مقررۀ طرز حفاظت اموال و جایداد های اشخاص غائب، مفقود، مرتد، باغی و ذمی | د ۱۲۴۱
د افغانستان اسالمي امارت
رسمي جریده
پ نیټهد چا
)چارشنبه( د ۱۲۴۱ هـ.ق د ربیع االول د میاشتي شپږویشتمه نیټه
د امتیاز خاوند:د عدلیي وزارت
شپږمه ګڼه
پرله پسي نمبر ۲۹۴
ACKU
د غائبو، ورک شویو ،مرتدو ، باغي او ذ مي اشخاصو
د مالونو او جایدادونو د سا تني د څرنګوالی مقرره
ACKU
1
فرمان مقام امارت اسالمی افغانستان در مورد انفاذ مقرره طرز حفاظت
اموال و جایداد اشخاص غائب، مفقود، مرتد، باغی و ذمی
شماره: )۰۱(
تاریخ: ۲۲ -۳- ۰۲۲۰ هـ ق
به اساس تائید رئیس الوزراء امارت اسالمی افؽانستان، مقرره طرز حفاظت اموال و جایداد اشخاص ؼائب مفقود
مرتد، باؼی و ذمی را بداخل )۰۰( فصل و )۳۲( ماده توشیح میدارم.
این مقرره از تاریخ توشیح نافذ و در جریدۀ رسمی نشر گردد.
والسالم
خادم اسالم
امیر المؤمنین مال محمد عمر )مجاهد(
ACKU
2
مقررۀ طرز حفاظت اموال
و جایداد های اشخاص غائب، مفقود، مرتد، باغی و ذمی
فصل اول
احکام عمومی
مادۀ اول:
این مقرره بتأسی از فتوای شرعی شماره )۶۲۵( مؤرخ ۰۱ /۹/۰۲۲۱ ریاست داراالنشاء ستره محکمۀ امارت اسالمی
افؽانستان بمنظور تنظیم طرز اجراآت امور مربوط به اموال و جایدادهای اشخاص ؼائب، مفقود، مرتد، باؼی و ذمی
وضع گردیده است.
مادۀ دوم:
اصطالحات آتی در این مقرره معانی ذیل را دارد:
قیم: شخصی است که از طرؾ محکمه سرپرست و عهده دار امور ؼائبین و اشخاص عدیم االهلیت تعیین میگرد.
ودیعه: مالی است که طور امانت نزد کسی گذاشته شده باشد.
فیی: مال ؼنیمت است که از کفار بدون جنگ بدست آید.
مودع: شخصی است که مال نزدش امانت گذاشته باشد.
مکفول له: شخصی است که برای او ضامن )کفیل( گرفته شده با شد.
ذمی: شخصی ؼیر مسلمانی است که به اساس عهد و پیمان، جان و مال او در امان و پناه مسلمان باشد.
ACKU
3
فصل دوم
غائب و مفقود
مادۀ سوم:
۰) ( هر گاه شخصی ؼائب یا مفقود گردد که حیات و وفات او معلوم نباشد، در این حالت محکمۀ ذیصالح باالثر
پیشنهاد هیئت بررسی یکنفر را به حیث قیم تعیین مینماید، تا اموال و جایداد ؼائب یا مفقود را محافظت نماید.
۲) ( در صورتیکه خوؾ هالک و ضیاع مال یا جایداد شخص ؼائب یا مفقود متیقن باشد و قیم برای اعمار و محافظت
آن مدرک پولی نداشته باشد، مال یا جایداد مذکور به اجازۀ محکمۀ ذیصالح به قیمت مماثل فروخته شده و قیمت آنرا
قیم نگهداری می نماید.
