یاسای ژماره‌ (15)ی ساڵی 2008 یاسای هه‌مواركردنی جێ به‌جێ كرد

جستجو در مفاد 🔎

جستجو در متن مواد قانون با سرعت بالا و دقت هوش مصنوعی

🧹 پاک کردن

المادة 92

متن ماده:

المادة 92 – يراعى في توريث الاخوة والاخوات لآب وام او لآب مع الجد الصحيح احكام المذهب الذي يتبعه المورث في ذلك. (ملاحظة: في اقليم كردستان يطبق قانون التعديل رقم 15 لسنة 2008 الذي ساوى في بعض الاحكام).

المادة 93

متن ماده:

المادة 93 – اولاد الاخوة والاخوات وان نزلوا يحلون محل ابائهم في الارث. (ملاحظة: يراعى نص المادة 74 المعدلة في الاقليم).

المادة 94

متن ماده:

المادة 94 – يراعى في توريث ذوي الارحام القواعد الشرعية المعمول بها.

المادة 95

متن ماده:

المادة 95 – يمنع من الارث من قتل مورثه عمداً سواء كان القاتل فاعلاً اصلياً او شريكاً او متسبباً.

المادة 96

متن ماده:

المادة 96 – لا توارث مع اختلاف الدين الا اذا كان الوارث مسلماً والمورث غير مسلم. (ملاحظة: تم تعديل هذا المفهوم في الاقليم بموجب المادة 24 فقرة 2 لتشمل الزوجة الكتابية في الوصية الواجبة).

المادة 97

متن ماده:

المادة 97 – المفقود الذي لا تعرف حياته ولا موته يعتبر حياً في حق ماله فلا يورث منه، ويعتبر حياً في حق غيره فلا يرث من غيره.

المادة 98

متن ماده:

المادة 98 – يحكم بموت المفقود اذا قام دليل على موته او مضت مدة على فقده يغلب فيها الظن بموته، وتحدد هذه المدة بقرار من المحكمة.

المادة 99

متن ماده:

المادة 99 – اذا حكم بموت المفقود وزعت تركته على ورثته الموجودين وقت صدور الحكم.

المادة 100

متن ماده:

المادة 100 – اذا عاد المفقود او تبين انه حي بعد الحكم بموته استرد ما بقي من اعيان ماله في يد ورثته.

المادة 64/1

متن ماده:

المادة 64 – 1 – يجوز زيادة النفقة ونقصها تبعا لتغير الاحوال الاقتصادية واسعار الاستهلاك، ولا تسمع دعوى الزيادة او النقصان قبل مضي سنة على الحكم بالنفقة الا في الحالات الاستثنائية. 2 – تكون الزيادة او النقصان في النفقة من تاريخ المطالبة القضائية.

المادة 86/1

متن ماده:

المادة 86 – يستحق الارث بموت المورث او بحكم القاضي بموته. 2 – يجب ان يكون الوارث حياً وقت موت المورث او وقت صدور الحكم بموته. 3 – الحمل يستحق الارث اذا ولد حياً. 4 – اذا مات اثنان او اكثر وكان بينهم توارث ولم يعلم ايهما مات اولاً فلا استحقاق لاحدهم في تركة الاخر.

مادده‌ی یازده‌م

متن ماده:

مادده‌ی یازده‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌كانی بیست و نۆیه‌م و سییه‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ جێیان ده‌گرنه‌وه‌: (ئه‌گه‌ر مێرد به‌بێ نه‌فه‌قه‌ ژنه‌كه‌ی جێهێشت و خۆی بزر كرد یان نه‌هاته‌وه‌، یاخود ون بوو یان به‌ندكرا، دادوه‌ر حوكمی خۆی ده‌دات به‌ دانی نه‌فه‌قه‌ له‌ ڕۆژی به‌جێهێشتن و سندووقی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی نه‌فه‌قه‌ی خه‌ملێندراءخه‌رج ده‌كات).

