قانون آب | ۱۳۸۸

د افغانستان اسالمي جمهوریت
د عدلیې وزارت

رسمي جریده

قانون آب

نمبر مسلسل : )۹۸۰(
) تاریخ نشر: ۶( ثور سال ۱۳۸۸ هـ. ش
ACKU

فرمان رئیس جمهوری اسالمی افغانستان در مورد توشیح قانون آب

شماره: )۲۲(
تاریخ: ۱۳۸۸/۲/۶
مادۀ اول:
به تأسی از حکم فقرۀ )۱۶( مادۀ شصت و چهارم قانون اساسی افغانستان، قانون آب را که در )۷( فصل و )۴۰( ماده
طی فیصلۀ شماره )۱۲۰( مؤرخ ۱۳۸۷/۱۲/۲۴ هیئت مختلط مجلسین شورای ملی به تصویب رسیده، توشیح می
دارم.
مادۀ دوم:
این فرمان از تاریخ توشیح نافذ و همراه با فیصله و قانون در جریدۀ رسمی نشر گردد.

حامد کرزی

رئیس جمهوری اسالمی افغانستان

ACKU

شورای ملی افغانستان
ولسی جرگه
مصوبه قانون آب

شماره: )۱۲۰(
تاریخ: ۱۳۸۷/۱۲/۲۴
به تأسی از حکم مادۀ صدم قانون اساسی، هیئت مختلط شورای ملی )متشکل از هر جرگه چهار، چهار عضو( قانون
آب را همراه با یک سلسله تعدیالت در )۷( فصل و )۴۰( ماده به تاریخ ۲۴ حوت سال ۱۳۸۷ تصویب نمود.

رئیس هیئت مختلط
انجنیر محمد خان
معاون هیئت مختلط
قاضی عبدالحی

ACKU

فهرست مندرجات قانون آب
فصل اول
احکام عمومی

دموا عنوان صفحه
ٔ ماده اول: مبنی۱.......................................................
ٔ ماده دوم: ملکیت و اداره آب۱........................................
ٔ ماده سوم: اصطالحات۱................................................
ٔ ماده چهارم: ٔ اداره، تنظیم و انکشاف منابع آب۲.......................
ٔ ماده پنجم: توسعه و حفاظت منابع آب۳..............................
ٔ ماده ششم: استفاده عامه از منابع آب۳...............................
ٔ ماده هفتم: اجرت خدمات تهیه آب۳..................................
ٔ ماده هشتم: مسؤلیت های ادارات دولتی۳............................
ٔ نهم: ماده شورای عالی آب۴........................................

فصل دوم

ٔ دوم و اداره استفاده از منابع آب

ٔ ماده دهم: وظایف وزارت انرژی و آب۵...........................
ٔ ماده یازدهم: وظایف وزارت زراعت، آبیاری و مالداری۶..........

فصل سوم

ادارات و شوراهای حوزه های دریایی

ٔ ماده دوازدهم: ادارات حوزه های دریایی۶............................
ٔ ماده سیزدهم: شوراهای حوزه های دریایی۷........................
ٔ ماده چهاردهم: وظایف شورای حوزه دریایی۷.......................
ACKU

ٔ لغو یا تبدیل اجازه نامه ۸ ٔ ماده پانزدهم: صادر شده.................
ٔ ماده شانزدهم: تطبیق تصامیم شورای حوزه دریایی۸...............
ٔ ماده هفدهم: شورای حوزه فرعی دریایی۸.........................
ٔ هجدهم: ماده انجمن استفاده کننده گان آب ۹.......................

فصل چهارم
استفاده از آب

ٔ ماده نزدهم: حق استفاده از آب۹.................................
ٔ ماده بیستم: اجازه نامه۱۰.........................................
ٔ ماده بیست ویکم: در خواست اخذ جوازو اجازه نامه۱۰..............
ٔ ماده بیست و دوم: نصب آالت اندازه گیری۱۱..........................
ٔ ماده بیست وسوم: استفاده از آب در زراعت۱۱........................
ٔ ماده بیست وچهارم: معیار کیفیت آب۱۱...................................
ٔ بیست و پنجم: ماده استفاده از آب جهت تولید برق۱۱..................
ٔ بیست وششم: ماده پروژه های دولتی منابع آب ۱۲....................
ٔ ماده بیست وهفتم: حمل ونقل وکشتی رانی۱۲..........................
ٔ بیست وهشتم: ماده تعلیق حق استفاده از آب ۱۲........................

فصل پنجم
حفاظت منابع آب

ٔ ماده بیست ونهم: تثبیت معیار کیفیت منابع آب ۱۳....................
ٔ ماده سی ام: عدم آلوده ساختن منابع آب ۱۳......................
ٔ ماده سی ویکم: کنترول و نظارت از کیفیت آب ۱۳..................
ٔ ماده سی و دوم: تأثیرات منفی برمحیط زیست۱۴.....................
ACKU

ٔ ماده سی و سوم: حفظ و مراقبت بند ها۱۴..............................

فصل ششم
حل اختالفات

ٔ ماده سی و چهارم: مرجع حل اختالفات۱۵................................
ٔ ماده سی و پنجم: مجازات ۱۵.............................................

