یاسای ژماره (14) ساڵی 1992 یاسای دهسهڵاتی دادوهری (السلط
جستجو در مفاد 🔎
جستجو در متن مواد قانون با سرعت بالا و دقت هوش مصنوعی
ماددهی چل و پێنجهم
ماددهی چل و پێنجه$م: دادوهر بۆی ههیه ه$ر كاتێ ئاره$زووی كرد واز له كاربه$هێنێ (استقاله) بدات و لهو باره$شدا مافی وهرگرتنی مووچهی خانهنشینی و یاخود (اكرامیهی)ده$مێنێ كه به پێی یاسای راژهی شارستانی (خدمهی مدنی) دهی كهوێت و مافی ئهو مۆڵهتانهیشی لهده$ست نادات كه ماویهتی.
ماددهی پهنجا وههشتهم:
ماددهی پهنجا وههشتهم: یهكهم: ئهگهرلیژنهی كاروباری دادوهران سهیری كرد ئهو كارهی دراوهته پاڵ دادوهرهكه تاوانێك یا كهتنێك پێكدههێنێ بڕیاردهدا بیداته دادگای پهیوهندیدار و دوای ئهوهی وهزیر به پێی یاسای رێك وپێكی فهرمانبهرانی دهوڵهت دهستی لهكار دهكێشێتهوه ئهوراقهكانی بۆ دادگا دهنێرێ. دووهم: ئهگهر دادگای پهیوهندار بڕیاری بێگوناهی (براءه) یا مهرهخهسكردن (افراج)ی دادوهرهكهیدا یا ههر بڕیارێك كه داوا سزاییهكه به كۆتایی بگهیهنێ دهبێ به پێی ئهم یاسایه له بینینی داوا رێك پێكیهكه (الدعوی الانضباطیه) بهردهوام بێ. سێیهمك ئهگهر دادگا بڕیاری گوناهباركردنی داوهركهی دا لیژنه دهبێ به پێی ماددهی (55)ی ئهم یاسایه سزایهكی رێك وپێكی گونجا و لهگهڵ ئهو كارهدا كه دراوهته پاڵی بهسهریدا بدا.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: یهكهم: سهرۆكهكانی دهستهكان به بڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی له سهرهتای ههر ساڵێك دا دیاری دهكرێن و له حالهتی ئاماده نهبوونی ههر یهكێكیاندا پێشترین دادوهری دادگا جێگهی دهگرێتهوه. دووهم: دهستهكان و لهگهلیاندا دهستهی فراوانیش به یڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی له سهرهتای ههر سالێكدا پێك دههێنرێت هیچ ئهندامێكی دهسته ناگۆردرێت تهنیا له حاڵهتی پێویستدا نهبێ و ئهویش بهههمان شێوه دهكرێ.
ماددهی سی و یهكهم
ماددهی سی و یهكهم: یهكهم: أ ـ ئهنجوومهنی دادوهری به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستانی عێراق و ئهندامێتی پێشینترین دوو جێگر له جێگرانی سهرۆك و ئهگهر له كایهدا نهبوون پێشینترین دوو داوهری دادگای پێداچوونهوه و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی (دیوان التدوین القانونی)و سهرۆكی داوای گشتی (الادعاء العام) و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی (التسجیل العقاری). "5" ب ـ ئهگهر سهرۆك ئاماده$نهبوو پێشینرین دوو جێگرهكهی جێگهی دهگرنهوهو ئهگهر ئهوانیش ئاماده$ نهبوون پێشینترین ئهندامانی دادگای تێ ههڵچوونهوه سهرۆكایهتی ئهنجوومهن دهكا. دووهم: ئهنجوومهن بهلایهنی كهمهوه له مانگێك دا جارێك كۆده$بێتهوه وسهرۆكیش بۆی ههیه له كاتی پێویستیدا داوای كۆبوونهوهی بكا وكۆبوونهوهی به بێ ئاماده$بوونی سهرۆك یا ئهوهی له كاتی ئاماده$ نهبوونیدا جێگهی دهگرێتهوهو بهلایهنی كهمهوه سێ له چوار بهشی ئهندامانی پێك نایهت و بڕیارهكانیش به زۆربهی ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن دهدرێن. سێ یهم: ئهنجوومهن سكرتێرێكی له وهرگرانی باوهڕنامهی بهكالۆریۆسی له یاسادا دهبێ كه رێكخستنی كاروباری ئهنجوومهن و ئاماده$كردنی بهرنامهی كاری و پوخته$ كردنی ئهو كێشانهی دهخرێته بهرده$می و راگهیاندنی بڕیارهكانی له ئهستۆ دهبێ.