مادده‌ی بیسته‌م

متن ماده:

مادده‌ی بیسته‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌ی چل و چواره‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- (ده‌شێ هۆیه‌كانی لێك جودابوونه‌وه‌ و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گرێبه‌ندی هاوسه‌رگیریی به‌ هه‌موو هۆیه‌كانی سه‌ڵماندن و له‌وانه‌ش ئه‌و شایه‌دییانه‌ی كه‌ گوێیان لێگیراوه‌، ئه‌گه‌ر به‌ ته‌واوتر هاتبێ و ئه‌مه‌ش دادگا دیاری ده‌كات، به‌ده‌ر له‌و حاڵه‌تانه‌ی كه‌ یاسا هۆیه‌ دیاریكراوه‌كانی سه‌ڵماندنیانی ده‌ستنیشانكردووه‌.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م

متن ماده:

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواراه‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- نه‌فه‌قه‌ی هه‌ر مرۆڤێك له‌ماڵی خۆیه‌تی ته‌نیا ژن نه‌فه‌قه‌كه‌ی له‌سه‌ر مێردیێتی له‌كاتی گرێبه‌ندی ته‌واودا.

مادده‌ی بیست و چواره‌م

متن ماده:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی حه‌فتاو چواره‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: 1. ئه‌گه‌ر رۆڵه‌ی رۆڵه‌ له‌گه‌ڵ رۆڵه‌دا كۆبوونه‌وه‌ یاخود رۆڵه‌ی رۆڵه‌ی رۆڵه‌ له‌گه‌ڵ رۆڵه‌ی رۆڵه‌دا كۆبوونه‌وه‌ و ئه‌گه‌ر هاتنه‌ خواره‌وه‌ش جێی باوكی كۆچكردوویان یان دایكی كۆچكردوویان ده‌گرنه‌وه‌ و ئه‌وه‌ی ده‌یانكه‌وێ له‌ میرات بۆیان دێته‌ خوار هه‌رچه‌نده‌ له‌ ژیانیش دامابێ، به‌مه‌رجێك له‌ سێیه‌كی میراته‌كه‌ زیاتر نه‌بێ، ئه‌گه‌ر میراتیان نه‌گرت و باپیر یان داپیر ئه‌وه‌ی ده‌یان كه‌وێ پێیان نه‌دان و ئه‌گه‌ر كه‌متریان پێدان له‌وه‌سیه‌تی واجیب بۆیان ته‌واو ده‌كرێ. 2. حوكمه‌كانی وه‌سیه‌تی واجیب رۆڵه‌كانی براو خوشكانیش ده‌گرێـته‌وه‌ جا ئه‌گه‌ر نێر بن یاخود مێ و ئه‌گه‌ر هاتنه‌ خواره‌وه‌ش و بۆ هه‌ردوو هاوسه‌ریش دێته‌ خوار ئه‌گه‌ر ژنه‌كه‌ ئه‌هلی كیتاب بێ. 3. خاوه‌ن میرات له‌ سه‌رده‌می ژیانیدا بۆی هه‌یه‌ ماڵه‌كه‌ی خۆی به‌سه‌ر میراتگرانی نێرو مێ به‌یه‌كسانی دابه‌ش بكات، یاخود ئه‌مه‌ رابسپێرێ به‌مه‌رجێك له‌سێ یه‌كی میراته‌كه‌ زیاتر نه‌بێ و به‌ره‌زامه‌ندیی ئه‌وانی تربێ ئه‌گه‌ر له‌سێیه‌ك پتربوو. 4. خاوه‌ن میرات بۆی هه‌یه‌ رابسپێرێ پتر نه‌بێ له‌ سێیه‌كی میراته‌كه‌ی بدات به‌ میراتگرێك. 5. ئه‌گه‌ر وه‌سیه‌تی ئه‌رك (واجیب) ناكۆك بوو له‌گه‌ڵ وه‌سیه‌تی هه‌لبژێدراو(ئیختیاری) ئه‌وه‌ی یه‌كه‌میان پێش هی دووه‌میان ده‌خرێ.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م

متن ماده:

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێت ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی بیست و دووه‌م

متن ماده:

مادده‌ی بیست و دووه‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی په‌نجایه‌م له‌ یاساكه‌دا راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: (ده‌بێ نه‌فه‌قه‌ی عیدده‌ بۆ ژنه‌ ته‌ڵاقدراوه‌كه‌ له‌سه‌ر مێرده‌ زیندووه‌كه‌ی بێ و هیچ نه‌فه‌قه‌یه‌ك به‌ناوی عیدده‌ی مردن نادرێت).

