یاسای ژماره (18)ی ساڵی 2000 یاسای سهندیكای و ژمێركار وتهد
جستجو در مفاد 🔎
جستجو در متن مواد قانون با سرعت بالا و دقت هوش مصنوعی
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: 1/ئهندامانی سهندیكا، ئهوانهیان كه سهر به دایهرهی رهسمی، یان نیمچه رهسمییهكانن، مافی خۆیانه (بهرهزامهندیی دایهرهكانیان) دوای دهوامی رهسمی به پیشهی خۆیانهوه خهریك بن. 2/ ئهو ئهندامهی، به پێی ئهو بڕگهیهی سهرهوه، له پیادهكردنی پیشهی خۆی بهربهست كرابێ، به پێی حوكمهكانی ئهو یاسا وپێڕۆ و رێسايانهی كه له دایهرهكهی خۆیدا، لهكاردایه، مافی دهرماڵهی پیشهيی دهكهوێ.
ماددهی بیست و ههشتهم
ماددهی بیست و ههشتهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانه ههڵدهسووڕێنێ: 1/بڕیارهكانی ههیئهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانیشی دهخاته كار. 2/خزمهتگوزاران بۆ لق دادهمهزرێنێ و مزوكرێیان دیار دهكا، دوای تهسدیقكردنی ئهنجومهن. 3/كهسێ دهستنیشان دهكا بۆ ئهوهی له لیژنه رهسمییهكان و شتی دیكه پارێزگاكهدا نوێنهری لق بێت. 4/پێشنیاز و ئامۆژگاریی تایبهت به كاروباری لق دهخاته بهردهم ئهنجومهن، ئهمیش دهربارهیان بڕیار دهردهكا. 5/بوجهی خهمڵكراوی ساڵانهی لق تهیار و ئاماده دهكا و دهیخاته بهردهست ئهنجومهن بۆ ئهوهی تهسدیقی بكا. 6/ئهرك و مهسرهفی پێویستی بهڕێوهبردنی كاروباری لق له بوجهی لقهكه خهرج دهكا. 7/لیژنهگهلی فهرعی، له پارێزگهكهدا بۆ وهدێهێنانی مهبهست وئامانجی سهندیكا پێك دههێنێ. 8/ئهو دهسهڵاتانهش كه ئهنجومهن، به پێی ئهم یاسایه دهیداتێ، ههڵیاندهسووڕێنێ.
ماددهی سیازدهههم
ماددهی سیازدهههم: 1/ ههر ئهندامێ، زهپتییه پیشهكهی لێ قهدهغه كردبێ، ناشێ لە كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا بهشدار بێت. 2/بڕیارهكان، له كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا، به زۆرینهی دهنگ دهدرێن، جا ئهگهر هات و دهنگهكان هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، ئهو تایه قورس دهبێ (دیباتهوه) كه دهنگی نهقیبی لهگهڵه.
