قانون رهن اموال منقول در معاملات بانکی | ۱۵ ه. ش /۵/۱۳۸۸

وزارت ېدلید ع

رسمی جریده

قانون رهن اموال منقول در معامالت بانکی

(۹۹۰) :نمبر مسلسل
تاریخ نشر: ۱۵ ه. ش /۵/۱۳۸۸
ACKU

فرمان رئیس جمهوری اسالمی افغانستان
در مورد توشیح قانون رهن امول منقول

در معامالت بانکی

شماره: )۵۰ (
تاریخ: ۱۰ /۳/ ۱۳۸۸
ٔ ماده اول:
ٔ به تأسی از حکم فقره )۱۶ ٔ ( ماده شصت و چهارم قانون اساسی افغانستان، قانون رهن اموال منقول درمعامالت بانکی را
( فصل و )۷که به داخل ) ۵۰( ماده بر اساس مصوبات شماره )۱۲۶( مؤرخ ۱۸ ه و )گولسی جر /۱/۱۳۸۸ ۱۰۹( مؤرخ
۳۰ گمشرانو جر /۱/۱۳۸۸ ه شورای ملی تصویب گردیده است، توشیح میدارم.
ٔ ماده دوم:
ٔ این فرمان از تاریخ توشیح نافذ و همراه با قانون و مصوبات مجلسین شورای ملی در جریده رسمی نشر ردد.گ

حامد کرزی
رئیس جمهوری اسالمی افغانستان

ACKU

هگولسی جر
ٔ مصوبه

قانون رهن اموال منقول در معامالت بانکی

شماره مسلسل: )۱۲۶ (
تاریخ تصویب: ۱۸ /۱/ ۱۳۸۷
ٔ به تأسی از حکم ماده نودوهفتم قاون اساسی افغانستان، ولسی جرگ ٔ ه در جلسه عمومی روز شنبه مؤرخ ۱۸ قانون /۱/۱۳۸۸
رهن اموال منقول در معامالت بانکی را به داخل هفت فصل و )۵۰( ماده به تصویب رسانید.

با احترام
عبدالستار خواصی
منشی ولسی جر هگ

ACKU

شورای ملی جمهوری اسالمی افغانستان

هگمشرانو جر
دارالنشاء

ٔ مصوبه مشرانو جرگه در مورد قانون رهن اموال

منقول در معالت بانکی

شماره: )۱۰۹ (
تاریخ: ۳۰ /۱/ ۱۳۸۸
ٔ به تأسی از حکم ماده نود و هفتم قانون اساسی افغانستان، قانون رهن اموال منقول در معامالت ٔ بانکی در جلسه عمومی
مؤرخ ۳۰ ( فصل و )۷ه در )گمشرانو جر /۱/۱۳۸۸ ۵۰( ماده به تصویب رسید.

با احترام
یالنیگسید حامد
نایب اول مشرانو جر هگ

ACKU

فهرست مندرجات
قانون رهن اموال منقول
در معامالت بانکی
فصل اول
احکام عمومی

ماده عنوان صفحه
مادۀ اول: ضرورت وضع.......................................................... .................۱
مادۀ دوم: هدف............................................................................ ...........۱
مادۀ سوم: اصطالحات.............................................................................. .۱
مادۀ چهارم: ساحه تطبیق قانو معامالتن بر .................................................... ...۵
مادۀ پنجم: ٔ ساحه تطبیق قانون بر اشخاص.................................................. .....۵
مادۀ ششم: موارد رهن............................................................................. ....۶

فصل دوم
انشای حق رهن و اثرات آن

مادۀ هفتم: انشای حق رهن ................................................................... .......۶
مادۀ هشتم: ٔ توافقنامه رهنی................................................................. ............۷
مادۀ نهم: ترتیب زمانی حق رهن.......................... .............. ............................ ۷
مادۀ دهم: حقوق و وجایب رهن حایز گ ٔ یرنده مرهنونه................................. ...........۸
مادۀ یازدهم: حق درخواست معلومات........................................ .........................۸

ACKU

فصل سوم
اثرات رهن بر اشخاص ثالث

مادۀ دوازدهم: تکمیل رهن......................... ................. ................................. ۹
مادۀ سیزدهم: تکمیل مؤقت و استرداد مرهونه به رهن دهنده.......... ۹ .........................
مادۀ چهاردهم: اثرات ادامه و ما حصل مرهونه.......................... ....................... ۱۰..
مادۀ پانزدهم: تعیین تقدم میان حقوق رهنی...................................... ............. ۱۰..
مادۀ شانزدهم: تقدم بر حقوق رهن تکمیل ناشده ................. ............. .... ............. ۱۱
مادۀ هفدهم: تقدم حق رهن بر قروض آینده۱۱..................................................
مادۀ هجدهم: حقوق مشتری و مستأ مرهونه................................................. ۱۲
مادۀ نزدهم: حق تقدم طلبات تدارک کننده................................................... ۱۲
مادۀ بیستم: حق تقدم میان حقوق رهنی در اموال غیر منقول .............. .............. ۱۲
مادۀ بیست ویکم: حق تقدم رهنی میان اموال الحاق شده با اموال منقول ..... ................. ۱۳
مادۀ بیست و دوم: حق تقدم رهنی در اجناس مختلط ............ ................................... ۱۳
مادۀ بیست و سوم: حق تقدم رهنی در اسناد بهادار و سایر اقالم............................ ....... ۱۳...
مادۀ بیست و چهارم: ٔ توافقنامه تبعیت ................. ۱۴....................................................

فصل چهارم
انتقاالت

مادۀ بیست و پنجم: انتقال مسؤلیت رهن دهنده و مدیون...................................... ....... ۱۵..
مادۀ بیست و ششم: انتقال حق رهن ................یرندهگ .............................................. ۱۵
مادۀ بیست و هفتم: حقوق منتقل الیه................................................... .... ............ ۱۵
مادۀ بیست و هشتم: وجایب مدیون حساب نسینه....................................... ............ ۱۵.....

ACKU

فصل پنجم
آثار عدم تأدیه یا عدم اجراء

مادۀ بیست و نهم: اجرات عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات....................... ........... ۱۶..
مادۀ سی ام: تحصیل حسابات نسیه و اسناد بهادار۱۶.............................................
مادۀ سی و یکم: ٔ تنفذیذ در صورت عدم تأدیه دین یا عدم اجرای الیزامات..... ................... ۱۶
مادۀ سی و دوم: وا ذاری مرهونهگ ................................................................... ۱۷
مادۀ سی سوم: گطرز وا ذاری و اثرات آن........ ................. .................... .. .......... ۱۷
مادۀ سی و چهارم: تحت تأمین قرار دادن و واگذاری مرهونه در محل۱۸...............................
مادۀ سی و پنجم: ذاریگاطالعیه وا ۱۸....................................................................
مادۀ سی و ششم: عدم لزوم اطالعیه.................................................. ................. ۱۹
مادۀ سی و هفتم: زگ ارش بعد از وا ذاریگ ۱۹..............................................................
مادۀ سی و هشتم: اطالعیه تصرف مرهونه................... .................. ...................... ۱۹
مادۀ سی و نهم: حصول مجدد مرهونه توسط رهن دهنده................................ ........ . ۲۰
مادۀ چهلم: حمایت مشتری مرهونه.............................................................. ۲۰
مادۀ چهل و یکم: موارد عدم تطبیق احکام این فصل ۲۰.................................................

فصل ششم
نقش محکمه و حق حمایت

مادۀ چهل و دوم: گتصرف یا وا ذاری به محکمه.............................. .......... ............. . ۲۱

ACKU

فصل هفتم
احکام متفرقه

مادۀ چهل و سوم: محدودیت تطبیق قانون.. ............ ................................................ ۲۲
مادۀ چهل و چهارم: ثبت حقوق رهنی..................................................................... ۲۲
مادۀ چهل و پنجم: حل و فصل و منازعات........................ ............... ....................... ۲۳
مادۀ چهل و ششم: تطبیق قانون ۲۳...........................................................................
مادۀ چهل و هفتم: رهن اموال وارداتی۲۴....................................................................
مادۀ چهل و هشتم: وضع طرزالعمل ها.......................................................... ... ....... ۲۴
مادۀ چهل و نهم: رجحیت احکاما ۲۴........................................................................
مادۀ پنجاهم: انفاذ۲۴....................................................................................

