاری یاسایی تایبهتی خۆیانهوه (مرور الزمن القانونی الخاص).
ماددهی چل و شهشهم:
ماددهی چل و شهشهم: وهزیر سهرپهرشتی كارهكانی شارهوانییهكان و چاودێری جێ بهجێ كردنی بودجهیان و پێداچوونهوهی ژمێریار یان دهكا و بۆی ههیه پشكنهر و وردكار (مدقق) بۆ ئهو مهبهسته بنێرێ و دهزگاكانی شارهوانیش ههرچی پێویسته بۆ ئاسان كردنی ئیشیان بۆیانی بكهن.
ماددهی چل و حهوتهم:
ماددهی چل و حهوتهم: ئهگهر بهرژهوهندی گشتی وههای خواست كه شهقامێكی كۆن به لاوه بنرێ و یهكێكی نوێ به پێی نهخشه سهلمێنراوهكه بفرۆشێ یا به كرێ ی بدا.
ماددهی چل و ههشتهم:
ماددهی چل و ههشتهم: ئهنجومهن دهبێ بۆ پێویستی جێ بهجێ كردنی سكێچی بنچینهیی و سكێچه فراوانهكان و سازدانی جزمهتگوزاری و سووده گشتییهكان، بڕیاری دابڕینی بهشی پیویستی به پێی سكێچی سهلمێنراو لهو موڵكه بیناكراوانهیا ئهوانهی لهوه و بهر دابهشكراون به مهرجێك له چواریهكی روپێوی ههر مولكێك زیاتر نهبێ كه ئهوه به خۆرایه دهبێ ئهگهر موڵكهكه زهوی بوو یا لهكاتی بینا كردنهوهیدا ئهگهر موڵكێكی بینا كراو بوو. بهڵام له حاڵێكدا ئهگهر پێویستی كرد كه زیاتر له چوار یهكی وهربگرێ، ئهوا ئهنجومهن دهبێ له رێگهی مولكسهندییهوه زیادهی چواریهكهكه به پێی یاسای موڵكسهندی كارپێكراو وهربگرێ.
ماددهی چل و نۆیهم:
ماددهی چل و نۆیهم: 1-ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی وهزیر، ئهنجومهنی شارهوانی ههڵوهشێنێتهوه ئهگهر ئهنجومهنهكه زۆربهی ئهندامانی له دهست دا له حالێكدا كه له پۆلی تایبهتی و ممتازی بێ، بهڵام بۆ پۆلهكانی تر ێششنیازهكه له لایهن بهرێوهبهری گشتی شارهوانییهكانهوه دهكرێ و به پهسهند كردنی له لایهن وهزیرهوه. 2-وهزیر دهبێ له ماوهی پازده رۆژدا له رۆژی ههڵوهشاندنهوهی ئهنجومهنهوه بڕیاری ههڵبژاردن لهو ناوچهیهدا بدا كه ئهنجومهنهكهی به پێی بڕگهی پێشوو ههڵوهشێنراوهتهوه بۆ ههڵبژاردنی ئهنجومهنێك كه جێگهی ئهنجومهنی پێشوو بگرێتهوه و ماوهكهش تهواو كهری ئهو دهبێ. 3-كارهكانی ئهنجومهن له رۆژی ههڵوهشاندنهوهیهوه ههتا ههڵبژاردنی ئهنجومهنی نوێ به لیژنهیهك دهسپێردرێ كه وهزیر لهسهر پێشنیازی بهرێوهبردنی گشتی شارهوانی یهكان پێكدێنێ و ئهم لیژنهیه نابێ هیچ بڕیاریك بۆ چارهسهركردنی ههر كێشهیهك بدا پێویستی به سهرف كردن له سنووقی شارهوانی دهبێ و له وهوبهر ئهنجومهن بڕیاری بۆ نهدابێ، جگه لهو مهسرهفی ههمیشهیی یه ئاسایی یانهی كه له بووجه سهلمێنراوهكهیدا ههن، تهنها له حاڵهتی پێویستیدا نهبێ كه ئهویش لهسهر پێشنیازی بهرێوهبهری گشتی شارهوانییهكان و به پهسهند كردنی له لایهن وهزیرهوه دهبێ.