فصل هفتم
احکام نهایی

ٔ ماده سی وششم: عدم ایفاء مکلفیت های مندرج جواز۱۶.............
ٔ ماده سی و هفتم: سوء استفاده ازحقابه ۱۶.............................
ٔ ماده سی و هشتم: حقر چاه های عمیق ۱۶..............................
ٔ ماده سی و نهم: پیشنهاد مقرره۱۷.....................................
ٔ ماده چلهم: انفاذ۱۷................................................
ACKU

1
قانون آب
فصل اول
احکام عمومی

مبنی
مادۀ اول:
این قانون با نظرداشت ارزش های مندرج مادۀ نهم قانون اساسی افغانستان، به منظور حفاظت منابع آب، توزیع
عادالنه و استفادۀ موثر و دوامدار از آن، تقویۀ اقتصاد ملی و تأمین حقوق استفاده کنندگان آب بر مبنای احکام فقهی و
عرف و عنعنات پسندیدۀ مردم، وضع گردیده است.
ملکیت و ادارۀ آب
مادۀ دوم:
آب ملکیت عامه بوده، دولت مسئول حفاظت و ادارۀ آن می باشد.
اصطالحات
مادۀ سوم:
اصطالحات آتی در این قانون معانی ذیل را افاده می نماید:
-۱ منابع آب: آب های سطح زمین و زیر زمین )دریاها، رودبارها، انهار، کانالها، تاالب ها، جهیل ها یخچال ها،
بندهای آبی، چشمه ها، کاریز ها و چاه ها( است که آب در آنها بصورت منظم یا وقفه یی سرا زیر شده یا از آنها
خارج و یا هم ذخیره می شود.
-۲ آب های سطحی: آب های است که روی سطح زمین یا قریب بستر دریاها، نهرها، کانال های بزرگ، جبه زارها،
فاضالب ها و یخبندها یا در هر نوع ذخایر سطحی موجود باشد.
-۳ آب های زیرزمینی: آب های است که در اعماق مختلف زمین )طبقات آب دار( به شمول آب های چشمه ها،
کاریزها، چاه های عمیق و معمولی موجود می باشد.
-۴ آبریزه: ساح ۀ باالئی آبگیر می باشد.
-۵ جواز فعالیت: سند رسمی کتبی است که به منظور اجرای کار های مربوط به ذخیره کردن آب و سایر امور
مربوط به آن مطابق احکام این قانون صادر می گردد.

ACKU

-۶ اجاز ه نامۀ استفاده: سند رسمی کتبی است که به منظور استفاده از منابع آب مطابق احکام این قانون صادر می
گردد.
-۷ ستراتیژی: طرز تطبیق برنامه های منظور شده در رابطه به حفاظت، استفاده، توسعه، تنظیم و کنترول منابع آب
در چهار چوب پالیسی های مشخص می باشد.
-۸ آلود گی: تغییر مستقیم یا غیر مستقیم خاصیت بیولوژیکی، کیمیاوی و فزیکی آب است که به صحت و سالمتی
انسانها و سایر موجودات حیۀ آبزی و غیر آبزی وابسته به آب به شمول نباتات مضر بوده یا به هدفی که استفاده از آن
توقع میرود، صدمه وارد نماید.
-۹ انجمن استفاده کنندگان آب: اجتماع داوطلبانۀ اشخاص حقیقی یا حکمی است که به منظور تأمین اهداف اجتماعی،
اقتصادی و حرفه یی استفاده از آب مطابق احکام این قانون تشکیل می گردد.
-۱۰ ایکو سیستم: موجودات حیه و نباتات یک منطقه و روابط ذات البینی آنها با محیط ماحول شان می باشد.
-۱۱ حوزه دریایی: ساحات آبگیر است که آب آن به شکل طبیعی در یک مجرای مشترک سرازیر می شود.
-۱۲ حوز ۀ فرعی دریایی: شاخۀ از حوزۀ دریایی می باشد.
-۱۳ دریای مرزی: دریای است که در مرز مشترک بین افغانستان و کشور یا کشورهای همسایه جریان دارد.
-۱۴ روش حوز ۀ دریایی: ادارۀ همه جانبه به منظور تنظیم منابع آب و تأسیس ادارات اداره کنندۀ آنها با نظرداشت
حدود طبیعی حوزۀ دریایی در کشور می باشد.
-۱۵ ساح ۀ آبگیر: ساحه است که آب آن به شکل طبیعی از ریزش های جوی سرچشمه گرفته و در ذخیره گاه،
رودبارها، دریاها یا سایر مجاری آب می ریزد.
-۱۶ طبق ۀ آبدار: طبقه زمین است که آب را جذب، ذخیره و انتقال می دهد.
-۱۷ عرضه کنند گان آب: ادارات دولتی و غیر دولتی، شرکت ها و انجمن های استفاده کنندگان آب می باشد که به
منظور عرضۀ خدمات آب به مصرف کنندگان، جمع آوری آبهای زاید و سایر خدمات مرتبط به آب تأسیس می گردد.
-۱۸ شبک ۀ آبیاری: مجموع تمام کانال ها و مجراهای آب است که به منظور استفادۀ آب در زراعت از کانال های
عمومی آغاز یافته و تا داخل مزرعه ادامه دارد.
ادارۀ تنظیم و انکشاف منابع آب
مادۀ چهارم:
برنامه ریزی همه جانبه اداره، تنظیم و انکشاف منابع آب به منظور تأمینن پایدار و حفاظت منابع آب و حفظ محیط
زیست با نظرداشت روش حوزۀ دریائی مطابق به احکام این قانون صورت می گیرد.
ACKU