ACKU

1
بسم هللا الرحمن الرحیم
قانون رهن اموال منقول
در معامالت بانکی
فصل اول
احکام عمومی

ضرورت وضع
ٔ ماده اول:
این قانون به منظور تنظیم اموور مربوط به رهن امول منقول در معامالت بانکی و تعیین حقوق و وجایب طرفین معامله،
ردیده است.گوضع
هدف
ٔ ماده دوم:
اهداف این قانون عبارتند از:
۱- تضمین دین و قرار داد ها از طریق رهن اموال منقول.
۲- مساعد ساختن زمینه دسترسی به اعتبار ٔ ات قابل معامله بانکی از طریق رهن اموال منقول.
۳- ٔ تأمین اعتماد متقابل میان اشخاص ذیدخل معامله بانکی.
۴- ٔ توسعه تجارت و اعتبارات، جلب سرمایه گذاری و رشد اقتصاد ملی.
اصطالحات
ٔ ماده سوم:
اصطالحات آتی در این قانون مفاهیم ذیل را افاده می نماید:
دین: مبلغ پ ۱- ولی است که بنابر حساب نسیه یا تمویل وجوه بر طبق توافقتنامه رهنی بر ذمه مدیون )رهن دهنده( قرار می
یرد.گ

ACKU

2

دین شامل تمویل، جریمه، جبران خساره و سایر بدهی های مربوط نیز بوده می تواند.
۲- مدیون: شخصی است که دین بر ذمه او باشد.
۳- داین: شخصی است که مطابق احکام قانون د افغانستان بانک یا قانون بانکداری در داخل یا خارج کشور به امور
ٔه گری داشته باشد. بانکداری اشتغال و حقوق مالی یا وجیب قابل ایفا بر ذمه شخص دی
۴- داین محکوم له: شخصی است که حکم محکمه را در رابطه به حقوق رهنی به نفع خود حاصل نموده باشد.
۵- ٔ توافقتنامه رهنی: مقاوله ای است که میان رهن دهنده و رهن گیرنده در مورد یک یا چند معامله، منعقد می شود.
۶- دین تابع رهن بر دمت وی می باشد.
رهند دهنده: شخصی است که مالک مرهونه بوده و معموالً
گهر اه مالک مرهونه و مدیون اشخاص متخلف باشند، در این صورت رهن دهنده شخصی است که مالک مرهونه بوده و
مدیون شخصی است که دین بر ذمه وی باشد.
گرهن ۷- یرنده: شخصی است که عقد رهن به منظور تضمین دین به نفع وی، انشأ می ردد.گ
۸- حق رهن: حق عینی در اموال منقول در حال یا آینده می باشد که ذریعه آن یک یا بیشتر دیونی که قبل از یا بعد از عقد
ٔ توافقتنامه رهنی به میان آید، تضمین می شود.
۹- مرهونه: مال منقولی است که به منظور تضمیمن دین به رهن گذاشته شده و می تواند در داخل یا خارج کشور موقعیت
داشته یا ما حصل مال منقول باشد.
۱۰ - ما حصل مرهونه: پول یا نوع خاص مال منقول است که به شکل مستقیم یا غیر مستقیم از واگذاری مرهونه بدست
آمده و شامل تولید بعدی، ماحصل و پرداخت بدل بیمه در مقابل خساره یا ضیاع مرهونه نیز می باشد.
۱۱ - اموال: متصرف یا اشیائی است که قابل تملک بوده و مشتمل بر مال منقول و غیر منقول می باشد.
۱۲ - مال منقول: مالی است که انتقال آن بدوه تجزیه و تغییر ماهیت و شکل، ممکن بوده و شامل عینی )اجناس( و غیر
عینی )اسناد ملکیت، اسناد بهادار، حسابات نسیه، حق طبع و نشر، عالمات تجارتی، حق االختراع( می باشد.
۱۳ - مال عیر منقول: مالی است که انتقال آن بدون تجزیه و تغییر شکل ممکن نبوده و شامل مسکن، تع ٔ میر، زمین و اثاثیه
ثابت می باشد.
۱۴ - جنس: مال منقول عینی است که شامل اموال ملحق شده به مال منقول یا غیر منقول دی ر می باشد.گ
۱۵ - مواد مصرفی: مالی است که جهت استفاده شخصی، خانواده یا منزل به کار می رود.
ACKU

3

۱۶ - جنس موجودی: مالی است که به منظور فروش یا اجازه توس گط شخص ن هداری شده و نیز شامل ملي میباشد که طبق
قرار داد خدمت، تهیه می ردد.گ
۱۷ - جنس تجهیزاتی: مالی است که به منظور فراهم آوری تسهیالت جهت پیشبرد امور از آن استفاده می شود.
۱۸ - جنس مختلط: مالی است که با سایر اموال به صورت فزیکی طور مخلوط بوده که فزیکی طوری مخلوط بوده که
هویت آن در محصول غیر قابل تفنکیک باشد.
۱۹ - حساب نسیه: دین پولی است که به اساس سند قابل معامله انشپ نگردیده اما مدیون مکلف به تأدیه آن می باشد.
۲۰ - مدیون حساب نسیه: شخصی است که از اثر دین پولی، مدیون شخص دیگری بوده یا در آینده مدیون قرار می یرد.گ
۲۱ - ٔ منتقل الیه: شخصی است که حساب نسیه یا توافقتنامه رهنی توسط انتقال دهنده به وی احاله می ردد.گ
۲۲ - ٔ انتقال دهنده: شخصی است که پولی را بر اساس توافقتنامه ٔ رهنی یا حساب نسیه بر ذمه دیگری داشته و آنرا به منقل
الیه احاله می نماید.
۲۳ - اطالعیه: معلومات کتبی حاوی موضوع است که به آدرس دفتر مرکزی، محل اقامت یا فعالیت شخص مورد نظر
ارسال و از وصول آن اطمینان حاصل شده باشد.
۲۴ - دفتر ثبت: اداره ای است که حقوق رهنی بر اموال منقول و اسناد مربوط به آن ثبت و حفظ می نماید.
۲۵ - ٔ اطالعیه ثبت: ورقه ای )فورم( است که مطابق طرزالعمل ثبت حقوق رهنی تهیه و ترتیب می ردد.گ
۲۶ رهن پول خ - رید: رهن بر اجناس است که توسط ف ور شنده به منظور تضمین تمام یا قسمتی از قیمت خرید، تصرف یا
گهداری می گن ردد و مشتمل است بر:
ـ حق رهن شخص )به غیر از بایع( که ارزشی را توسط تمویل وجوه فراهم نموده تا رهن دهنده بتواند ملکیت مرهونه را
بدست آورد.
ٔ ـ حق بایع، مؤجر یا تسلیم دهنده اموال در معامالت مندرج این قانون.
ـ مصارف مربوط به وجوه تمویلی قابل پردخت به رهن یرنده.گ
۲۷ - ٔ عدم تأدیه: عدم پرداخت دین یا اقساط آن در موعد معینه ٔ مندرج توافقتنامه رهنی می باشد.
۲۸ - ٔ عدم اجرا: عدم ایفای التزامات در موعد معینه ٔ مندرج توافقتنامه رهنی می باشد.

ACKU

4

۲۹ - سند مالکیت: سند کتبی است که طبق احکام قانون ترتیب گردیده و مالکیت بر اموال منقول یا حق تصرف آنرا ثابت
نماید.
۳۰ - سند بهادار: سند مالی قابل معامله می باشد.
۳۱ - شخص: شخص حقیقی یا حکمی میباشد.
۳۲ - وجوه تمویلی: عبارت است از:
ـ مساعدت یا سهولتی که بر اساس اشتراک در نفع و ضرر، افزایش یا کاهش در قیمت، استخدام، خریداری، کمک سرمایه
وی، اجاره، پرداخت اجاره بها به صورت مشترک، جواز دهی، مطالبات یا فیس ها، خرید و فروش اموال منقول بشمول
اجناس، حق االختراع، دیزاین، عالیم تجارتی، حق طبع و نشر، برات، حجت، یا سایر اسناد با حق باز خرید یا بدون حق
باز خرید توسط فروشنده و اشتراک درمرابحه، مساومه، استثناء، یا مضاربت فراهم شده باشد.
ـ توافق بین داین و مدیون بر اساس کارت اعتباری یا کارت نسیه.
ـ ضمانت، لیرافت کریدت یا سایر تعهدات مالی که داین برای رهن دهنده یا مدیون فراهم می نماید.
ـ قرضه، وام، اضافه برداشت، برات ایکه تنزیل و خریداری شده باشد یا سایر انواع تعهدات مالی که توسط داین برای
رهن دهنده یا مدیون فراهم می ردد.گ
۳۳ - موقعیت رهن دهنده:
اصلی زمرک - تجارت رهن دهنده می باشد. در صورت موجودیت آن، محل اقامت یا سکونت رهن دهنده مدار اعتبار می
باشد.
ـ موقعیت شرکت محل تأسیس آن است.
۳۴ - تکمیل رهن: برتری یافتن حقوق رهن گیرنده بر مرهونه، نسبت به حقوق اشخاص ثالث از قبیل مشتری، رهن
گان دیگیرندگ ر و ممثل قانونی در ص ورت افالس.
۳۵ - حق حبس: حق غیر عمدی بر اموال منقول مدیون است که به منظور تضمین اجرای التزامات، داده شده باشد.
۳۶ - دارنده حق حبس: شخص حقیقی یا حکمی است که حق حبس بر اموال منقول را داشته باشد.
۳۷ - سند: سند ملکیت یا رسید بارنامه یا رسید گدام می باشد، که جهت تثبیت ملکیت یا انتقال یا ذخیره اجناس صادر شده
باشد.