ماددهی سی و حهوتهم
ماددهی سی و حهوته$م: یهكهم: پله$ (درجه) و مووچهی دادوهران و زیاده$ی ساڵانه و پله$به$رزیان (العلاوه والترفیع) بهم جۆره$ دهبێ: پله$ سنووری مووچه به دینار زیاده$ ماوهی پله$ بهرزی ـــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ أ 520 ـ 590 14 ــــــــــــــــــــــ ب 460 ـ 500 12 5 ساڵ ج 380 ـ 435 10 5 ساڵ د 310 ـ 370 8 5 ساڵ دووهم: أ ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه پله$ی وهزیر دهبێ و مووچه و سهر مووچه (مخصصات)ی وهزیری دهدرێتێ. ب ـ مووچهی جێگری سهرۆك و دادوهری دادگای پێداچوونهوه (1000) دینار دهبێ. سێ یهم: دادوهر دوای ئهوهی ساڵێك خزمه$ت تهواو دهكا زیاده$یهكی ساڵانهی لهخۆوه (تلقائی)ی له راده$ی خوارهوه (الحد الادنی) بۆ ڕاده$ی سهرهوه (الحد الاقصی)ی ههر پله$یهكی بهو پێ یهی لهبڕگهی (یهكهم)ی ئهم مادده$یهدایه دهدرێتێ. چواره$م: أ ـ دادوهران و لهگهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهرانی ئهم سهرمووچه دادوهری یانه وهرده$گرن: مووچه لهقهزاوناحیهكان دا لهمه$ڵبه$ندی پارێزگاكاندا ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 520 ـ 590 80% ی مووچه 70% ی مووچه 460 ـ 500 90% ی مووچه 80% ی مووچه 310 ـ 435 100% ی مووچه 90% ی مووچه ب ـ مهرجه$ ئهوانهی سهرمووچه به پێی رێژهكانی بڕگهی (أ) وهرده$گرن له شوێنی كاره$كانیاندا نیشته$جێ بون و به پێچهوانهوه كهمترین رێژهی ئهو سهر مووچهیهی نێوان شوێنی كاره$كهیان وهرده$گرن. پێنجه$م: أ ـ دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهره$كانی و داواكاره$ گشتی یهكان (المدعون العامون) و جێگرهكانیان (300) سێ سهد دینار وهك سهر مووچهیهكی بڕاوه (مقگوع) لهبری كرێ خانوو وهرده$گرن. ب ـ ئهگهر دادوهر چووه خانوویهكی میری یهوه دهبێ فهرمانگهكهی ئهو پاره$یه بڕگهی (أ)ی سهرهوه وهك كرێ بدا بهو لایهنهی خاوهنی خانووهكهیه. ج ـ ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا خانووی خۆی ههبێ یا ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا نیشته$جێ نابێ لهسهر مووچهی كرێی خانوو بێ بهش دهكرێ. شهشهم: دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرانی داواكارانی گشتی و جێگرهكانیان ئهم سهرمووچه بڕایهوانه وهرده$گرن: أ ـ پۆلی یهكهم 1000 ههزار دینار ب ـ پۆلی دووهم 800 ههشت سهد دینار ج ـ پۆلی سێ یهم 600 شهش سهد دینار د ـ پۆلی چواره$م 400 چوار سهد دینار حهوته$م: سهرۆكی داوای گشتی و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی تۆماركاره$ یاساییهكان و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی و سهرپهرشتكارانی داد ئهگهر دادوهر نهبوون ئهو سهر مووچه دادوهره$ی و سهر مووچه بڕاوهوهی كرێی خانویان دهدرێتێ كه لهم مادده$یهدا ههن. ههشته$م: سهر مووچهی دادوهری و سهر مووچهی كرێی خانوو یا ئهو سهر مووچهی بڕایهوانهی به پێی ئهم مادده$یه دهدرێن ناكهونه$ بهر حوكمی هیچ یاسایهك كه لهگهڵیدا ناكۆك بن.
