قانون حمل و نقل اموال | ۰۳ /۷/۵۰۱۱

رئیس جمهوری اسالمی افغانستان در مورد توشیح قانون حمل و نقل اموال

شماره: )۵۲۱(
تاریخ: ۰۳ /۷/۵۰۱۱
اول: مادۀ
به تأسی از حکم فقره )۵۱( مادۀ شصت و چهارم و مادۀ صدم قانون اساسی افغانستان، قانون حمل و نقل اموال را که
به اساس مصوبه شماره )۵۴۰( مؤرخ ۵۳ /۱/۵۰۱۱ هیئت مختلط مجلسین شورای ملی به داخل ) ( فصل و )۷ ۰۳(
مادۀ به تصویب رسیده، توشیح می دارم.
دوم: مادۀ
این فرمان از تاریخ توشیح نافذ و همراه با قانون و مصوبه هیئت مختلط مجلسین شورای ملی در جریده رسمی نشر
ردد.گ

حامد کرزی

رئیس جمهوری اسالمی افغانستان

ACKU

شورای ملی افغانستان مصوبه قانون حمل و نقل اموال

شماره مسلسل : )۵۴۰(
تاریخ تصویب: ۵۳ /۱/۵۰۱۱
به تأسی از حکم مندرج مادۀ صدم قانون اساسی، هیئت مختلط مجلسین شورای ملی مرکب از پنج پنج نفر از اعضای
گهر جر ه قانون حمل و نقل اموال را به داخل هفت فصل و سی به تا مادۀ ریخ دهم ماه سنبله سال فیصله نمود. ۵۰۱۱

رئیس هیئت مختلط
انجنیر محمد خان
معاون هیئت مختلط
قاضی سعدهللا ابوامان

ACKU

فهرست مندرجات قانون حمل ونقل اموال

فصل اول
احکام عمومي

:مادۀ عنوان صفحه
اول: مادۀ مبنی ۱......................................................................................
دوم مادۀ اهداف۱.....................................................................................
سوم: مادۀ اصطالحات۱................................................................................

فصل دوم
بارنامه

چهارم مادۀ انواع بارنامه۳.............................................................................
پنجم: مادۀ مندرجات بارنامه۳.........................................................................
ششم: مادۀ مستند بودن بارنامه۴.....................................................................

فصل سوم
مسؤلیت های متصدی

مسؤلیت در دوره تصدی۵............................................................... هفتم: مادۀ
هشتم: مادۀ مسؤلیت متصدی در نقص ظاهری اموال۵.............................................
نهم: مادۀ مسؤلیت متصدی در ارسال راهبار نامه۵..............................................
دهم: مادۀ مسؤلیت متصدی از اطالع رسیدن بار۵................................................
حاالت جبران خساره ۶............................... یازدهم: مادۀ ناشی از مسؤلیت متصدی......
به اساس خساره اموال.... ۶....................... دوازدهم: مادۀ جبران خساره وارده یا کاهش د
رزیابی جبران خساره ۶.................................................... سیزدهم: مادۀ ا وارده......
چهاردهم: مادۀ حاالت برائت متصدی۷...................................................................
پانزدهم: مادۀ مرور زمان۷..............................................................................
ACKU

فصل چهارم
مسؤلیت های فرستنده و ګیرنده

مادۀ شانزدهم: دراختیار قرار دادن معلومات الزم۸................................................
هفدهم: مادۀ پرداخت اجرت۸......................................................................
هجدهم: مادۀ هدایت خاص۸........................................................................
نزدهم: مادۀ بسته بندی مناسب۸.................................................................
بیستم: مادۀ بررسی مجدد بار۸..................................................................

فصل پنجم
حقوق و وجایب متصدی

بیست ویکم: مادۀ دریافت اجرت۹.....................................................................
بیست و دوم: مادۀ نګهداری و فروش اموال توسط متصدی۹......................................

فصل ششم
حقوق و وجایب فرستنده و ګیرنده

بیست و سوم: مادۀ مطالبه مجدد بار۱۱................................................................
مادۀ بیست و چهارم: حاالت عدم مطالبه بار۱۱.........................................................
بیست وپنجم: مادۀ تا خیر درتحویلی اموال۱۱.......................................................