۳) ( در صورتیکه ؼائب یا مفقود اوالد صؽیر زوجه و والدین ضعیؾ نفقه خورد داشته باشد قیم میتواند به اجازۀ
محکمۀ ذیصالح مال یا جایداد شخص ؼائب یا مفقود را فروخته برای تهیۀ نفقۀ آنها مصرؾ نماید و در صورتیکه
ؼائب یا مفقود نفقه خور نداشته باشد و خوؾ هالک و ضیاع مال یا جایداد او متصور باشد، طبق حکم مندرج فقرۀ
۲) ( این ماده اجراآت صورت می گیرد.
فصل سوم
مرتد
مادۀ چهارم:
۰) ( شخص مرتد که حیات و وفات او معلوم نباشد، محکمه نمیتواند در مورد اموال و جایداد وی حکم صادر نماید.
۲) ( هر گاه شخص مرتد حیات بوده و در دولت های ؼیراسالمی اقامت داشته باشد و محکمه به الحاق وی به
دارالحرب حکم صادر کرده باشد، در قسمت اموال و جایداد او اجراآت ذیل صورت میگیرد:
۰- اموال و جایداد های را که در حالت اسالم کسب کرده باشد، بورثۀ مسلمین وی منت قل میشود.
۲- اموال و جایداد های را که در حالت ارتداد کسب نموده باشد، فینی شمرده شده متعلق به بیت المال میباشد.
۳- در قسمت تفکیک کسب اموال و جایداد ها در حالت اسالم و ارتداد، وقت عادالنه ضرور و حتمی است، تا حقوق
ورثه ضائع نگردد.
۳) ( در صورتیکه شخص مرتد بعد از اصدار حکم به الحاق وی به دارالحرب طور مسلمان بوطن عودت نماید،
اموالش را که نزد ورثه موجود است، اخذ نموده میتواند، در صورتیکه مرتد به دارالحرب ملحق گردد و محکمه به
الحاق وی به دارالحرب نیز حکم صادر نماید، اموال و دیون او با در نظرداشت حکم مندرج فقرۀ )۲( این ماده بورثۀ
مسلمان او انتقال مینماید.
ACKU
4
۲) ( هر گاه مرتد تائب گردیده و به داراالسالم مراجعت نماید، در صورتیکه عودت او قبل از اصدار حکم قاضی به
الحاق وی به دارالحرب بوده باشد درین حالت حکم مرتد بودن در اموال و جایداد او باطل میباشد و چنان پنداشته
میشود که اسالمیت او زائل نشده است.
۶) ( ورثه بمقصد این مقرره بالترتیب عبارت از ذوی الفروض، عصبه و ذوی االرحام میباشد.
فصل چهارم
باغی غائب
مادۀ پنجم:
در مورد اموال و جایداد های باؼی ؼائب اجراآت ذیل صورت میگیرد:
۰- اموال و جایداد ها تحت حفاظت امارت قرار میگیرد.
۲- در صورتیکه باؼی اسلحۀ خود را به زمین بگذارد و حالت فتنه از بین برود اموال و جایداد های او برایش مسترد
میگردد.
۳- اموال سریع الفساد به استیذان محکمه از طرؾ هیئت بفروش رسانیده میشود.
۲- در صورتیکه باؼی ورثۀ صؽیر یا ورثۀ کبیر فقیر داشته و مال یا جایداد تحت تصرؾ شان باشد، برای آنها جواز
دارد که از مال یا جایداد مذکور نفقۀ خود را تهیه نمایند.
هر گاه مال یا جایداد تحت تصرؾ آنها نباشد میتوانند از محکمۀ مطالبۀ نفقۀ خود را نمایند و محکمه نفقۀ آنها را تعیین
مینماید در تعیین نفقه، مطالبه از محکمه شرط است.
هر گاه مال ۶- یا جایداد باؼی ؼائب نزد مدیون و یا شخص دیگری به ودیعت گذاشته شده باشد و مدیون یا مودع بدون
اذن محکمه مال یا جایداد را به ورثۀ ؼائب تسلیم نماید ضامن شناخته میشود، در ؼیر آن ضامن نمیگردد.
۵- نفقۀ محبوسین کبار در حالیکه ؼنی باشند، بر ذمۀ ؼائب نمی باشد.