ACKU

5

ٔ ساحه تطبیق قانون بر معامالت
ٔ ماده چهارم:
۱) ( این قانون بر معامالتی قابل تطبیق می باشد که سبب انشأ رهن بر اموال می شود. منقول
۲) ( احکام این قانون در مورد معامالت و توافقات رهنی ذیل نیز تطبیق می ردد:گ
۱- قرار داد مبنی بر تدارک وجوه تمویلی.
۲- ٔ قرار داد مبنی بر فروش اموال که به تأسی از آن حق حبس مبیعه ٔ فروشنده تا زمان تادیه قمیت خرید و انجام سایر
تعهدات محفوظ می باشد.
۳- معامالت بیع حساب نسیه.
۴- معامالت انتقال ملکیت یا تحویل اموال منقول از طرف مالک )تحویل دهنده( به شخص دی گر )تحویل گ یرنده( به منظور
فروش.
۵- ٔ اجاره اموال که میعاد آن بیش از یکسال باشد.
گ( هر ۳) ٔ اه مواد مصرفی در توافقنامه رهنی یا توافقات مربوط درج باشد، شخص حقیقی نمی تواند از حقوق و جبران
خسارات مندرج این قانون منصرف شده یا آنرا محدود سازد. این انصراف یا محدویت، اثری بر معامله مرتب نه نموده یا
از اعتبار آن نمی کاهد.
ٔ ساحه تطبیق قانون بر اشخاص
ٔ ماده پنجم:
۱) ( احکامی که راجع به رهن گیرنده در این قانون پیش بینی گریده است، در مورد اشخاص ذیل نیز قابل تطبیق میباشد:
۱- داینی که وجوه تمویلی را به مدیون ٔ فراهم می کند و دین مذکور ذریعه اموال منقول تضمین شده باشد.
۲- بایع مندرج قرار داد بیع اموالی که به تأسی از آن حق حبس مبیعه به فروشنده محفوظ باشد.
۳- مشتری حساب نسیه.
۴- ٔ تحویل دهنده اموال مندرج توافقنامه.
۵- ٔ مؤجر که میعاد قرار داد اجاره اموال مربوط بیشتر از یک سال باشد.

ACKU

6

۲) ( احکامی که راجع به رهن دهنده در این قانون پیش بینی گردیده است در مورد اشخاص ذیل نیز قابل تطبیق می باشد:
۱- مالک مرهونه ای که از آن برای تضمین وجوه تمویلی استفاده نموده باشد.
۲- مشتری مندرج قرار داد فروش که طبق آن حق حبس مبیعه به بایع مح فوظ باشد.
۳- بایع حساب نسیه.
گتحویل ۴- ٔ یرنده اموال مندرج توافقنامه.
۵- ٔ مستأجری که میعاد قرار داد اجاره اموال مربوط، بیشتر از یک سال باشد.
موارد رهن
ٔ ماده ششم:
التزاماتی که شامل رهن شده میتوانند عبارتند از:
االتز ۱- مات پولی یا قابل تعیین ارزش به پول.
۲- دین می تواند مربوط به مالک مرهونه یا سایر اشخاص باشد.

فصل دوم
انشای حق رهن و اثرات آن

انشای حق رهن
ٔ ماده هفتم:
حق رهن در صورت موجودیت شرایط آتی انشأ و برعلیه رهن دهنده قابل تنفیذ می باشد:
۱- ٔ در صورتیکه طرفین ، توفقنامه رهنی را که حاوی توضیح دین را که حاوی توضیح دین و مرهونه باشد، امضأ نمایند.
۲- در صورتیکه رهن دهند یکی از اشخاص ذیل باشد:
ـ مالک مرهونه یا شخص ذیصالح.
ـ مشتری مندرج قرارداد بیع که حق ملکیت مرهونه را داشته باشد.

ACKU

7

ـ بایع حساب نسیه.
یرنده.گـ تحویل
ٔ ـ مستأجر مندرج در قرار داد اجاره اموال که میعاد آن بیشتر از یکسال باشد.
۳- در صورتی که رهن گیرنده طبیق قرار داد منعقده مکلف درگ یده باشد که وجوه تمویلی را به رهن دهنده یا شخص
دیگری فراهم سازد، یا اقدامات دیگری را به نفع رهن دهنده یا به اساس درخواست او انجام دهد یا اینکه رهن یرنده قبل گ
از عقد توافقنامه رهنی، وجوه تمویلی را به رهن دهنده یا به اساس درخواست او فراهم نماید.
ٔ توافقنامه رهنی
ٔ ماده هشتم:
۱) ٔ ( توافقنامه رهنی شامل یک رهن یا بیشتر از آن بوده و با یک یا چند سند اثباتیه ترتیب شده می تواند.
۲) ٔ ( مرهونه در توافقنامه رهنی به صورت مشخص توضیح می گردد و می تواند شامل انواع اموال منقول ایکه در آینده
توسط رهن دهنده تحصیل می شود، ردد.گ
۳) ٔ ( اندازه ٔ دین و تاریخ پرداخت آن در تواقنامه رهنی به صورت واضح مشخص می شود.
ترتیب زمانی حق رهن
ٔ ماده نهم:
۱) ( حق رهن برمرهونه زمانی مرتب میگردد که توافقنامه رهنی امضأ و مرهونه از طرف رهن دهنده تملک ردیده گ
باشد.
۲) ٔ ( احکام رهن بر مرهونه منقول زمانی مرتب می گ ٔ ردد که رهن دهنده حیازت را بدست آورده و از جمله اشخاص ذیل
باشد:
۱- مشتری، مشروط بر اینکه حق ملکیت بایع محفوظ باشد.
یرنده.گتحویل ۲-
مستأ ۳- ٔ جر ایکه میعاد اجاره آن بیشتر از یکسال باشد.
گ( هر ۳) ٔ اه رهن دهنده، انتقال دهنده حساب نسیه باشد، در این صورت حق رهن زمانی مرتب می گردد که حساب نسیه
ایجاد شود.

ACKU

8
حقوق و وجایب رهن گ ٔ یرنده حایز مرهونه
ٔ ماده دهم:
گ( رهن ۱) ٔ یرنده مکلف است، مرهونه تحت حیازت را با احتیاط الزم حفاظت نماید.
گاه رهن گ( هر ۲) یرنده مصارف الزم و التزامات قانونی مربوط رهن دهنده راجهت حفاظت و نگهداری مرهونه انجام
داده باشد، این مصارف و التزامات جزء از رهن مرتب شده بر چنین اموال میباشد.
گ( رهن ۳) یرنده می تواند افزایش در ارزش یا مفاد حاصله از ٔ مرهونه را منحیث مرهونه اضافی نزد خود ن گهدارد، مگ ر
اینکه طرفین طور دیگری موافقه نموده باشند.
حق درخواست معلومات
ٔ ماده یازدهم:
۱) ( رهن دهنده، داین محکوم له یا رهن دیگ ٔ گیرنده ر ایکه حق رهن بر موهونه را حایز گردیده باشند می توانند معلومات
ذیل را از رهن گیرنده درخواست نمایند:
۱- تائید یا تصحیح فهرست مرهونه.
۲- تائید یا تحصحیح صورت حسابی را که به عقیده وی حاوی مبلغ مجموعی دین پرداخت ناشده الی تاریخ مشخص باشد.
۳- ٔ تسلیمی نقل توافقنامه رهنی.
گ( رهن ۲) ٔ یرنده مکلف است، نکات مندرج فقره )۱( این ماده را در خالل )۱۴( روز بعد از دریافت درخواست، عملی
نماید، در غیر آن مطابق طرزالعمل مربوط با وی برخورد صورت می یرد.گ