فصل هفتم
احکام متفرقه

بیست وششم: مادۀ رعایت کنوانسیون های بین المللی۱۱.........................................
بیست وهفتم: مادۀ حل و فصل منازعات۱۱........................................................
بیست هشتم: مادۀ حمل و نقل مسافر و محموله های پستی۱۱.................................
بیست نهم: مادۀ وضع مقررات، لوایح و طرزالعمل ها۱۱....................................
سی ام: مادۀ انفاذ۱۱.........................................................................
ACKU

1
قانون
حمل و نقل اموال
فصل اول
عمومیاحکام

مبنی
اول: مادۀ
این قانون به رعایت حکم مندرج مادۀ یازدهم قانون اساسی افغانستان به منظور تنظیم امور حمل و نقل اموال و
خدمات مربوط به آن وضع ردیده است.گ
اهداف
دوم: مادۀ
اهداف این قانون عبارت از اند از:
-۵ فراهم نمودن زمینه تسهیالت حمل و نقل اموال.
-۲ تأمین مصئونیت حمل و نقل اموال.
-۰ تعیین حقوق و وجایب متصدیان حمل و نقل اموال.
اصطالحات
سوم: مادۀ
اصطالحات آتی در این قانون مفاهیم ذیل را افاده می نماید:
-۵ حمل و نقل: بارگیری، جا به جا کردن و انتقال بار از یک محل به محل دی ر می باشد.گ
-۲ قرار داد حمل و نقل: سند کتبی است که به موجب آن حدود حقوق و وجایب طرفین مطابق احکام این قانون
ردد.گمشخص می
-۰ متصدی حمل و نقل: شخص حقیقی یا حکمی است که مطابق قرار داد حمل و نقل، مسئولیت حمل و نقل بار و
خدمات مربوط را به عهده می گیرد، و منبعد در این قانون به نام متصدی یاد می ردد.گ
-۴ نماینده حمل و نقل: شخصی است که به نیابت یا نمایندگی از فرستنده یا گیرنده، همآهنگ ی و ترتیب عملیات حمل و
نقل را مطابق قرار داد به عهده می یرد.گ

ACKU

-۱ بار )محموله(: عبارت است از هر گونه اموال، حیوانات زنده و لوازم حمل و نقل از قبیل صندوق، قفس، تخته بند
و کانتینر مشروط بر اینکه لوازم مذکور متعلق به متصدی نه باشد.
-۱ بارنامه: سند حمل و نقل اموال است که به شکل تحریری یا الکترونیکی توسط متصدی صادر و به فرستنده تسلیم
داده می شود.
-۷ راهبار نامه: سند تحریری یا الکترونیکی است که توسط حمل کننده صادر می شود.
-۱ وسایط نقلیه: وسایل موتور دار زمینی، هوائی و دریائی که با قوه موتور، قوه محرکه یا وسیله دیگر به حرکت در
آمده و برای حمل و نقل اموال مورد استفاده قرار می یرد.گ
-۹ حیطه اختیار: تسلیمی و قبولی اموال جهت حمل و نقل الی تحویلی آن توسط متصدی در محل مشخص شده بارنامه
می باشد.
-۵۳ حمل کننده واقعی: شخص حکمی است که تمام یا قسمتی از عملیات حمل و نقل اموال را که به موجب قرار داد
حمل و نقل از طرف فرستنده یا متصدی گذار گبه او وا ردیده، به یکی از طرق زمینی، هوائی و دریائی با استفاده از
وسایط نقلیه که در اختیار دارد، انجام می دهد.