هر ۷- گاه باؼی بمیرد، مال و جایداد وی بورثۀ مستحق آن تسلیم کرده میشود.
ACKU
5
فصل پنجم
اهل ذمه
مادۀ ششم:
ذمی که وطن را ترک نموده و نقض عهد وی بمقابل امارت اسالمی ظاهر نگردیده باشد و محکمه به الحاق آن به
دارالحرب حکم صادر نکرده باشد، در همه احوال و احکام مانند مرتدین مندرج مادۀ چهارم این مقرره با آنها معامله
میشود.
مادۀ هفتم:
۰) ( عقود مرتدین از قبیل بیع، شراء رهن و سائر عقود موقوؾ است، هر گاه مرتدین مسلمان شوند، عقود آنها صحیح
است و اگر در حال ارتداد بمیرند قتلبه یا رسند و یا ملحق به دارالحرب شوند عقود آنها باطل و مدار اعتبار نمی
باشد.
۲) (عقود اهل ذمه در همه معامالت مانند عقود مسلمین میباشد، عقود شان صحیح است و در صورت الحاق به
دارالحرب حکم به نقض عهدایشان میشود.
فصل ششم
سائر احکام مربوط به غائبین
مادۀ هشتم:
۰) ( هر گاه ؼائبین به صفات بؽاوت، ارتداد ذمی و مفقودیت نباشند و سکونت شان در ممالک دیگر معلوم باشد،
امارت در حفظ اموال و جایداد آنها مکلفیت دارد و هنگام خطر ضیاع و هالک، مال را بفروش رسانیده و پول آنرا در
بانک امارتی با اسم همان شخص تحویل و نگهداری نماید و در صورت امکان ارتباط با وی، مال ؼائب برایش
رسانیده شود، هر گاه ؼائب وارث و وکیل داشته باشد، امارت مال یا جایداد وی را از تصرؾ وارث یا وکیل او خارج
کرده نمیتواند.
۲) ( هر گاه شخص ؼائب قبل از ؼیابتش شخصی را وکیل تعیین نموده باشد، متصرؾ اموال و جایداد ؼائب همان
وکیل وی شناخته میشود.
مادۀ نهم:
۰) ( هر گاه یتیم همراه اولیای خود ؼائب گردد، حکم در مورد مال وی با سائر ؼائبین یکسان میباشد. در صورتیکه
یتیم همراه اولیای خود نباشد، محکمه شخصی را به حیث وصی تعیین مینماید، وصی مکلؾ است مال یتیم را محافظت
نماید.
ACKU
6
۲) ( در مال یا جایداد یتیم هیچکس خود سرانه تصرؾ کرده نمیتواند، در صورت خطر ضیاع و هالک، اموال به امر
محکمۀ ذیصالح فروخته شده و پول آن را وصی محافظت کند.
مادۀ دهم:
اموال وقفی اشخاص ؼائب تحت شرائط ذیل از ملک واقؾ خارج میگردد:
۰- در صورتیکه وقؾ برای مسجد جدا )افراز( شده باشد.
۲- در صورتیکه محکمه به وقفی بودن آن حکم نموده با شد.
۳- در صورتیکه وقؾ مال، به موت واقؾ معلق باشد.
۲- در صورتیکه انفاذ وقؾ به بعد از وفات طور دائمی موکول شده باشد.
مادۀ یازدهم:
۰) ( محکمه نمیتواند از عوائد اموال و جایداد ؼائب برای قرض دارانش، ولو که مدعی به حجت، دین خود را ثابت
نماید قرض را بپردازد، زیر این قضاء بر ؼائب است و قضأ بر ؼائب جواز ندارد، مگر در پنج مسئلۀ ذیل:
۰- مشتری خود را متواری سازد.
خرید بالخیا رو بعداً
۲- مکفول له خود را مخفی سازد.
۳- در صورتیکه مدعی علیه حلؾ نماید که دین را امروز تسلیم مینمایم، اما دائن خود را ؼائب سازد.