ACKU

9
فصل سوم
اثرات رهن بر اشخاص ثالث

تکمیل رهن
ٔ ماده دوازدهم:
۱) ( رهن زمانی تکمیل میگ ٔ ردد که طبق حکم مندرج ماده )هفتم( این قانون حق رهن بر مرهونه انشأ و یکی از موارد ذیل
در آن تحقق یافته باشد:
۱- ثبت حق رهن طبق احکام این قانون.
۲- حیازت مرهونه توسط رهن گ ٔ یرنده یا نماینده ٔ وی )به غیر رهن دهنده( طبق توافقنامه رهنی.
۳- تکمیل حق رهن طبق صراحت احکام این قانون.
گ( هر ۲) اه رهن طبق یکی از موارد مندرج فقره ) ( این ماده ۱ تکمیل شده و بدون متقضی شدن تکمیل آن توسط یکی از
گی دیاهشیوه ر مندرج فقره )۱( این ماده مجداً تکمیل گردد، رهن متذکره به طور دایمی تکمیل پنداشته می شود.
گ( هر ۳) اه رهن در مورد مالی انشاً گردد که در حیازت مستودع باشد، در این صورت مستودع مکلف است، سند مالکیت
را گبنام رهن یرنده صادر یا به نگهداری اموال به نمایند گی از رهن گ یرنده موافقه نماید.
۴) ( حق حبس برمال مرهونه زمانی که تکمیل می شود که طبق احکام مندرج این قانون به ثبت برسد.
تکمیل مؤقت واسترداد مرهونه به رهن دهنده
:ماده سیزدهم
۱) ( رهن سند تجارتی یا سند بهادری که با حیازت رهن گیری یا نماینده او تکمیل شده باشد، بعد از اینکه سند متذکر به
منظور فروش، تبادله، ارایه، تحصیل ثبت یا انتقال در اختیار رهن دهنده قرار می گیرد، برای مدت )۲۰( روز بدون اینکه
ثبت گردد، تکمیل پنداشته میشود.
۲) ( رهن اموال ایکه به یکی از روشهای ذیل تکمیل شده باشد بعد از آنکه به منظور فروش، تبادله، معامله یا سایر اقداماتی
فروش یا تبادله در اختیار رهن دهنده قرار میگرد، برای مدت )۲۰( روز بدون آنکه ثبت گردد، تکمیل پنداشته میشود:
گحیازت رهن ۱- یرنده بر اموال.
۲- صدور سند مالکیت بنام رهن یرنده.گ
۳- حایز شدن شخصی که به حفاظت اموال به نمایند گی از رهن گ یرنده موافقه نموده باشد.
ACKU

10

۳) ( بعد از سپری شدن میعاد مندرج ٔ ۲فقره ) ( این ماده، حق رهن از تکمیل باز می ماند، م گر اینکه رهن گ یرنده حق رهن
را به یکی از از روش های مندرج این قانون، مجدداً تثبیت نماید.
۴) ( مشتری یا مستأجری که مرهونه را در خالل مدت )۲۰( روز مندرج این ماده خریداری یا به اجاره میگیرد، از رهن
بری الذمه شناخته میشود، مشروط بر اینکه در زمان خریداری یا اجاره از حق رهن آگاهی نداشته باشد.
اثرات ادامه ما حصل مرهونه
ٔ ماده چهاردهم:
۱) ( هرگاه حساب نسیه تابع حق رهن باشد، در این صورت طرفین رهن مذکور بر علیه ضامن حساب نسیه، دارای حقوق
یکسان می باشند.
۲) ( حق رهن باالی مرهونه بعد از واگذاری نیز ادامه می یابد، مگر این که در این قانون طور دیگری پیشبینی شده باشد.
وا ذاری شامل فگ روش، اجاره، جواز و تبادله می باشد، م گر اینکه رهن گ یرنده آن را مبری از رهن نماید.
گ( بعد از وا۳) ذاری مرهونه، رهن بر ما حصل آن )عواید حاصله(، مرتب می گردد، ماحصل مرهونه شامل دریافت پول،
سایر اموال قابل تثبیت و بدل بیمه ای میباشد که به اثر خساره یا مرهون ضیاع ه، پرداخته می شود.
۴) ٔ ( تکمیل و مرتبه حق رهن بر ماحصل مرهونه با تکمیل و مرتبه حق رهن بر اصل مال مذکور یکسان می باشد. مشروط
بر اینکه:
۱- در متن ثبت حق رهنی بر اصل مرهونه، شرح ماحصل آن گنجانیده شده باشد.
۲- ماحصل مرهونه، همنوع با اصل مرهونه باشد.
ماحصل مر ۳- هونه به شکل، پول، چک و سپرده در موسسات مالی باشد.
تعیین تقدم میان حقوق رهنی
ٔ ماده پانزدهم:
۱) ( رهن دهنده، بیش از یک حق رهنی را در عین مرهونه قایل ردد. گ
۲) ( حق تقدم برترتیب ذیل تعیین می گردد، مگ ر اینکه سایر قوانین طوری دیگری پیشبینی نموده باشد:
رهن یا ۱- حبس تکمیل شده نیست به رهن یا حق حبس تکمیل ناشده دارای دارای حق تقدم میباشد.
تقدم حقوق رهنی تکمیل ناشده بر اساس اولویت مرتب شدن آن بر مرهونه تعیین می ردد.گ
۲- تقدم دو یا بیش از دو رهن یا حق حبس تکمیل شده بر اساس موارد ذیل تعیین میشود:
ـ ترتیب ثبت.
ـ حیازت رهن ان.گیرندگ
ـ سایر شیوه های تکمیل رهن که در این قانون تصریح شده است.
۳- تقدم مندرج جز ) ( این ۲ فقره در صورتی متعبر می باشد که بعد از ثبت مدتی که در طی آن اطالعیه ثبت بی اعتبار و
یا حق رهن از تکمیل ساقط درگ یده باشد، وجود نداشته باشد.
۴- رهن پول خرید که در مورد اجناس موجوی یا ماحصل آن مرتب )انشأ( گردیده باشد، بر سایر تعهدات رهنی بر همان
ٔ یرنده گ ٔ یرنده قبلی را از اجناس دارای حق تقدم میباشد، مشروط بر اینکه رهن تکمیل گریده و رهن گ رهن متذکره، رهن

ACKU

11

حیازت رهن دهنده بر اجناس موجودی مطلع سازد. در این اطالعیه توضی گمی ح ردد که اطالع دهنده، حق رهن بر اجناس
موجودی را صاحب گردیده یا توقع تصاحب چنین حق را دارد، در این صورت الزم است تا توزیع اسناد موجودی به
تفکیک اقالم یا انواع در آن درج ردد.گ
۵- رهن پول خرید در مورد اموال ذیل بر سایر حقوق رهنی که توسط رهن دهنده در مورد همان مرهونه مرتب )انشأ( شده
باشد، دارای حق تقدم است:
ـ مرهونه یا ماحصل آن به استثنای اموال غیر عینی یا اسناد موجودی، مشروط بر اینکه رهن متذکره در این خالل )۲۰(
روز بعد از حیازت رهن دهنده یا حیازت شخص دیگری به امر رهن دهنده، تکمیل شده باشد.
ٔ ـ مرهونه غیر عینی یا ماحصل آن، مشروط براینکه رهن آن در خالل )۲( روز بعد از مرتب شدن به اموال غیر عینی،
تکمیل شده باشد.
تقدم بر حقوق رهن تکمیل ناشده
ٔ ماده شانزدهم:
۱) ( طلب داین محکوم له نسبت به رهن تکمیل ناشده، دارای حق تقدم میباشد، مشروط بر اینکه:
۱- ٔ رهن کیرنده، اطالعیه ثبت را قبل از اینکه، حکم محکمه به نفع داین صادر گردد، ثبت ننموده باشد.
گرهن ۲- یرنده، از موجودیت داین محکوم له قبل از تکمیل رهن اطالع داشته باشد.
۲) ( مشتری که بدون اطالع از رهن تکمیل ناشده و قبل از تکمیل آن، مرهونه خریداری نموده، بر هن متذکره دارای حق
اشد.تقدم میب
۳) ( حق مستأجر مرهونه که بدون اطالع از تکمیل رهن، در آن تصرف نموده، بر رهن متذکره الی تکمیل آن دارای حق
تقدم میباشد.
تقدم حق رهن بر قروض آینده
ٔ ماده هفدهم:
(۱) ٔ تقدم حق رهن در مورد دیونی که به منظور تمویل وجوه )چه در حال و در آینده( طبق توافقنامه رهنی یا توافقات
مربوط پرداخت شده باشد، رعایت می ردد.گ
گاه رهن گ( هر ۲) یرنده در مورد داین محکوم له اطالع حاصل نماید، رهن تکمیل شده وی نسبت به حقوق داین محکوم له
دارای تقدم نمی باشد، م ر اینکه:گ
۱- پول به شخص دیگری به غیر از رهن دهنده به قرض داده شده باشد.
گرهن ۲- یرنده مصارف مناسب را از بابت خدمات )نگهداری، حفظ و مراقبت یا ترمیم( مرهونه متحمل شده باشد.
گ( هر ۳) اه مرهونه به حکم محکمه ضبط یا مصادره گردد، رهن گ یرنده مکلف به دادن قرض برای تدارک وجوه تمویلی
به رهن دهنده نمی باشد.