ACKU

3
فصل دوم
بارنامه

انواع بارنامه
چهارم: مادۀ
بارنامه مبین قرار داد حمل و نقل، حق مالکیت اموال و رسید بوده که به یکی از اشکال ذیل صادر می ردد:گ
-۵ بارنامه قابل معامله: هر بارنامه، قابل معامله می باشد مگر این که عبارت غیر قابل » معامله« به وضاحت در آن
درج شده باشد.
در صورت درج عبارت »غیر قابل معامله« در بارنامه صرف شخص مندرج بارنامه حق دریافت اموال را به عنوان
گیرنده دارا می باشد.
-۲ بارنامه بدون قید نام: بارنامه ای است که به اساس آن فرستنده می تواند، به ظهر نویسی نسخه اصلی بارنامه،
اموال را از یک شخص به شخص دی ر انتقال نماید.گ
-۰ بارنامه به قید نام و نشان معین: بارنامه ای است که به اساس آن صرف شخص مندرج بارنامه به عنوان یرنده، گ
حق دریافت اموال، ظهر نویسی و انتقال بارنامه ای به شخص دیگر دارا می باشد.
-۴ بارنامه حامل: بارنامه ای است که به اساس آن دارنده، صاحب اموال شناخته شده و حق دریافت یا وا ذاری اموال گ
را به شخص دیگری دارا می باشد.
مندرجات بارنامه
پنجم: مادۀ
بارنامه دارای مندرجات ذیل می باشد:
-۵ اسم و آدرس فرستنده.
-۲ یرنده.گاسم و آدرس
-۰ شرح مال )وزن، نوعیت و تعداد بسته بندی های بار(.
در صورتیکه بار، اموال و اجناس قیمتی )طال، نقره، پول اسناد بها دار، سنگهای قیمتی، اجناس عتیقه، جواهرات،
تصاویر، آثار هنری و اموال مشابه( یا مواد و اموال خطرناک )مواد و اموال که ماهیت خطرناک، احتراقیه،
انفجاریه، رادیو اکتیف مضر یا مخرب داشته باشد یا موجب به وجود آوردن اثرات فوق الذکر گردد( باشد، تشخیص
نوعیت و طبقه بندی آن ها.
-۴ محل تسلیمی و تحویلی بار.

ACKU

-۱ اجرت حمل و نقل.
-۱ قیمت مال در صورت لزوم.
-۷ مدت زمان توافق شده جهت حمل و رسانیدن اموال به مرجع.
-۱ تاریخ، محل صدور، اسم و آدرس متصدی.
-۹ سایر معلوماتی که طرفین درج آنرا در بارنامه ضروری تشخیص دهند.
مستند بودن بارنامه
ششم: مادۀ
بارنامه در حاالت ذیل مستند پنداشته می شود:
۵) ( در صورتی که متصدی تمام شرح مشخصات اموال را در بارنامه صادر شده، درج نموده باشد، م ر اینکه در گ
بارنامه صادر شده عبارتی مانند » بارگیری، بارچینی، شمارش یا طبق اظهارات فرستنده « قید شده باشد.
۲) ( در صورتی که گیرنده به مندرجات بارنامه صادر شده با حسن نیت اعتماد نماید، در این صورت هر نوع تغییر و
درج عبارت در متن بارنامه مدار اعتبار نمی باشد.
۰) ( در صورتی که یرنده، نسخهگ اصلی بارنامه صادره را بعد از دریافت بار با ذکر تاریخ، ظهر نویسی نموده و به
متصدی یا نماینده قانونی وی مسترد نماید. تسلیمی نسخه ظهرنویسی شده بارنامه، سایر نسخه های بارنامه را از
اعتبار ساقط می سازد.

ACKU

5
فصل سوم
مسئولیت های متصدی

مسئولیت در دورۀ تصدی
هفتم: مادۀ
۵) ( مسئولیت متصدی از زمانی که اموال در حیطه اختیار وی قرار می گیرد، شروع و الی تحویل آن در مرجع به
شخص مندرج بارنامه یا راهبار نامه یا دارنده بارنامه یا نماینده قانونی وی پایان می یابد.
۲) ( متصدی، از عمل یا ترک عمل اشخاص ثالث )مستخدمین، نمایند ان و قرگ ار دادی ها( که به منظور اجرای قرار
داد از خدمات آن ها استفاده صورت می یرد، گ حین انجام وظایف مسئول بوده، چنین پنداشته می شود که این عمل یا
ترک عمل به وسیله خود متصدی صورت رفته است.گ
۰) ( متصدی که به حیث نماینده عمل می نماید، مسئولیت اشخاص ثالث مندرج فقره ) مادۀاین (۲ را به عهده نداشته،
صرف مسئول دقت و مراقبت از صحت اجرای عمل و نظارت بر آن ها می باشد.
مسئولیت متصدی در نقص ظاهری اموال
هشتم: مادۀ
گهر اه در بسته بندی و ظاهر اموال عیب و نقص وجود داشته و متصدی بدون درج مالحظه در بارنامه، آن را قبول
نموده باشد، در این صورت متصدی مسئول هر نوع اتالف و خسارۀ وارده بر اموال شناخته می شود.
مسئولیت متصدی در ارسال راهبار نامه
نهم: مادۀ
متصدی مکلف است یک نسخه راهبار نامه را حین حمل و نقل با اموال ارسال نماید.
مسئولیت متصدی از اطالع رسیدن بار
دهم: مادۀ
متصدی مکلف است، حداکثر در خالل مدت دو روز از رسیدن بار به مرجع، گیرنده را مطلع سازد، م ر اینکه ثابت گ
نماید که اوضاع و احوال خاص مانع رعایت این مدت شده است.