۲- هر گاه زوج شرط نماید، در صورتیکه نفقه را برای زوجه نپردازد، اختیار نفس زوجه را برای خودش بسپارد و
زوجه خود را ؼائب نماید.
۶- در صورتیکه مدعی خود را متواری سازد.
۲) ( محکمه بمنظور نفقۀ واجب بر ذمۀ ؼائب اموال یا جایداد او را فروخته نمیتواند.
مادۀ دوازدهم:
اسباب حکم قضأ را چهار چیز تشکیل میدهد.
۰- شهادت دو نفر مسلمان عاقل، بالػ عادل و ؼیر محدود فی القذؾ.
۲- اقرار شخص عاقل و بالػ.
۳- نکول مدعی علیه از یمین.
۲- یمین مدعی علیه.
ACKU
7
مادۀ سیزدهم:
اموال و جایداد ؼائب در صورتیکه تحت حفاظت قرار گیرد، به اجارۀ کمتر از اجر مثل جواز ندارد.
مادۀ چهاردهم:
هر گاه در یک موضوع فتوای شرعی مطابق مذهب حنفی )رح( موجود باشد و محاکم به استناد آن فیصله صادر
نماید، این حکم از طرؾ هیچ اداره ئی مورد اعتراض قرار گرفته نمیتواند.
مادۀ پانزدهم:
هر گاه برای هیئت مندرج مادۀ شانزدهم این مقرره، صالحیت قضائی فیصله دعوی و سمع شهود از طرؾ مقام
امارت اعطأ شده باشد هیئت بررسی منازل میتواند دعوی مربوط را مطابق احکام شریعت فیصله نماید، در ؼیر آن
بجز از قضأ هیچ مرجع حق قضاوت و اصدار فیصله را ندارد.
فصل هفتم
نحوۀ اجراآت
مادۀ شانزدهم:
۰) ( بمنظور تطبیق اجراآت مندرج احکام این مقرره در مرکز و والیات هئیتی بررسی و طرز تحت حفاظت قرار
دادن امور مربوط به اموال و جایداد اشخاص ؼائب مفقود، مرتد باؼی و ذمی وطرز تحت حفاظت قراردادن آن به
ترکیب ذیل تعیین میگردد:
الؾ- در مرکز:
۰- نمایندۀ با صالحیت، امین و با تجربۀ ریاست عمومی ادارۀ امور امارت اسالمی بحیث رئیس.
۲- نمایندۀ با صالحیت ریاست قضایای امارت وزارت عدلیه بحیث معاون.
۳- نمایندۀ با صالحیت شاروالی بحیث عضو.
۲- نمایندۀ با صالحیت وزارت زراعت و مالداری بحیث عضو.
۶- نمایندۀ با صالحیت وزارت امور داخله بحیث عضو.
در والیا -ب ت:
۰- رئیس قضایای امارت بحیث رئیس.
ACKU
8
۲- نمایندۀ با صالحیت مقام والیت بحیث عضو.
۳- نمایندۀ با صالحیت شاروالی بحیث عضو.
نمایندۀ ۲- با صالحیت ریاست زراعت بحیث عضو .
نمایندۀ با ۶- صالحیت قوماندانی امنیه بحیث عضو .
۲) ( والیاتیکه در تشکیل خود ادارۀ قضایای امارت نداشته باشد، رئیس څارنوالی مرافعه والیت بحیث رئیس هیئت،
وظائؾ مندرج این مقرره را اجراء مینماید.
مادۀ هفدهم:
۰) ( وکالت خط های شرعی و قانونی با داشتن شرائط ذیل مدار اعتبار میباشد.
۰- در محاکم کشور ترتیب شده باشد.
۲- دارای ثبت محفوظ قضأ باشد.
۳- در خارج از کشور در نماینده گی رسمی امارت اسالمی ترتیب شده باشد.