ماددهی ههژدهههم:
ماددهی ههژدهههم: 1/ (نصاب) له ئهنجومهندا، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دێته جێ و، بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، دهنگی نهقیب بۆ كام تایان بێ، هی ئهوه. 2/ئهگهر هات و، جێگای نهقیب، بهههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، نوێنهرهكهی جێگای دهگرێتهوه، خۆ، ئهگهر هات و جێگای نوێنهری نهقیبیش چۆڵ بوو، ئهوا، سكرتێر، بۆ باقیمهنی ماوهكه جیگای دهگرێتهوه. 3/ئهگهر، ههر جێگایهكی ئهنجومهن، به ههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، ئهندامێ له ئهندامه ئهسڵییهكان، به دهنگدانی نهێنی جێگای دهگرێتهوه، خۆ ئهگهر هات و جێگای ئهمیش چۆڵ بوو، ئهمه، لهم بارهدا، یهكێ له دوو ئهندامه یهدهگهكه، كامیان دهنگی زۆرتری بووبێ، ئهوهیان جێگای دهگرێتهوه. 4/ئهگهر پلهوپایه (جێگاكانی) زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوون، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن، له ماوهی دوو مانگدا، ههیئهی گشتی بانگهێشت بكا، بۆ ئهوهی كۆببێتهوه و كهسانێ به ههمان ئهو شێوهیهی كه لهم یاسایهدا دیاركراوه، بۆ باقیمهنی ماوهكه بهمهرجێ لهشهش مانگ كهمتر نهبێ ههڵبژێرێ.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: 1/لیژنهی زهپتی له سهۆكێك و دوو ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه ئهنجومهنی سهندیكا دایان دهنێ بهمهرجێ سهرۆكهكهی ئهندامێ بێ له ئهندامهكانی ئهنجومهن. 2/لیژنهی زهپتی تایبهته به سهیركردنی ههموو ئهو سهرپێچيیانهی كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه و، لهو مهسهله وشكاتانهش دهپێچێتهوه كه ئهنجومهن بۆی ههواڵه دهكا و، دهشتوانێ یهكێ له ئهندامهكانی خۆی راسپێرێ كه لێیان بكۆڵێتهوه و راپۆرتێك له بارهیانهوه پێشكهش بكات. 3/لیژنهی زهپتی لهسهر ئهو رێسایانهی له یاسای زهپتی فرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووه، رهفتار دهكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانه ههڵدهسووڕێنێ: 1/بڕیارهكانی ههیئهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا و لیژنهكانیشی دهخاته كار. 2/خزمهتگوزاران بۆ لق دادهمهزرێنێ و مزوكرێیان دیار دهكا، دوای تهسدیقكردنی ئهنجومهن. 3/كهسێ دهستنیشان دهكا بۆ ئهوهی له لیژنه رهسمییهكان و شتی دیكه پارێزگاكهدا نوێنهری لق بێت. 4/پێشنیاز و ئامۆژگاریی تایبهت به كاروباری لق دهخاته بهردهم ئهنجومهن، ئهمیش دهربارهیان بڕیار دهردهكا. 5/بوجهی خهمڵكراوی ساڵانهی لق تهیار و ئاماده دهكا و دهیخاته بهردهست ئهنجومهن بۆ ئهوهی تهسدیقی بكا. 6/ئهرك و مهسرهفی پێویستی بهڕێوهبردنی كاروباری لق له بوجهی لقهكه خهرج دهكا. 7/لیژنهگهلی فهرعی، له پارێزگهكهدا بۆ وهدێهێنانی مهبهست وئامانجی سهندیكا پێك دههێنێ. 8/ئهو دهسهڵاتانهش كه ئهنجومهن، به پێی ئهم یاسایه دهیداتێ، ههڵیاندهسووڕێنێ.
ماددهی دوازدهههم:
ماددهی دوازدهههم: دهستهی گشتی، ساڵانه كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بهم مهبهستانهی خوارهوه سازدهدا: 1/تهسدیقكردنی بوجه. 2/گفتوگۆكردن لەسەر ڕاپۆرتی ساڵانە وكاروباروحساباتی سەنديكا. 3/بۆ سهیركردنی پێشنیارهكانی ئهنجومهن کە دهربارهی ههمواركردنی یاسا و پێرۆی ناوخۆی سهندیكا پێشكهشی دهكا. 4/لهكاتی ههڵوهشاندنهوهی سهندیكادا، پاكتاو كردنی موڵك و ماڵ و داراییهكانی سهندیكا ئیقرار دهكا. 5/دهشێ لهسهر داواكاریی نهقیب و بڕیاری ئهنجومهنی سهندیكا، یا لهسهر داواكاریی نووسراوی سێیهكی ئهندامانی سهندیكا، ههیئهی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ سازدانی كۆبوونهوهیهكی نا ئاسایی به مهرجێ هۆیه زهروورەكانی له بانگهێشتهكهدا روون بكرێـنهوه. 6/له كۆبوونهوه نا ئاساییهكانی ههیئهی گشتێدا، لهوه زیاتر كه باسی كاروباری ناو بهرنامهی كار، یان باسی هۆ و مهبهستی كۆبوونهوهكه بكرێ، ناشێ باسی هیچ شتێكی دی بكرێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: 1/ئهندامانی سهندیكا، ئهوانهیان كه سهر به دایهرهی رهسمی، یان نیمچه رهسمییهكانن، مافی خۆیانه (بهرهزامهندیی دایهرهكانیان) دوای دهوامی رهسمی به پیشهی خۆیانهوه خهریك بن. 2/ ئهو ئهندامهی، به پێی ئهو بڕگهیهی سهرهوه، له پیادهكردنی پیشهی خۆی بهربهست كرابێ، به پێی حوكمهكانی ئهو یاسا وپێڕۆ و رێسايانهی كه له دایهرهكهی خۆیدا، لهكاردایه، مافی دهرماڵهی پیشهيی دهكهوێ.