ACKU

6
حاالت جبران خساره ناشی از مسئولیت متصدی
یازدهم: مادۀ
گ( هر ۵) اه اموال در جریان حمل و نقل مفقود، ضایع، تلف یا خساره مند گردد، متصدی مکلف است، خساره وارده
را به فرستنده یا گیرنده جبران نماید، مگر اینکه ثابت نماید مفقودی، ضیاع، اتالف یا خساره وارده، مربوط به خود
مال بوده یا ناشی از دستوری بوده که توسط یا از جانب آنها ص ردیده است.گادر
در صورت که متصدی جهت حمل و نقل اموال، شخص دیگری را توظیف نماید، مسئول می باشد. در این صورت
متصدی می تواند جبران خساره وارده را از شخص توظیف شده مطالبه نماید.
گ( هر ۲) اه خساره وارده ناشی از تأخیر در تحویلی باشد، در صورت اثبات آن، متصدی مکلف به پرداخت تأخیر
روزانه اجرت قابل دریافت می باشد، مگر اینکه طرفین مبلغ دیگری را در قرار داد معین یا در بارنامه درج کرده
باشند.
تأخیر در تحویلی زمانی تحقق می یابد که بار در مدت زمان معینه و در صورت عدم تعیین مدت مذکور در مدت
زمان معقول و متعارف به مرجع نرسیده و تحویل نشده باشد.
گیرنده می تواند در خالل مدت )۲۵( روز بعد از تحویلی اموال علیه متصدی جبران خساره ناشی از تأخیر تحویلی
اموال را ادعا نماید.
جبران خساره به اساس خسارۀ وارده یا کاهش در اموال
دوازدهم: مادۀ
گ( هر ۵) اه حین تحویلی بار توسط متصدی به یرنده، گ خساره یا کاهش در اموال آشکار و از آن به متصدی طور
تحریری اطالع داده شود، در این صورت متصدی مسئول جبران خساره وارده شناخته می شود.
گ( هر ۲) اه حین تحویلی بار توسط متصدی به گیرنده خساره یا کاهش در اموال غیر آشکار باشد، حسب احوال
موضوع از طرف گیرنده مورد رسید گی قرار می گ یرد. در این صورت ادعای جبران خساره الی )۷( روز از تاریخ
تحویلی اموال قابل سمع می باشد، مگر این که طرفین طور دیگری موافقه نموده باشند.
۰) ( بعد از سپری شدن مدت مندرج فقره ) مادۀ( این ۲ ادعا علیه متصدی قابل سمع نمی باشد، مگر این که مدعی ثابت
نماید، صدور اطالع در مدت مذکور برای وی مقدور و ممکن نبوده است.
ارزیابی جبران خسارۀ وارده
سیزدهم: مادۀ
۵) ( فرستنده و متصدی می توانند مبلغ جبران خساره اموال مورد حمل و نقل را در قرار داد مربوط معین نمایند.
۲) ( جبران خساره وارده یا اتالف اموال بر اساس قیمت اموال د ر مکان و زمان تحویلی آن به متصدی، ارزیابی و
ردد. گتثبیت می قیمت اموال بر اساس نرخ جاری بورس یا حسب نرخ روز بازار یا نرخ اموال مشابه بر عالوۀ
ACKU