۲) ( وکالت خط هائیکه در خارج ترتیب میشود با داشتن شرائط ذیل مدار اعتبار میباشد:
۰- ترتیب کنندۀ وکالت خط، نماینده گی سیاسی یا قونسلگری امارت اسالمی باشد.
وکالت ۲- خط ترتیب شده از طرؾ وزارت امور خارجۀ امارت اسالمی تائید و تصدیق شده باشد.
۳- در وکالت خط احکام شرعی رعایت شده باشد.
مادۀ هجدهم:
۰) ( بمقصد روشن شدن حقایق مربوط به اموال و جایداد های اشخاص مندرج این مقرره هیئت میتواند از مراجع
ذیربط و شهود معلومات همه جانبه را مطالبه و حل مطلب نماید.
۲) ( هر گاه در جریان بررسی واضح گردد که سند ملکیت مالک مدار اعتبار میباشد، هیئت تصمیم خود را ذریعۀ
ورقۀ رسمی برای مالک یا وکیل شرعی و قانونی وی ابالغ مینماید.
ACKU
9
فصل هشتم
طرز اجاره دادن جایداد های تحت حفاظت
مادۀ نزدهم:
۰) ( هیئت مکلؾ است بعد از جمع آوری معلومات جریان تحت حفاظت قرار دادن جایداد را جهت اخذ تجویز به
محکمۀ مربوط پیشنهاد نماید.
۲) ( هیئت بعد از اخذ تجویز محکمه جایداد تحت خفاظت را در مرکز تحت نظر ریاست عمومی ادارۀ امور و در
والیات تحت نظر والی، ضمن عقد قرارداد برای مستحقین به کرایه یا اجاره میدهد.
۳) ( توضیح شهرت مکمل مستأجر )مستحق( و وظیفۀ وی در متن قرارداد حتمی است.
مادۀ بیستم:
۰) ( وجوه کرایه یا اجاره طبق تعامل ذریعۀ تعرفه خط هیئت توسط مستأجر )مستحق( بحساب امانت بانکی به اسم
همان شخص که به همین منظور در د افؽانستان بانک افتتاح گردیده است تحویل و رسید آنرا به هیئت تسلیم مینماید.
۲) ( وجوه مندرج فقرۀ )۰( این ماده صرؾ بدرخواست مالک یا ممثل قانونی وی که بهمین منظور تعیین گردیده باشد،
در مرکز به استیذان ریاست عمومی ادارۀ امور و در والیات به استیذان والی به اساس معرفی هیئت مطابق تعامل
بانکی پرداخته میشود.
مادۀ بیست و یکم:
هیئت مکلؾ است در مرکز به استیذان ریاست عمومی ادارۀ امور و در والیات به استیذان والی، منازل تحت حفاظت
را برای یکسال و جایداد های مذکور را طبق احکام اسناد تقنینی به اجاره بدهد.
مادۀ بیست دوم:
۰) ( هیئت مکلؾ است تمام اجناس و لوازم نصب شده و ؼیر نصب شده، درختان میوه دار و بی میوۀ منزل یا جایداد
را که تحت حفاظت قرار میگیرد، به محضر هیئت منتخب و مستأجر )مستحق( درج فهرست نموده اجناس و لوازم
مذکور را در یک اتاق جابجا نموده و یک نقل فهرست را به مستأجر و نقل دومی را به هیئت و نقل سومی را به
مراجع امنیتی مربوط رسماً بسپارد.
۲) ( اموال سریع الفساد یا اینکه با گذشت زمان خاصیت خود را از دست میدهد به پیشنهاد هیئت و امر محکمه تحت
نظر هیئت منتخبه به فروش رسیده وجوه آن توسط تعرفۀ هیئت بحساب امانت بانکی به اسم مالک تحویل میگردد.
ACKU
10
فصل نهم
مکلفیت های مستأجر )مستحق(
مادۀ بیست و سوم:
مستأجر به رعایت نکات ذیل مکلؾ میباشد:
۰- حفاظت اموال یا جایداد، قسمیکه تسلیم گردیده است.