ACKU

12

حقوق مشتری و مستأجر مرهونه
ٔ هجدهم:ماده
گ( هر۱) اه مشتری قمیت مناسب مرهونه را پرداخته باشد، در این صورت مشتری از حق رهن تکمیل شده یا تکمیل ناشده
در چین اموال بری الذمه می باشد. این حکم شامل حاالت نیز می گردد که مشتری از وجود حق رهن آ اه باشد.گ
گ( هر ۲) ٔ اه مستأجر قمیت مناسب مرهونه تحت اجاره را پرداخته باشد، در این صورت مستأجر از حق تکمیل شده یا تکمیل
ناشده بر چنین اموال بری الذمه می باشد.
این حکم شامل حاالتی نیز می گردد که مستأجر از وجود حق رهن آ اه باشد.گ
گ( هر ۳) ٔ اه قمت مرهونه، تابع فروش یا اجاره کمتر از پنج هزار )۵۰۰۰( افغانی باشد، مشتری و مستأجر از حق رهن در
مرهونه مذکور بری الذمه می با شند.
۴) ( مشتری یا مستأجری که اموال قابل استفاده برای فارمداری را بدون اطالع از حق رهن، خریداری یا اجاره می نمایند،
از حق رهن تکمیل شده یا تکمیل ناشده برالذمه می باشند، مشروط بر اینکه قمیت خرید اموال متذکره یا در صورت اجاره،
قمی ت اجاره اموال در مارکیت از پنجاه هزار )۵۰۰۰۰( افغانی بیشتر نباشد.
۵) ( شخصی که پولی را در عوض ارزش بدست می آورد از حق رهن تکمیل شده بر روی پول متذکره بری الذمه می
باشد.
۶) ( شخصی که وسیله نقلیه موتوری را خریداری یا اجاره می نماید در صورتی که از حق رهن باالی آن وسیله مطلع
نباشد و نمبر سلایر وسیله متذکره در اطالعیه ثبت شده حق رهنی درج نه شده باشد از حق رهن متذکره بر آن وسیله نقلیه
بری الذمه می باشد.
۷) ( دارنده حق حبس که قبل از تکمیل حق رهن، مرهونه را در اختیار خود گرفته باشد یا باعث شود که مرهونه به نفع وی
گمصادره ردد، از حق ره ن متذکره بری الذمه می باشد.
حق تقدم طلبات تدارک کننده
ٔ ماده نزدهم:
شخصی که در جریان تجارت معمول، خدمات یا مواد را در ارتباط یا مرهونه تدارک نماید، به تناسب ارزش مواد و
خدمات در مرهونه ذیحق بوده و بوده و بر رهن تکمیل شده یا تکمیل ناشده دارای حق تقدم می باشد.
حق تقدم میان حقوق رهنی در اموال غیر منقول
ٔ ماده بیستم:
۱) ( رهن بر حاصالت زراعتی یا اموال منقول که با اموال غیر منقول ملحق گردیده یا قصد الحاق آن وجود داشته باشد،
عقد شده می تواند، در این صورت رهن مذکور مطابق احکام این قانون دارای حق تقدم می باشد، مشروط بر اینکه با احکام
قانون رهن اموال غیر منقول در معامالت بانکی در تضاد نباشند.
۲) ( رهن بر حاصالت زراعتی یا اموال منقول ایکه با اموال غیر منقول محلق می باشد، نسبت به حقوق مالک اموال غیر
منقول در زمان زرع یا حینیکه اموال منقول به اموال غیر منقول ملحق گردد، دارای حق تقدم می باشد.
ACKU

13

هرگاه رهن تکمیل شده باشد، در این صورت نسبت حقوق داین محکوم له، تملک کننده و رهن گیرنده بعدی اموال غیر
منقول، نیز دارای حق تقدم می باشد.
۳) ( در صورت عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات، رهن یرنده ایکگ ه طبق احکام مندرج این ماده از حق تقدم برخوردار
باشد، می تواند حاصالت یا اموال منقول را از اموال غیر منقول جدا سازد.
حق تقدم رهنی میان اموال الحاق شده با اموال منقول
ٔ ماده بیست و یکم:
گ( هر ۱) اه اموال با هم طوری ملحق گردند که هویت خود را از دست نداده و بدون مصارف یا تخریب از هم جدا شده
بتوانند، اموال متذکره ملحق دانسته شود، در این صورت حق رهن بر اموال متذکره، بعد از الحاق نیز ادامه می یابد.
گ( هر ۲) اه رهن بعد از الحاق اموال تکمیل گردد، در این صورت رهن متذکره تکمیل شده باقی مانده، در حقوق اشخاص
ذیل دارای حق تقدم می باشد:
۱- مالک اموالی که اموال تحت رهن به آن محلق ردیده است.گ
۲- داین محکوم له.
۳- مالک یا رهن
شخص که بعدا گیرنده اموال می ردد.گ ً
۳) ( در صورت عدم تأدیه یا عدم اجرای التزامات، با نظر داشت احکام مندرج فصل پنجم این قانون رهن گیرنده ایکه طبق
حکم مندرج این ماده دارای حق تقدم باشد، می تواند مرهونه خود را بعد از الحاق در اموال منقول، جدا سازد.
حق تقدم رهنی در اجناس مختلط
ٔ ماده بیست و دوم:
۱) ( حق رهن بر اجناس مختلط انشاء شده نمی تواند، مگر اینکه مرهونه در اجناس مختلط شامل گردد، در این صورت حق
رهن بر محصول نیز مرتب می ردد.گ
گرهن یرنده می تواند، حق رهن را در مورد محصول متذکره به تناسب ارزش مرهونه اصلی قبل از شمولیت آن در اجناس
مختلط تطبیق نماید.
گ( هر ۲) اه بیش از یک حق رهن به محصول الحاق گردد، رهن تکمیل شده نسب به رهنی که در زمانی شمولیت مرهونه
در اجناس مختلط، نا تکمیل بوده، دارای حق تقدم میباشد.
گ( هر ۳) اه بیش از یک رهن تکمیل شده در مورد محصول موجود باشد، در این صورت حقوق متذکره با نظر داشت
ٔ تناسب ارزش مرهونه ٔ مربوط در زمان اختالط اجناس، در مرتبه مساوی قرار می یرند.گ
حق تقدم رهنی در اسناد بهادار و سایر اقالم
ٔ ماده بیست و سوم:
۱) ( حق رهن در سند بهاداری که طبق احکام قانون بانکداری ترتیب و کسب شده باشد، نسبت به رهن تکمیل شده دارای
حق تقدم می باشد، مشروط بر این که حق رهن قبالً در سند ذکر نشده باشد.