مصارف حمل و نقل، محصول گمرکی و سایر مصارف که در ارتباط با حمل و نقل بار صورت گرفته، تعیین می
گردد، مشروط براینکه حد اکثر تهعد متصدی از مبلغی که در قرار داد یا بارنامه تعیین گردیده، تجاوز نه نماید.
حاالت برائت متصدی
چهاردهم: مادۀ
۵) ( متصدی در حاالت ذیل مسئول شناخته نمی شود:
-۵ در صورت عمل یا ترک عمل فرستنده، گیرنده یا شخص که در آن ها نمایند ی می نماید.گ
-۲ در صورت عیب ذاتی اموال یا نقص در بسته بندی، مشخصات، عالمت یا شماره ذاری آن.گ
-۰ در صورتی که خساره وارده یا ضیاع اموال ناشی از بروز حوادث غیر مترقبه بوده و متصدی ثابت نماید که
بروز آن ناشی از تقصیر وی نبوده است.
-۴ در صورتی که متصدی مالحظۀ خود را مبنی بر موجودیت عیب ظاهری در بسته بندی بار در بارنامه درج نموده
باشد.
گ( هر ۲) اه متصدی بحیث نماینده، اجرای وظیفه نماید، از مسئولیت بری الذمه می باشد، مگر این که دقت و مراقبت
از صحت اجرای عمل از جانب وی صورت نه رفته باشد.گ
۰) ( مستخدم، قرار دادی و نماینده متصدی نیز حین انجام وظایف محولۀ خویش در حاالت مندرج فقرۀ )۵( این مادۀ
بری الذمه می باشند.
مرور زمان
پانزدهم: ۀماد
۵) ( مدت مرور زمان اقامه دعوی علیه متصدی الی تکمیل )۹( ماه می باشد.
۲) ( مدت مرور زمان اقامه دعوی علیه حمل کننده واقعی در حاالت ذیل الی تکمیل یک سال می باشد:
-۵ بعد از سپری شدن تاریخ تحویلی اموال.
-۲ بعد از سپری شدن تاریخی که اموال باید تحویل می شد.
-۰ بعد از تاریخ اعالم مفقودی اموال.
۰) ( بعد از سپری شدن مرور زمان مندرج فقره های ) مادۀ( این ۲و۵ ، متصدی یا حمل کننده واقعی از مسئولیت بری
الذمه شناخته می شود.

ACKU

8
فصل چهارم
مسئولیت های فرستنده و یرندهگ

در اختیار قرار دادن معلومات الزم
شانزدهم: مادۀ
فرستنده یا نماینده وی مکلف است، شرح مشخصات اموال و سایر معلومات الزم را طبق حکم مندرج مادۀ پنجم این
قانون در بارنامه درج و در اختیار متصدی قرار دهد، در غیر آن فرستنده یا نماینده وی مسئول جبران خساره می
باشد که متصدی از اظهارات خالف واقعیت وی متحمل گردیده است.
پرداخت اجرت
هفدهم: مادۀ
گفرستنده یا یرنده یا نماینده آن ها مکلف است، اجرت حمل و نقل بار و سایر مصارف مربوط آن را طبق قرار داد به
متصدی تأدیه نماید.
هدایت خاص
هجدهم: مادۀ
فرستنده مکلف است، در صورت ضرورت دساتیر و هدایات خاص در مورد حمل و نقل بار را طور تحریری به
متصدی ابالغ و موافقه تحریری وی را جهت اجرای آنها کسب نماید.
بسته بندی مناسب
نزدهم: مادۀ
فرستنده مکلف است، بار را طوری بسته بندی نماید که درجریان حمل و نقل به آن ها خساره وارد نگردد، در غیر آن
خساره ناشی از نقص بسته بندی به ذمه خود وی می باشد.
بررسی مجدد بار
بیستم: مادۀ
فرستنده می تواند، از متصدی تقاضا نماید که محتویات بسته های بار را طوری دقیق بررسی و تأیید نماید. در
صورت موافقه متصدی، مصارف ناشی از آن به ذمه فرستنده می باشد.

ACKU

9
فصل پنجم
حقوق و وجایب متصدی

دریافت اجرت
بیست و یکم: مادۀ
متصدی مستحق دریافت اجرت حمل و نقل بار بوده که مطابق مندرجات قرار داد طور پیش پرداخت یا پرداخت در
مرجع، تأدیه می ردد.گ
گن هداری و فروش اموال توسط متصدی
بیست و دوم: مادۀ
۵) ( گبار را تسلیم ن یرنده،گاه گهر ردیده یا اجرت و سایر مصارف انجام شده توسط متصدی را تأدیه نه نماید یا به
گیرنده دسترسی حاصل نشود، متصدی مکلف است موضوع را به فرستنده اطالع داده و بار را مؤقتا نزد خود یا
شخص ثالث طور امانت، نگهدارد، در این صورت مصارف ناشی از نگهداری بار و بروز عیب و نقص در آن به
ذمه فرستنده می باشد.
یرنده گاه فرستنده یا گ( هر ۲) در موعد مناسب به موضوع رسیدگی نه نماید، متصدی می تواند، طبق احکام قوانین و
بعد از اخذ موافقه یا صدور حکم محکمه با صالحیت، اموال را به فروش برساند.
گ( هر ۰) اه اموال سریع الفساد بوده یا مبلغ حاصله از فروش، تکافوی مصارف آن را نه نماید، متصدی مکلف است
موضوع را به محکمه با صالحیت اطالع داده و اموال مذکور را تحت نظر نماینده محکمه مذکور به فروش برساند،
در این صورت متصدی مکلف است، قبل از فروش اموال حتی االمکان فرستنده یا گیرنده را مطلع سازد.
۴) ( مبلغ حاصله از فروش اموال بعد از وضع طلبات متصدی، به فرستنده یا گیرنده تعلق می اه مبلغ گیرد. هر گ
حاصله تکافوی طلبات متصدی را نه نماید، فرستنده یا گیرنده مکلف به جبران آن می باشد.