ماددهی ههژدهههم
ماددهی ههژدهههم: 1/ (نصاب) له ئهنجومهندا، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دێته جێ و، بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، دهنگی نهقیب بۆ كام تایان بێ، هی ئهوه. 2/ئهگهر هات و، جێگای نهقیب، بهههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، نوێنهرهكهی جێگای دهگرێتهوه، خۆ، ئهگهر هات و جێگای نوێنهری نهقیبیش چۆڵ بوو، ئهوا، سكرتێر، بۆ باقیمهنی ماوهكه جیگای دهگرێتهوه. 3/ئهگهر، ههر جێگایهكی ئهنجومهن، به ههر هۆیهك دهبێ، ببێ، چۆڵ بوو، ئهوه، لهو بارهدا، ئهندامێ له ئهندامه ئهسڵییهكان، به دهنگدانی نهێنی جێگای دهگرێتهوه، خۆ ئهگهر هات و جێگای ئهمیش چۆڵ بوو، ئهمه، لهم بارهدا، یهكێ له دوو ئهندامه یهدهگهكه، كامیان دهنگی زۆرتری بووبێ، ئهوهیان جێگای دهگرێتهوه. 4/ئهگهر پلهوپایه (جێگاكانی) زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوون، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته لهسهر ئهنجومهن، له ماوهی دوو مانگدا، ههیئهی گشتی بانگهێشت بكا، بۆ ئهوهی كۆببێتهوه و كهسانێ به ههمان ئهو شێوهیهی كه لهم یاسایهدا دیاركراوه، بۆ باقیمهنی ماوهكه بهمهرجێ لهشهش مانگ كهمتر نهبێ ههڵبژێرێ.
ماددهی پازدهههم
ماددهی پازدهههم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه دهگێڕێ: 1/سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكا. 2/نوێنهرایهیی سهندیكا له ههر موعامهلهیهكدا كهوتبێته لای مهرجهعهكانی دادگایی و ئیداری و ههیئهتە رهسمی و نیمچه رهسمیيهكان و ئههلییهكان، ههروهها نوێنهری سهندیكا بۆ كۆنگرهكان و تهسدیقكردنی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهر به سهندیكایش دهشتوانێ ههندێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی بدات بهههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه خۆی بیهوێ.
ماددهی یازدهههم:
ماددهی یازدهههم: 1/دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانه، یا ئهو مهندوبانه، پێك دێ كه به پێی ئهم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه و، له سهندیكادا به باڵاترین دهسهڵات له قهڵهم دهدرێ. ههر سێ ساڵیش "جارێ" كه له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكا، به بڕیاری ئهنجومهن و داواكردنی نهقیب كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ جێگای ئهندامێتيی ئهنجومهن، له بارهگای خۆیدا سازدهدا، (نیصاب)یش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ههیئهی (دهستەی) گشتی، یا مهندووبهكان، دێتهجێ. ئهگهر (نصاب)یش نههاته جێ، ئهوا، دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا، ههڵبژاردن له كات و جێگای دیاركراودا دهست پێدهكا، لهم بارهدا، (نصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان مهندووبان دێته جێ، خۆ ئهگهر هات و لهو رێژهیهش داگهڕا، ئهوه، لهم بارهدا، ئهنجومهن بهوه لهقهڵهم دهدرێ كه بۆ خولێكی تریش له كاری خۆیدا بهردهوامه. 2/ ئهگهر ژمارهی ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بێ، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردنهكه له رێگای موندووبانهوه دهكرێ. رێژه (نسبه)ی نواندنیش، ئهنجومهن، خۆی یا جێگری پلهوپایهی ئهنجومهن دیاری دهكا، به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاشهوه.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: 1/ كاروباری لقی سهندیكا له پارێزگهدا لهلایهن لیژنهی لقهوه, كه نوێنهری سهندیكایه لهوێ، دهگێڕدرێ. 2/لیژنهی لق له سهرۆك وچوار ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، ئهندامانی لقی پارێزگهكه ههر سێ ساڵ جارێ به دهنگدانی نهێنی ههڵیاندهبژێرن، به مهرجێ لهوانه بن كه بهو پیشهیهوه خهریك بن. لیژنهكهش، یهكێ له چوار ئهندامهكهی خۆی به نوێنهری سهرۆك ههڵدهبژێرێ بهمهرجێ ماوهیهك پیشهكهی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.