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

متن ماده:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌كانی (3،1) له‌ مادده‌ی چل و شه‌شه‌م له‌ یاساكه‌دا راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: 1. لابردنی كۆتی هاوسه‌رگیری (خولع) به‌ ده‌ربڕینی (خولع)ه‌ یاخود به‌وه‌ی كه‌ ماناكه‌ی ده‌به‌خشێ، به‌رامبه‌ر قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌یه‌ك زیاتر نه‌بێ له‌وه‌ی وه‌ریگرتووه‌ له‌ ماره‌یی دیاریكراو و مه‌رجیش نییه‌ مێرده‌كه‌ به‌و (خولع)ه‌ رازی بێ ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت بۆ دادوه‌ر له‌ ڕێگه‌ی ته‌حكیمه‌وه‌ كه‌ ژنه‌كه‌ ناتوانێ له‌ گه‌ڵیدا بژی.

مادده‌ی نۆزده‌م

متن ماده:

مادده‌ی نۆزده‌م: یه‌كه‌م: كاركردن به‌ (2،1) له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) له‌ مادده‌ی چل و سێیه‌م له‌ یاساكه‌دا راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- 1. ئه‌گه‌ر مێرده‌كه‌ی به‌ندكرا به‌ سزایه‌ك ئازادی موقه‌ییه‌د بكات بۆ ماوه‌ی (3) سێ ساڵ و زیاتر، دوای ساڵێك له‌ جێبه‌جێ كردنی، هه‌رچه‌نده‌ ده‌رامه‌تی هه‌بێ و خه‌رجی بكات. 2. ئه‌گه‌ر مێرد ژنه‌كه‌ی بۆ ساڵێك و زیاتر به‌ بێ پاساوی ڕه‌وا به‌جێهێشت و هه‌رچه‌نده‌ مێرده‌كه‌ شوێنی نیشته‌جێبوونی دیاربێ و ده‌رامه‌تی وای هه‌بێ لێی خه‌رج بكات. دووه‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌ی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی چل و سێیه‌م له‌ یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

متن ماده:

مادده‌ی حه‌وته‌م: كاركردن به‌ حوكمی بڕگه‌كانی (5،2) له‌ مادده‌ی ده‌یه‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- 2- به‌یاننامه‌كه‌ به‌ راپۆرتێكه‌وه‌ ده‌لكێندری كه‌ له‌ لیژنه‌ی پزیشكی تایبه‌تمه‌نده‌وه‌ ده‌رچووه‌و پشتگیریی ته‌ندروستی هه‌ردوو هاوسه‌ره‌كه‌ ده‌كه‌ن له‌ نه‌خۆشی (كه‌می به‌رگه‌گرتن)ی تووشبوو و به‌رهه‌ڵستی ته‌ندروستی و به‌ به‌ڵگه‌نامه‌ی دیكه‌ش كه‌ یاسا ده‌یكاته‌ مه‌رج. 5- هه‌ر كه‌سێك گریبه‌ندی هاوسه‌رگیریی له‌ ده‌ره‌وه‌ی دادگا بكات به‌ غه‌رامه‌یه‌ك سزا ده‌دریت كه‌ له‌ ملیۆنێك دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ سێ ملیۆن دیناریش زیاتر نه‌بێ و سزاكه‌ی حه‌پس كردن ده‌بێ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ ساڵ كه‌متر نه‌بێ و له‌ پێنج ساڵیش زیاتر نه‌بێ ئه‌گه‌ر هاوسه‌رگیرییه‌كی دیكه‌ی له‌ژیانی هاوسه‌ری دا له‌ ده‌ره‌وه‌ی دادگا گرێدا.