ACKU

14

۲) ( شخصی که سند بهادار را خریداری یا حق رهن آن سند را به دست آورده باشد، نسبت به رهن تکمیل شده دارای حق
ٔ تقدم میباشد، مشروط بر اینکه وی سند بهادار یا حق رهن را در مقابل تأدیه ارزش بدست آورده و حق رهن قبالً در سند
بهادار ذکر نشده باشد.
۳) ( شخص منتقل الیه که سند مالکیت را بدست می آورد، نسبت به حق رهن سایرین بر مرهونه مندرج سند مذکور دارای
حق تقدم می باشد، مشروط بر اینکه:
۱- منتقل الیه، بدون اطالع در مورد حق رهن در بدل سند مالکیت، ارزش پرداخت نموده و آنرا بدست آورده باشد.
۲- انتقال طبق شرایط مندرج در سند مالکیت صورت رفته باشد.گ
ٔ ن، پول نقد بوده، دارنده اه رهگ( هر ۴) آن دارای حق تقدم میباشد، مشروط براینکه دارنده، پول را بدون داشتن اطالع آورده
باشد.
گهر اه دارنده حق رهن به عوض پول نقد، اموال با ارزشی را پرداخته یا التزامی رابه عهده گرفته باشد، در این صورت
بدون نظر داشت اطالع یا عدم اطالع در مورد حق رهن، دارای حق تقدم می باشد.
۵) ٔ ( داینی که پول را از بابت تأدیه دین دریافت می نماید، نسبت به حق رهن بر پول متذکره، بدون در نظر داشت اطالع
داین در مورد وجود رهن یا تأدیه دین از طریق اسناد بهادار، انتقال الکترونیک و غیر اکلترونیک وجوه، دیبت و امثال آن،
دارای حق تقدم می باشد.
ٔ توافقنامه تبعیت
ٔ ماده بیست و چهارم:
گرهن ٔ یرنده دارای حق تقدم می تواند، به تعدل مرتبه یا انصراف از حق تقدم خود به نفع رهن گ ٔ یرنده خود به نفع و رهن
گیرنده دیگ ر موافقه نماید. این اقدام بنام توافقنامه تبعیت یاد می شود.
ٔ توافقنامه تبعیت طور کتبی بوده و طبق احکام مندرج این قانون در دفتر ثبت، می شود.
ACKU

15
فصل چهارم
انتقاالت

انتقال مسئولیت رهن دهنده و مدیون
ٔ ماده بیست و پنجم:
۱) ( حقوق و وجایب رهن دهنده و مدیون بر طبق توافقنامه رهنی مرتبط به دین در صورت رضایت رهن گیرنده به شخص
دی ر انتقال شده گ گمی تواند، م ر اینکه در این قانون طور دیگری تصریح شده باشد.
۲) ( موجودیت حق رهن یا اعطای اجازه به رهن دهنده مبنی بر واگذاری، استفاده یا انتقال مرهونه به تنائی سبب آن شده
ٔ نمی تواند تا مسئولیت اقدامات و تقصیرات رهن دهنده به عهده رهن یرد.گیرنده قرار گ
انتقال ح یرنده گق رهن
ٔ ماده بیست و ششم:
گ( رهن ۱) ٔ یرنده می تواند بدون کسب اجازه مدیون حساب نسیه، حق خود مبنی بر دریافت تأدیات ناشی از دین را با
مرهونه به منتقل الیه انتقال دهد.
۲) ٔ ( انتقال بعد از ارایه اطالعیه کتبی به مدیون حساب نسیه، قابل انفاذ می باشد. اطالع دهی در مورد انشأ، الحاق یا تکمیل
رهن حساب نسیه الزم نمی باشد.
حقوق منتقل الیه
ٔ ماده بیست و هفتم:
۱) ( حقوق متقل الیه باالی مدیون حساب نسیه تابع شرایط ذیل می باشد، مگ ٔ ر اینکه در توافقنامه رهنی طور دی ری تصریح گ
شده باشد:
۱- ٔ شروط مندرج توافقنامه رهنی یا هر موافق گتنامه دی ری که میان انتقال دهنده و مدیون حساب نسیه صورت رفته باشد.گ
۲- ٔ اقامه ٔ دعاوی مدیون حساب نسیه، علیه انتقال دهنده و دفاعیه ٔ آن که قبل از مواصلت اطالعیه کتبی در خصوص انتقال به
مدیون حساب نسیه صورت رفته باشد.گ
۲) ( مدیون حساب نسیه می تواند بر طبق احکام مندرج این ماده، صرف به منظور کاهش مبالغ مندرج در حساب نسیه، بر
علیه منتقل الیه اقامه دعوی نماید.
۳) ( تعدیل یا تعویض قرار داد میان انتقال دهنده و مدیون حساب نسیه، در صورتی علیه منتقل الیه قابل اجرا می باشد که با
حسن نیت صورت گرفته و با معیار های معمول تجارتی مطابقت داشته باشد.
وجایب مدیون حساب نسیه
ٔ ماده بیست و هشتم:
۱) ٔ ( مدیون حساب نسیه می تواند، قبل از حصول اطالعیه مبنی بر انتقال مبلغ قابل پرداخت به منتقل الیه، دین خود را به
انتقال دهنده تأدیه نماید.
در صورت دریافت اطالعیه، مدیون حساب نسیه، صرف با اجرای پرداخت به منتقل الیه می تواند، دین خود را ادا نماید.

ACKU

16

ٔ اطالعیه در صورتی معبتر دانسته می شود که حسابات نسیه انتقال شده در آن مشخص شده باشد.
۲) ( در صورت درخواست مدیون حساب نسیه، منتقل الیه مکلف است مدرک اثباتیه مبنی بر اجرای انتقال را در خالل
میعاد زمانی مناسب ارائه کند، در صورت امتناع منتقل الیه از ارائه مدارک، مدیون حساب نسیه، با وجود دریافت اطالعیه،
مسئول اجرای پرداخت به منتقل الیه نمی باشد.
۳) ٔ ( مدیون حساب نسیه ایکه اطالعیه مبنی بر انتقال را دریافت نموده باشد، مستحق دریافت سند برائت از هر ونه التزامات گ
بعدی در برابر انتقال دهنده می باشد. مشروط بر اینکه حسابات باقیمانده ) پرداخت نشده( موجود نبوده واتتقال دهنده تعهدی
مبنی بر تمویل وجوه بیشتر یا تقبل التزامات را نداشته باشد.
سند برائت متذکره در خالل سه روز کاری بعد از آنکه انتقال دهنده درخواست مدیون حساب نسیه را دریافت نماید، ارسال
می ردد.گ

فصل پنجم
آثار تأدیه یا عدم اجراء

ٔ اجراآت عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات
ٔ ماده بیست و نهم:
۱) ( در صورت عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات، رهن گیرنده می تواند، مستقیماً حقوق خود را طبق توافقنامه رهنی
بر مرهونه نافذ نماید.
گ( رهن ۲) ٔ یرنده مي تواند در صورت عدم تأدیه دین توسط مدیوهن به انتخاب خود و مطابق حکم ماده چهل و دوم این
قانون، به منظور تنفیذ جبري به محکمه مراجعه نماید.
۳) ٔ ( حقوق و وجایب ناشی از توافقنامه رهنی به نحوی اعمال می ظردد که از نگ ر عرف تجارتی مناسب باشد.
تحصیل حسابات نسیه و اسناد بهادار
ٔ ماده سی ام:
۱) ( بعد از عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزمات، رهن گیرنده می تواند به شخص که به موجب حساب نسیه، یا اسناد
بهادار، مدیون رهن دهنده می باشد، هدایت دهد تا دین یا التزامات را مستقمما گیرنده( تأدیه یا اج را نماید. ً به وی )رهن
گ( هر ۲) ٔ اه تحصیل دین مندرج فقره )۱ ٔ ( این ماده ایجاب مصارف را نماید، این مبالغ از مجموعه مبالغ تحصیل شده توسط
گرهن یرنده پراخت می ردد.گ
ٔ تنفیذ در صورت عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات
ٔ ماده سی ویکم:
گ( هر ۱) ٔ اه رهن دهنده از تأدیه دین یا اجرای التزامات امتناع ورزد، رهن گ ٔ یرنده می تواند توافقنامه رهنی را طور ذیل
گتفنیذ نماید، م ر این که طور دیگری موافقه صورت رفته باشد:گ
۱- تصرف مرهونه طبق احکام قانون .