ماددهی پازدهههم:
ماددهی پازدهههم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه دهگێڕێ: 1/سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكا. 2/نوێنهرایهیی سهندیكا له ههر موعامهلهیهكدا كهوتبێته لای مهرجهعهكانی دادگایی و ئیداری و ههیئهتە رهسمی و نیمچه رهسمیيهكان و ئههلییهكان، ههروهها نوێنهری سهندیكا بۆ كۆنگرهكان و تهسدیقكردنی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهر به سهندیكایش دهشتوانێ ههندێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی بدات بهههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه خۆی بیهوێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1/ به پێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی ((سهندیكای ژمێركار وتهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق)) دادهمهزرێ، كهسایهتییهكی مهعنهويی دهبێ و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، بۆیشی ههیه له جهرگهی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بۆ سهندیكا بكاتهوه. 2/به رهزامهندی لایهنه پهیوهنددارهكان، لیژنهیهكی ئامادهكاری پێك دێ له (15) ئهندام كهمتر نهبێ، تا ههڵبژاردنی گشتيی سهندیكا وسهرپهرشتی كردنی لهماوهی (3) سێ مانگدا ئهنجام دهدرێ.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: 1/ئابوونهی خۆنووسین له سهندیكاكهدا (30) سی دیناره. 2/ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بیست دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ، كه ههموو ساڵی له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، خۆ ئهگهر هات و ئهندامێ لهسهر وهختی (موعد) ئابوونهدانهكه دواكهوت، ئهوا، لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونهكه غهرامه دهكرێ، بهڵام ئهگهر دوو ساڵ دوا به دوای یهك، بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ، دوای خست، ئهوه، لهو بارهدا ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی نۆزدهههم
ماددهی نۆزدهههم: ههر ئهندامێكی ئهنجومهن ئهگهر هات و له ساڵێكدا به پێ مهعزهرهتی ماقوڵ، له سێ دانیشتنی بانهوبان یهكدا ئامادهنهبێ، یان له پێنج دانیشتنی جیا بهجیادا ئاماده نهبێ، ئهوه، وهها له قهڵهم دهدرێ كه دهستی لهكاركێشاوهتهوه.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: 1/لیژنهی زهپتی له سهرۆكێك و دوو ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه ئهنجومهنی سهندیكا دایان دهنێ بهمهرجێ سهرۆكهكهی ئهندامێ بێ له ئهندامهكانی ئهنجومهن. 2/لیژنهی زهپتی تایبهته به سهیركردنی ههموو ئهو سهرپێچيیانهی كه دهقهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه و، لهو مهسهله وشكاتانهش دهپێچێتهوه كه ئهنجومهن بۆی ههواڵه دهكا و، دهشتوانێ یهكێ له ئهندامهكانی خۆی راسپێرێ كه لێیان بكۆڵێتهوه و راپۆرتێك له بارهیانهوه پێشكهش بكات. 3/لیژنهی زهپتی لهسهر ئهو رێسایانهی له یاسای زهپتی فرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتووە، رهفتار دهكا.