ماددهی چل و چوارهم
ماددهی چل و چواره$م: 1/دادوهر تا تهمه$نی شهست و سێ ساڵی پڕ نهكاتهوه خانهنشین ناكرێ و مووچهكهشی بهمه$رجێ پارێزهری نهكا گشت ئهو مووچه و سهرمووچانه دهبێ كه له كاتی خانهنشینكردنیدا وهری دهگرتن. 2/ئهگهر دادوهر له كاتی خزمه$تكردنیدا مرد مووچهی خانهنشینهكهی (ئهگهره$ههقی ههبوو) گشت ئهو مووچه و سهر مووچانه دهبێ كه وهری دهگرتن. 3/ دهشێ دادوهر پێش تهواو كردنی ئهو تهمه$نهی به پێی بڕگه (1)ی ئهم مادده$یه دیاری كراوه لهسهر خواستی خۆی به پێی حوكمی یاسای خانهنشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی)خانهنشین بكرێ یا لهبه$ر هۆی تهندروستی بكرێ كه حوكمی بڕگه (2)ی سهرهوهی بهسهردا دهدرێ. 4/ئهو دادوهره$ی خانهنشین دهكرێ مووچهی گشت مۆڵهته$ ئاساییهكانی خۆی دهدرێتێ لهسهر بنچینهی كۆی ههموو ئهو مووچه مانگانهیهی وهری دهگرت له مهرجێ له (180) ڕۆژ زیاتر نهبێ.
ماددهی پهنجایهم:
ماددهی پهنجایهم: یهكهم: دادوهر دهبێ ئهم ئهركانه بهجێ بێنێ: 1-پاراستنی شكۆمهندی دادوهری بهوهی بێلایهن و پاك بێ و بهدووربێ لهههر كار وكردارێك كه ببێته هۆی گومان لێكردنی لهرووی سهر راستیهوه. 2-ئاشكرانهكردنی ئهوكاروبار وزانیاری و باوهڕنامهی بههۆی كارهكهیهوه ئاگادارییان لێ پهیدا دهكا و ئهوانهشی پهیوهندیان بهدام و دهزگاكانی ههرێم و كهسانهوه دهبێ، ئهم ئهركهشی تهنانهت دوای كۆتایی هاتنی خزمهتهكهی ههر له ئهستۆی دهبێ. 3-نهكردنی بازرگانی یا ههر كارێك كه لهگهڵ ئیشی دادوهریدا ناگونجێ. 4-لهبهركردنی پۆشاكی تایبهتی لهكاتی دادبینیدا (المرافعه) به پێی ئهو رێنماییانهی وهزیری داد دهری دهكا. 5-نیشتهجێ بوون له مهڵبهندی شوێنی كارهكهیدا لهو حاڵهتهدا نهبێ كه وهزیری داد لهبهر بارودۆخێكی تایبهتی رێگهی دهدا له شوێنێكی تردا نیشتهجێ ببێ. دووهم: چالاكی سیاسی لهدادوهر قهدهغهیه ونابێ خۆی بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی و دهسته ناوخۆییهكان و رێكخراوه سیاسیهكان بپاڵێوێ دوای وازهێنانی نهبێ لهكارهكهی.
ماددهی پهنجا وحهوتهم:
ماددهی پهنجا وحهوتهم: یهكهم: داوای رێك وپێكی (الدعوی الانچباگیه) دژ به دادوهر و سپاردنی به لێژنهی كاروباری دادوهران به بڕیاری وهزیری داد دهكرێ و دهبێ ئهو رووداوه باس بكا كه دراوهته پاڵی و ئهو بهڵگانهش پشتگیری لێ دهكهن و ئهم بڕیارهش دهدرێ به ههردوولا دادوهرهكه و داواكاری گشتی. دووهم: أ/ لیژنهی كاروباری دادوهان له كاتی بینینی دا وا كه دیاری دهكا و بهوهزیری داد وسهرۆكایهتی داواكاری گشتی و دادوهرهكه ڕادهگهیهنێ. ب/ دادگایی كردن به ئامادهبوونی نوێنهری وهزیری داد و سهرۆكی داواكاری گشتی یا ههر یهكێ لهو داواكاره گشتییهكان كه له بڕی خۆی دهینێرێ و دادوهرهكه كه دهبێ خودی خۆی ئامادهی ببێ دهكرێ و بۆشی ههیه پارێزهری لهگهڵدا بێ. د/لیژهن بۆی ههیه بهخودی خۆی ههرچی لێكۆلینهوهیهك به باش دهزانێ بیكا. ه/ لیژنه دوای تهواوكردنی لێكۆلینهوه و گوێ گرتن له قسهی نوێنهری وهزیری داد و داواكاری گشتی و بهرگری دادوهرهكه بیروڕای خۆی لهسهر داواكه دهردهبڕێ و بڕیارهكهشی به وهزیری داد وسهرۆكی داواكاری گشتی و دادوهرهكه ڕادهگهیهنێ. و/ لیژنه له ههڵسووراندنی كارهكهیدا پهیڕهوی ئهو بنهمایانه دهكا كه یاسای ئوسوڵی دادگایی كردنی سزاییدا ههن.