ماددهی پهنجایهم:
ماددهی پهنجایهم: سهرۆكه شارهوانی یا ئهو كهسهی دهسهڵاتی خۆی دهداتێ دهسهڵاتی جێبهجێ كردنی ئهو تایبهتكاریانهی دهبێ: 1-بهرێوهبردنی كاروباری شارهوانی و سهرپهرشتی كردنی ئیش و كاری فهرمانبهران و كریكاران. 2-بهرێوهبردنی مال و موڵكی شارهوانی و پاراستنیان. 3-بهرێوهبردنی داهاتهكانی شارهوانی و وهرگرتنیان و چاودێری كردنی حیسابهكانی. 4-ئیمزار كردنی ئهو نووسراوانهی له شارهوانییهوه دهردهچن. 5-دهبێت نوێنهری شارهوانی لهبهر دهم دادگاكان و گشت فهرمانگهكاندا و بۆی ههیه كهسێكی تر بكاته بریكاری خۆی و ئهگهر بهرچهوهندی خۆی لهگهڵ بهرژهوهندی شارهوانی ناكۆك بوون، جێگری سهرۆك له نوێنهرایهتی كردنی بهرچهوهندییهكانی شارهوانیدا جێگهی دهگرێتهوه ههر وهكو سهرۆك یا جێگرهكهی له ههموو بۆنه گشتییهكاندا دهبنه نوێنهری شارهوانییهكان. 6-ههر دهسهڵاتێكی تر كه ئهنجومهن پێی دهسپێرێ و ئهویش دهبێ: أ-ئهو راپۆرتانهی خوارهوه بدا به ئهنجومهن و وێنهیان به وهزارهت و دهبێ پووختهی ئهو كارانهیان تێدا بن كه شارهوانی بهدی هێناون و ئهو مهسهلانهی چارهسهری كردوون كهشفێكیش به دهسكهوت و مهسرهفی شارهوانی و تێبینی و پێشنیازهكانی له بارهیانهوه پێشكهش بكا: 1-راپۆرتێكی نیو ساڵی له كۆتایی حوزهیراندا دهدرێ. 2-راپۆرتێكی ساڵانه و له كۆتایی كانوونی یهكهمدا دهدرێ. 3-راپۆرتێكی كۆتایه له دوا مانگی خولی ئهنجومهندا دهدرێ. 4-راپۆرتێك له بارهی ئهو پرۆژانهی گهشه پێدانهوه كه لهسهر حیسابی نهخشهن. أ-ئهم راپۆرتانه به پێ ی ئهو راپۆرتانه دهدرێن كه ئهنجومهنی وهزیران دایان دهنێن. ب-ئهنجومهن بۆی ههیه له راپۆرتانهی برگهی پێشوو بدوێ و بڕیاری پێویست سهبارهت بهو مهسهلانه بدا له چوار چێوهی تایبهت كاری خۆیدان. ج-شارهوانی بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی ئهنجومهن و پهسهند كردنی له لایهن وهزیرهو ئهو راپۆرتانهی بڕگهی (1) بهرێ و شوێنی ئاگاداری جۆراوجۆر بۆ هاوڵاتیان بڵاو بكاتهوه.
ماددهی پهنجا و یهكهم:
ماددهی پهنجا و یهكهم: شارهوانییهكان بۆیان ههیه سهبارهت به ئهركهكانی سهرشانیان راستهخۆ رووی قسه بكهنه دادگا و فهرمانگهكان و هاووڵاتییان.
ماددهی پهنجا و دووهم:
ماددهی پهنجا و دووهم: وهزیر بۆی ههیه ههر چی یهك به پێویست بزانێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی كه یاسا رهچاو كراوهكان بۆی بڕیار داون بۆ ئاسانكردنی كاروبار به سهرۆكی شارهوانی یان بسپێرێ.
ماددهی پهنجا و سێیهم:
ماددهی پهنجا و سێیهم: شارهوانی به یهكێ له دهسهڵاته گشتییهكانی دادهنرێ كه به پێی یاسا دامهزراوه وبۆی ههیه دوا له ههموو كهس بكا ملكهچی ئهو فهرمانانه بن كه دهریان دهكا به رێك و پێكی رادهگهیهنرێن و ئاشكرا دهكرێن و دهبێ ئهو فهرمانبهرانهی تاعهت بكرێن كه دهسهڵاتی ههڵسوراندنی كارهكانیان پێ سپێردراوه و ئهوهی سهرپێژی بكا به پێ ی یاسا كارپێكراوهكان سزا دهدرێ.