ACKU

17

۲- منع به صورت مناسب، بدون انتقال آن از محلی که در آن رهن گیرنده، متصرف اموال مذکور پنداشته می شود.
۳- واگذاری مرهونه در جایداد مدیون یا رهن دهنده مطابق به احکام این قانون.
۲) ( شخص حقیقی که دین را به منظور خریداری مواد مصرفی به اساس رهن پول خرید بدست آورده و حد اقل دو ثلث
ٔ آنرا باز پراخت نموده، از حمایت خاص بر خوردار می شود، در این حالت احکام مندرج در توافقنامه رهنی یا سایر
ٔ م تأدیه توافقات مربوط که به تأسی از آن رهن گیرنده در صورت عد دین یا عدم اجرای التزامات، قادر به حیازت یا فروش
اجناس مصرفی می گردد، طبق احکام این قانون قابل تنفیذ نمی باشد. حاالت ذیل از این حکم مستثنی است:
۱- در صورتی که رهن دهنده طور دواطلبانه به رهن گ ٔ یرنده اجازٔه حیازت بدهد.
۲- ٔ در صورتی که جازه محکمه مبنی بر حیازت حاصل شده باشد.
وا ذاری مرهونهگ
ٔ ماده سی و دوم:
ٔ در صورت عدم تأدیه ٔ دین یا عدم اجرای التزامات مندرج توافقنامه رهنی، رهن گیرنده می تواند تمام یا قسمتی از مرهونه
را قبل یا بعد از ترمیم، پروسس یا آماده سازی مناسب تجارتی، واگذاری به ترتیب حق تقدم قرار ذیل پرداخت می شود:
۱- ٔ تأدیه مصارف مناسب رهن گیرنده به شمول مصارف حق بیمه، پرداخت مالیات و سایر مصارف ناشی از تصرف،
گن هداشت، ترمیم، پروسس یا آماده سازی مرهونه برای واگ ٔ ذاری و سایر مصارف مندرج در توافقنامه رهنی.
۲- ٔ تأدیه ٔ دین مندرج توافقنامه رهنی.
۳- پرداخت وجوه باقیمانده به سایر رهن گان و دارندگیرندگ ان حق حبس بر مرهونه به اساس حق تقدم.
۴- پرداخت وجوه باقی مانده از جزء )۳( این ماده به رهن دهنده.
گطرز وا ذاری و اثرات آن
ٔ ماده و سوم:
۱) ( تمام مرهونه یا بخش از آن به طرق ذیل واگذار شده می تواند:
بیع ۱- علنی، بیع خصوص و اجاره یا سایر طرق با نظر داشت احکام مندرج این قانون.
گ)وا ذاری در هر زمان یا مکان و تحت هر شرایطی که از نظر تجارتی مناسب دانسته شود، صورت می یرد(.گ
۲- خریداری توسط رهن گیرنده در بیع علنی به نرخی که معادل یا قریب به ارزش تجارتی مرهونه باشد.
گ( وا۲) ذاری مرهونه طبق احکام این قانون، سبب انقضای حق رهنی رهن گیرنده و هر گ ونه حقوق رهنی تبعی و منافع
رهن دهنده در مرهونه می ردد.گ
۳) ٔ ( شخصی که به اساس ضمانت خط، ظهر نویسی یا مقاوله مشابه در برابر رهن گیرنده مسئول باشد و با تأدیه دین،
مرهوهه از رهن گبه وی منقل یرندهگ ردد، شخص مذکور قائم مقام حقوق و وجایب رهن ردد.گیرنده می گ
این انتقال بحیث واگذاری مرهونه پنداشته نمی شود.

ACKU

18
تحت تأمین قرار دادن و واگذاری مرهونه در محل آن
ٔ ماده سی و چهارم:
گ( هر ۱) اه مرهونه، شی باشد که از محل مدیون یا رهن دهنده به آسانی قابل انتقال نبوده یا تسهیالت کافی ذخیروی آن
میسر نباشد، در این صورت مرهونه متذکره بدون انتقال از محل آن، تحت تأمین قرار گرفته و یا واگ ذر شده می تواند.
گ( هر ۲) اه فروش مرهونه در محل آن موجب مشکالت عمده به مدیون یا رهن دهنده گردد و یا مستلزم مصارف بیشتر از
حد الز گم برای وا ذاری باشد، در این صورت رهن گ ٔ یرنده نمیتواند مرهونه متذکره را به فروش رساند.
گ( رهن ۳) یرنده می تواند مرهونه را به شکل موجوده یا بعد از ترمیم به فروش رساند. ماحصل چنین واگذری به ترتیب
ذیل توزیع می ردد:گ
۱- ٔ تأدیه مصارف مناسب رهن گیرنده به شمول مصارف حق بیمه، پرداخت مالیات و سایر مصارف ناشی از اخذ،
ٔ هداری، ترمیم، پروسس و آماده سازی مرهونه و سایر مصارف مندرج توافقنامه رهنی جهت وا ذاری.گ
گن
۲- ٔ پرداخت دین مندرج توافقنامه رهنی.
۳- پرداخت دیون سیار رهن گان و دارندگیرندگ ان حق حبس بر مرهونه به اساس حق تقدم که به صورت مناسب در مورد
واگذاری مطلع و به آن پاسخ داده باشند.
۴- پرداخت قسمت باقی مانده به رهن دهنده.
ٔ ذاریگاطالعیه وا
ٔ ماده سی و پنجم:
گرهن ٔ یرنده مکلف است اطالعیه واگذاری را در خالل حد اقل )۱۵( روز قبل به رهن دهنده و سایر رهن ان و گیرندگ
ٔ ثبت شده در اداره گذاری حاوی مطالب ذیل می باشد: ان حق حبس گدارند ثبت، تسلیم نماید. اطالعیه وا
۱- توضیح مرهونه.
۲- ٔ تعیین مبلغ تأدیه ناشده ٔ دین تابع رهن بتأسی از توافقنامه رهنی.
۳- ٔ تعیین اندازه مصارف معینه و در صورت عدم تعیین تخمین مناسب آن.

ٔ ه مبلغ مجموعی تأدیه ناشده مندرج اجزای ) ۲ و ۳( این فقره، شخص مستحق

۴- ذکر این موضوع که در صورت تأدی
ٔ دریافت اطالعیه کتبی می تواند مرهونه را مجدداً بدست آورد.
۵- ذکر این مطلب که هرگ ٔ اه مرهونه توسط شخص مستحق دریافت اطالعیه کتبی، جزء )۴( این ماده از رهن آزاد نشود،
ٔ ردیده و مدیران یا رهن دهنده )یا هردو آنها( به اندازه مجموع دین ٔ در این صورت مرهونه متذکره

گذاری گموکول به وا

باقیمانده که از درک واگذاری مرهونه تحصیل نگردد، مسئول شمرده می شود.
۶- ٔ تعیین، روز، زمان و محل فروش از طریق مزایده ٔ علنی یا محل ارایه پاکت آفرهای سر بسته و تاریخ های نهائی قبولی
آنها و سایر امور واگذاری مرهونه.

ACKU

19

عدم لزوم اطالعیه
ٔ ماده سی و ششم:
ٔ ارایه ٔ اطالعیه واگذاری در حاالت ذیل ضرور دانسته نمی شود:
۱- در صورتی که نزد رهن گیرنده دالیلی موجود باشد که مرهونه سریع الفساد بوده و در صورت عدم وا ذاری سریع، گ
ارزش آن طورقابل مالحظه کاهش خواهد یافت.
۲- در صورتیکه مصارف نگ ٔ هداری و ذخیره مرهونه نسبت به ارزش آن طور غیرمتناسب زیاد باشد.
۳- در صورتی که بعد از عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات، اشخاص مستحق دریافت اطالعیه، رضایت خود را طور
کتبی مبنی بر واگذاری مرهونه ابراز نمایند.
زارش گ ذاری گبعد از وا
ٔ ماده سی و هفتم:
گرهن یرنده مکلف است، گزارش کتبی در رابطه به مبالغ ذیل، به رهن دهنده و سایر رهن ان حق حبس گان و دارندگیرندگ
۷در خالل ) ( روز کاری ز تاریخ درخواست کتبی ارایه نماید:
۱- مبلغ حاصله از وا ذاری مرهونه.گ
۲- مبلغ مربوط به مصارف.
دین. ۳- ٔ مبلغ تأدیه
۴- مبلغ مازاد و چگون ی توزیع آن.گ
اطالعیه تصرف مرهونه
ٔ ماده سی و هشتم:
گ( رهن ۱) ٔ یرنده می تواند در صورت عدم تأدیه دین یا عدم اجرای التزامات، تصرف تمام یا قسمتی از مرهونه را به
منظور تالفی تمام قمستی از دین تابع رهن به اشخاص ذیل اطالع دهد:
به رهن دهنده. ۱-
گدارندان و گیرندگبه سایر رهن ۲- ٔ ان حق حبس که قبل از صدور اطالعیه متذکره به رهن دهنده، در اداره مربوط ثبت
شده باشند.
۲) ٔ ( اشخاص مندرج فقره )۱( این ماده می توانند در خالل )۱۵( روز از دریافت اطالعیه بر آن اعتراض نمایند.
ٔ ی بر اعتراض در خالل مدت مندرج فقره ۲( این ماده ارسال نشود، بعد از انقضای مدت متذکره اه اطالعیه مبنگ( هر۳) )
طوری پنداشته می شود که رهن گ ٔ یرنده به صورت قطعی می خواهد تا مرهونه را به منظور تأدیه دین اخذ نماید، در این
صورت رهن گیرنده حق دارد که مرهونه را عاری از حقوق رهن دهنده و س گیرنده گایر رهن ان مطلع شده ن هداری یا گ
وا ذار نماید.گذاری یا واگ