ACKU

10
فصل ششم
حقوق و وجایب فرستنده و یرندهگ

مطالبۀ مجدد بار
بیست و سوم: مادۀ
( فرستنده ۵) می تواند تا زمانی که بار در حیطۀ اختیار متصدی قرار دارد، آن را واپس بگیرد. در این صورت
بارنامه به متصدی مسترد و فرستنده مکلف است، مصارف متصدی را جبران نماید.
۲) ( فرستنده می تواند، مرجع یا گیرنده بار را تغییر دهد، در این صورت وی مکلف است بارنامه را به متصدی تسلیم
نماید. متصدی می تواند متن بارنامه را اصالح و به امضأ و مهر طرفین برساند یا این که بارنامه جدید صادر نماید.
حاالت عدم مطالبۀ بار
مادۀ بیست و چهارم:
۵) ( فرستنده نمی تواند در حاالت ذیل بار را واپس ب یرد:گ
-۵ در صورتی که فرستنده نتواند بارنامه را به متصدی مسترد نماید یا آن را به گیرنده ارسال نموده باشد.
-۲ در صورتی که بار به مرجع رسیده باشد.
۲) ( در حاالت مندرج فقره ) مادۀ( این ۵ ، گیرنده جانشین فرستنده ردیده، گ حقوق و مسئولیت های فرستنده به یرنده گ
انتقال و متصدی مکلف به اجرای دساتیر و هدایات گیرنده می باشد.
تأخیر در تحویلی اموال
بیست و پنجم: مادۀ
گهر اه بار در خالل مدت )۹۳( روز از موعد معینه مندرج قرار داد حمل و نقل و در صورت عدم تعیین موعد، در
خالل مدت )۹۳( روز بعد از تاریخی که بار طبق عرف محل می باید تحویل می شد، تحویل نگردد، فرستنده یا
گیرنده می تواند آنرا مفقود شده پنداشته و از متصدی جبران خساره آن را مطالبه نمایند. مدت فوق الذکر برای حمل

ACKU

کننده واقعی )۱۳( روز می باشد.

11
فصل هفتم
احکام متفرقه

رعایت کنوانسیون های بین المللی
بیست و ششم: مادۀ
طرفین قرار داد حمل و نقل مکلف اند، احکام مندرج کنوانسیون های بین المللی مربوط را که افغانستان به آن الحاق
نموده، رعایت نمایند.
حل و فصل منازعات
مادۀ بیست و هفتم:
طرفین قرار داد می توانند، منازعات ناشی از حمل و نقل اموال را مطابق احکام قوانین میانجیگری و حکمیت حل و
فصل نمایند.
حمل و نقل مسافر و محموله های پستی
مادۀ بیست و هشتم:
۵) ( امور مربوط به حمل و نقل مسافر توسط سند تقنینی جدا ردد.گانه تنظیم می گ
۲) ( حمل و نقل محموله های پستی توسط قانون مربوط تنظیم می ردد.گ
وضع مقررات، لوایح و طرز العمل ها
بیست و نهم: مادۀ
ادرات ذیربط می توانند به منظور تطبیق بهتر احکام این قانون مقرره ها را طی مراحل و لوایح و طرز العمل ها را
وضع نمایند.
انفاذ
سی ام: مادۀ
این قانون از تاریخ نش در جریده رسمی نافذ و با انفاذ آن احکام مندرج مواد ۱۲۵ اصولنام ۱۱۱الی ۀ تجارت منتشرۀ
جریده رسمی شماره )۱۹( سال ۵۰۰۱ و سایر احکام مغایر آن ملغی پنداشته می شود.