ماددهی پهنجا و چوارهم:
ماددهی پهنجا و چوارهم: 1-نیشتهجێی خاوهن ئههلیهتی تهواوی ا(لاهلیه الكامله) ئهو موڵكهی ئاوهرۆیهكی ئاوی پیس یا لێرژاوی (فائچه) لێ دهخاته سهر شهقام یا حهوزیچكی لهسهر شهقام بۆ دروست دهكا به ماوهیهك حهپس له ده رۆژ زیاتر نهبێ یا به غهرامهیهك كه له سهد دینار زیاتر نهبێ یا به ههردووكیان سزا دهدرێ و دادگا بڕیار دهدا كه له ماوهی سی رۆژ له لایهن نیشتهجێ ی خانووهكه وه ئاوهرۆكه ههڵبگیرێ و حهوزهكه پر بكرێتهوه و به پێچهوانهوه شارهوانی ئهو كاره دهكا و نیشتهجێ ی خانووهكه مهسرهفهكهی دهكهوێته ئهستۆ. 2-نێشتهجێی خاوهن ئههلیهتی تهواوی ئهو خانووهی پیسی و زبڵ و ئاوی پیس فرێدهداته سهر شهقام به غهرامهیهك كه له پهنجا دینار زیاتر نهبێ سزا دهدرێ.
ماددهی پهنجاو پێنجهم:
ماددهی پهنجاو پێنجهم: 1-گشت ئهو شهقامانهی دهكهونه سنووری شارهوانی یهوه و بهكار هێنانیان بۆ سوودی گشتی وازی لێ هێنراوه له كاتی جێبه جێ كردنی ئهو یاسایهدا ههن یا ئهوانهی دوای به پێی یاسا رهچاو كراوهكان وهها یان لێدێ یا ئهوانهی دوای گۆرینیان دهكهوه سنووریهوه ههموو زهوی و زارهكانیوهزارهتی دارایی كه دهكهونه سنووریهوه ئهو زهوی و زارانهی نابنه موڵكی هیچ كهس، بهبێ بریتی (بدون عوچ) به ناوی شارهوانییهوه تۆمار دهكرێن و فهرمانگهكانی تۆماری موڵكداری (التسجیل العقاری) دهبێ ئهو موڵكانه له تۆمارهكانیدا راستهوخۆ بهبێ رهسمدان به ناوی شارهوانی یهوه تۆمار بكهن. 2-نابێ (افراز) لهو زهوی و زارانهدا كه دهكهونه سنووری شارهوانی یهكانهوه بۆ مهبهستی نیشتهجێ بوون و پیشهسازی بكرێ تهنها به بڕیاری وهزارهت نهبێ و بهم جۆره: أ-ئهو زهوی و زارانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانی ی پۆلی تایبهتی یهوه به ماوهی (10) ده كیلۆ مهتر. ب-ئهو زهوی و زارانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانی ی پۆلی مومتازهوه به ماوهی (7) حهوت كیلۆ مهتر. ج- ئهو زهوی و زارانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانی ی پۆلی تایبهتی یهوه به ماوهی (5) پێنج كیلۆ مهتر. د- ئهو زهوی و زارانهی دهكهونه دهرهوهی سنووری شارهوانی ی پۆلی دووهم و سێیهم و چوارهمهوه به ماوهی (3) سێ كیلۆ مهتر 3-دهبێ نهخشهكێشانی ئاوهدانی به رێكخستنی له گهڵ شارهوانی پێوانه و پارهی پێویست ئهو تۆ دابنێن كه چۆنێتی ی (افراز)ی ئهو زهوی و زارانه روون بكاتهوه.
ماددهی پهنجا و شهشهم:
ماددهی پهنجا و شهشهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی ئهو یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی پهنجا و حهوتهم:
ماددهی پهنجا و حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێبهجێكردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پهنجاو ههشتهم:
ماددهی پهنجاو ههشتهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكا.
ماددهی پهنجا و نۆیهم:
ماددهی پهنجا و نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