ACKU

20

حصول مجدد مرهونه توسط رهن دهنده
ٔ ماده سی و نهم:
۱) ( قبل از اینکه رهن گیرنده، مرهونه را وگذار یا قرار داد واگذاری یا قرار داد واگذاری آنرا عقد نماید یا خواهان حفظ
گمرهونه ردد، رهن دهنده یا هریک از رهن گر یا دارندگان دیگیرندگ ان حق حبس برمرهونه، می تواند با تأدیه دین
پرداخت ناشده به رهن گیرنده، مرهونه را بدست آورند. در این صورت رهن دهنده و سایر رهن ان حق گان یا دارندگیرندگ
حبس مکلف اند، مصارف مناسب ناشی از تحت تأمین قرار دادن، گن هداری، ترمیم و یا آماده سازی مرهونه برای
واگذاری تأدیه نمایند.
۲) ٔ ( رهن دهنده می تواند در صورت عدم تأدیه دین و عدم اجرای التزامات، انصراف از حق خود مبنی بر حصول
مرهونه را طور کتبی ارایه نماید.
حمایت مشتری مرهونه
ٔ ماده چهلم:
هر گاه رهن گ یرنده، مرهونه را به مشتری در بدل قیمت واگذار نماید، مشتری حق دارد آن را عاری از هر ونه حقوق گ
رهن دهنده و دعاوی رهن گیرنده فرعی یا دارندگان حق حبس، اخذ نماید.
موارد عدم تطبیق احکام این فصل
ٔ ماده چهل و یکم:
احکام این فصل در مورد معامالت انتقال و اجاره قابل تطبیق نمی باشد.

ACKU

21
فصل ششم
نقش محکمه و حق حمایت

گتصرف یا وا ذاری به محکمه
ٔ ماده چهل و دوم:
۱) ( در صورتی که رهن گ ٔ یرنده نتواند یا نخواهد حیازت مرهونه را طبق حکم ماده سی ویکم به دست آورد و تصمیم
ٔ یرد تا بر طبق حکم فقره )۲ ٔ ( ماده بیست و نهم اقدام به تصرف، واگذاری یا تحت تأمین قرار دادن مرهونه نماید، وی
گب
می تواند کتبا ۱۵( روز در مورد طور ذیل ً از محکمه درخواست تنفیذ جبری نماید. محکمه می تواند در خالل مدت )
تصمیم اتخاذ نماید:
۱- تسلیمی مرهونه به رهن گ ٔ یرنده یا نماینده وی به منظور وا ذاری.گ
۲- واگذاری مرهونه.
۳- مکلف ساختن اشخاص ٔ به تأدیه فیس و مصارف مندرج طرزالعمل مربوط.
۴- تحت تأمین قرار دادن مرهونه.
۲) ( در حاالت مندرج فقره )۱ ٔ ( این ماده محکمه و پولیس مکلف به ارایه ٔ اطالعیه قبلی نمی باشند.
ٔ ذاری مرهونه محکمه باید عین اطالعیه مندرج ماده سی و پنجم را که توسط رهن یرندهگ داده می شود، صادر
گقبل از وا
نماید.
گ( هر ۳) اه به اثر تصرف، واگ ٔ ذاری یا تحت تأمین قرار دادن مرهونه، اشخاص ثالث دارنده حقوق در آن متضرر ردند، گ
می توانند جهت اقدامات ذیل به محکمه نمایند:
۱- توقف اجراآت محکمه به نسبت اینکه عدم تأدیه دین صورت ن رفته است.گ
تعلیق مؤقتی ۲- یا دایمی حکم محکمه به نسبت اینکه رهن گ ٔ یرنده احکام این قانون را رعایت ننموده است.
۳- تعدیل توزیع پول حاصله از واگذاری مرهونه، در خالل )۳۰( روز بعد از توزیع.
۴) ( محکمه در خالل )۱۵ ٔ ( روز از تاریخ ارایه درخواست مندرج فقره )۳( این ماده تصمیم اتخاذ می نماید.
ACKU

22
فصل هفتم
احکام متفرقه

محدودیت تطبیق قانون
ٔ ماده چهل و سوم:
احکاماین قانون در موارد ذیل قابل تطبیق نمی باشد:
۱- انتقال طلب مربوط به معاش و حقوق کارکنان.
۲- بیع حسابات نسیه به عنوان قسمتی از فروش تجارتی که این حسابات از ان ناشی شده است.
۳- انتقال حق دریافت مبلغ قابل پرداخت ناشی از قرار داد به منتقل الیه که او نیز در قرار داد متذکره التزامی را به عهده
داشته باشد.
۴- ٔ انتقال حق دریافت مبلغ قابل پرداخت مطابق عقد رهن اموال غیر منقول یا پرداخت های که طبق موافقتنامه ٔ اجاره
اموال مذکور صورت می یرد.گ
انتقال حساب ۵- نسیه که صرف به منظور سهولت تحصیل آن برای انقال دهنده صورت می یرد.گ
۶- انتقال حقوق مندرج حکم محکمه، مگر اینکه حکم حکم محکمه ٔ در مورد تأدیه دین به اساس رهن مندرج این قانون
صادر شده باشد.
۷- معامالت تابع سایر اسناد تقنینی، کنوانسیونها یا میثاق های بین المللی که افغانستان به آن الحاق نموده باشد.
ثبت حقوق رهنی
ٔ ماده چهل و چهارم:
۱) ( دفتر ثبت توسط د افغانستان بانک تأسیس می شود.
۲) ( دفتر ثبت امکان ثبت الکترونیکی، اطالعیه های حق رهنی. حق حبس و جستجوی اطالعیه ها را فراهم می نماید.
ثبت های الکترونیکی موجود در دفتر ثبت معتبر می باشند.

ACKU

23

حل وفصل منازعات
ٔ ماده چهل و پنجم:
ٔ ادعای مبنی بر تعیین حق تقدم عقد رهن و پرداخت جبران خساره از طریق محکمه ذیصالح حل وفصل می ردد.گ
تطبیق قانون
ٔ ماده چهل و ششم:
۱) ( ٔ اعتبار، تکمیل و مرتبه رهن در موارد ذیل تابع قانون محلی می باشد که رهن دهنده در آن حین تکمیل حق رهنی،
اقامت داشته باشد:
۱- ٔ حساب نسیه، سند بهادار یا پولی که رهن مربوط آن ذریعه ثبت تکمیل شده باشد.
۲- وسایط نقلیه موتور دار که شامل اجناس مصرفی نبوده و طیارات یا ریل هائیکه شامل اجناس موجودی نباشند.
۲) ( اعتبار، تکمیل و تقدم حق رهن در موارد ذیل تابع قانون محلی می باشد که مرهونه حین تکمیل حق رهنی در آن قرار
داشته باشد:
۱- ٔ واسطه نقلیه موتور دار که شامل اجناس مصرفی باشد.
۲- سند بهادار یا پول، هنگامی که در حیازات رهن یرنده باشد.گ
۳- ٔ اموالی که در حکم مندرج فقره )۱( این ماده ذکر نشده با شد.
۳) ( احکام این قانون در مورد معامالتی که قبل از انفاذ این قانون، صورت گرفته، قابل تطبیق نمی باشد.
ACKU

24

رهن اموال وارداتی
ٔ ماده چهل و هفتم:
گهر ٔ اه مرهونه از جلمه اموالی باشد که از خارج وارد شده و رهن آن در خالل )۳۰( روز از تاریخ ورود آن به افغانستان
گتکمیل ردد، در این صوت رهن متذکره در افغانستان، تکمیل شده پنداشته می شود.
هرگاه فروش یا اجاره مرهونه مذکور قبل از تکمیل رهن در کشور صورت در اییرد، گ ن صورت مشتری و یا مستأجر
مسئول حق رهنی نمی باشد.
وضع طرزالعمل ها
ٔ ماده چهل و هشتم:
د افغانستان بانک می تواند به منظور تطبیق بهتر احکام این قانون مقررات و طرزالعمل ها را وضع نماید.
ارجحیت احکام
ٔ ماده چهل و نهم:
گهر اه احکام این قانون با سایر قوانین در مغایرت قرار داشته باشد، احکام این قانون مرجح دانسته می شود.
انفاذ
ٔ ماده پنجاهم:

ACKU