۲- نگهداری اجناس فهرست شدۀ مربوط منزل یا جایداد.
۳- تحویل محصول برق.
۲- تحویل محصول آب نل.
۶- تحویل محصول حفظ و مراقبت.
۵- تحویل محصول صفائی.
۷- تحویل مالیۀ جایداد.
۸- سائر مکلفیت هائیکه در متن قرار داد پیشبینی میگردد.
مادۀ بیست و چهارم:
مستأجر مکلؾ است حین تسلیم دهی منزل یا جایداد به هیئت یا مالک طوریکه آنرا تسلیم کردیده بود، یکجا با کتابچۀ
برق، رسیدات تحویلی آن نل، حفظ و مراقبت تسلیم نموده، رسید فراؼت اخذ نماید.
مادۀ بیست و پنجم:
۰) ( مستأجر نمیتواند که منزل را به شخص دیگری به کرایه بدهد.
۲) ( هر گاه ثابت شود که مستأجر منزل را برای شخص دیگری به کرایه داده است قرار داد فسخ و منزل با کرایۀ
مسترد میشود. مازاد
۳) ( هر گاه مستأجر بدون اطالع به هیئت منزل یا جایداد را ترک مینماید، مسؤل جبران خسارۀ وارده میباشد.
۲) ( مستأجر نمیتواند وجوه کرایه یا اجارۀ منزل و جایداد را اضافه از دو ماه تأخیر نماید. در صورت عدم ایفای تعهد
بوقت و زمانش قرار داد فسخ گردیده، مستأجر مجبور به تحویلی باقی داری ذمت اش میباشد.
ACKU
11
فصل دهم
رفع حفاظت
مادۀ بیست و ششم:
آنعده منازل یا جایداد هائیکه باستیذان محکمه رفع حفاظت میگردد، تمام کرایه یا اجاره و قیمت اموال فروخته شده
یکجا به مالک یا قائم مقام شرعی و قانونی وی مطابق احکام مندرج این مقرره سپرده میشود.
مادۀ بیست و هفتم:
۰) ( هیئت به اساس درخواست مالک یا قائم مقام آن بخاطر رفع حفاظت پیشنهادی در زمینه به محکمۀ مربوط ارائه
مینماید.
۲) ( محکمه حد اکثر در مدت دو روز در مورد پیشنهاد هیئت مندرج فقره )۰( این ماده تصمیم خود را اتخاذ و آنرا به
هیئت رسماً ابالغ نماید.
۳) ( همزمان با رفع حفاظت، قرارداد منزل فسخ میگردد و در مورد فسخ اجارۀ جایداد، عرؾ محل مدار اعتبار
میباشد.
فصل یازدهم
احکام نهائی
مادۀ بیست و هشتم:
موضوعات قابل منازعه بمحکمۀ مربوط جهت حل و فصل راجع میشود.
مادۀ بیست و نهم:
تحت حفاظت قرار دادن جایداد مندرج این مقرره و رفع حفاظت آن به اساس پیشنهاد هیئت و تجویز محکمۀ مربوط
صورت میگیرد.
مادۀ سی ام:
جهت تطبیق سالم احکام این مقرره، ادارات امنیتی، استخبارات، شاروالی و سائر مراجع ذیربط مکلؾ به همکاری با
هیئت میباشند.
ACKU
مادۀ سی و یکم:
هیئت مندرج این مقرره مکلؾ است وظائؾ محوله را طور بیطرفانه، عادالنه و مسؤالنه انجام دهند، در صورت
تخطی مطابق احکام شریعت مجازات میگیردد.
مادۀ سی و دوم:
این مقرره بعد از منظوری نافذ و در جریدۀ رسمی نشر گردد و با انفاذ آن مقررۀ کمیسیون بررسی منازل و جایداد ها
که توسط حکم )۲۰۲۸( مؤرخ ۲۵ /۹/۰۳۷۵ شورای سرپرست منظور گردیده است ملؽی شمرده میشود.