توسعه و حافظت منابع آب
مادۀ پنجم:
توسعه، ذخیره، استفاده، کنترول و حفاظت از منابع آبی کشور مطابق به پالیسی و ستراتیژی ملی آب و حفاظت محیط
زیست با رعایت احکام این قانون صورت می گیرد.
استفادۀ عامه از منابع آب
مادۀ ششم:
از منابع آب مطابق احکام این قانون و رعایت عرف و عنعنات پسندیدۀ مردم به منظور رفع احتیاجات آب آشامیدنی،
معیشتی، زراعت، صنعت، خدمات عامه، تولید انرژی، ترانسپورت، کشتیرانی، ماهی پروری و محیط زیست مورد
استفاده قرار گرفته می تواند. در استفاده از منابع آب حق اولیت به آب آشامیدنی و معیشتی مردم داده می شود.
اجرت خدمات تهیۀ آب
مادۀ هفتم:
آب طور مجانی مورد استفاده قرار می گیرد. عرضه کنندۀ خدمات آب می تواند به منظور تهیه، ذخیره، انتقال، تغییر
مسیر و تصفیۀ آب و امور عملیاتی و حفظ و مراقبت سیستم های آبرسانی، آبیاری و سایر خدمات مربوط، از استفاده
کنندگان آب طبق مقررات جداگانه اجرت اخذ نماید.
مسئولیت های ادارات دولتی
مادۀ هشتم:
)۱( تمام آبهای کشور ملکیت مردم افغانستان بوده و دولت مکلف به حفاظت، کنترول، اداره و استفادۀ مؤثر از آنها در
مطابقت به قانون می باشد.
)۲( پالنگذاری، تنظیم و انکشاف منابع آب به عهدۀ وزارت انرژی و آب می باشد که در همکاری با وزارت ها و
ادارات ذیربط صورت می گیرد.
)۳( پالنگذاری و تطبیق آن به منظور سروی، اکتشاف، تفحص، تحقیق و تثبیت ذخایر آب های زیرزمینی، سیستم
حفاظت آن از آلودگی و تعیین ترکیب کیمیاوی و باکتریالوژیکی آب های زیر زمینی، به همکاری وزارت صحت
عامه و ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست از وظایف وزارت معادن می باشد.
)۴( حفاظت و مراقبت آب های سطح زمین از آلودگی و نظارت از کیفیت آن به همکاری وزارت های زراعت،
آبیاری و مالداری، انرژی و آب، انکشاف شهری، احیا و انکشاف دهات، صحت عامه و معادن از وظایف ادارۀ ملی
حفاظت محیط زیست می باشد.

ACKU

)۵( تعیین نورم آبیاری در حوزه های دریایی مختلف، سیستم های آبیاری، زهکشی وسایر تحقیقات مربوط به استفاده
از آب در زراعت به همکاری وزارت های انرژی و آب، ترانسپورت و هوانوردی و صحت عامه و ادارۀ ملی
حفاظت محیط زیست از وظایف عمده وزارت زراعت، آبیاری و مالداری می باشد.
)۶( تهیۀ آب آشامیدنی و معیشتی و ارائۀ خدمات شامل اعمار ساختمان های تصفیه و انتقال آب آشامیدنی و اعمار
ساختمان های تصفیه و انتقال فاضالت در شهر ها مطابق معیارهای قبول شده به همکاری وزارت های انرژی و آب،
معادن، صحت عامه و زارعت، آبیاری و مالداری و ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست از وظایف وزارت انکشاف
شهری می باشد.
)۷( تهیۀ آب آشامیدنی در دهات و سیستم تخلیۀ فاضالب توسط ادارات دولتی و غیر دولتی با نظر داشت معیارهای
صحی قبول شده کشور، اعمار تأسیسات آبی کوچک به منظور استفاده های مختلف به همکاری وزارت های انرژی و
آب، صحت عامه، معادن، زارعت، آبیاری و مالداری و انکشاف شهری و ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست از وظایف
وزارت احیا و انکشاف دهات می باشد.
-۸ حریم منابع آبی و تأسیسات آبی، بندهای ذخیره، آبگردان ها، دریاها، کانال های عنعنوی و انجنیری، کاریزها،
چشمه ها، چاه ها و سایر مجراهای طبیعی آب مثل سیل برها از تعرض مصئون می باشد. تعیین حریم منابع آب در
روشنائی احکام فقهی به همکاری وزارت های زارعت، آبیاری و مالداری، معادن، احیا و انکشاف دهات و انکشاف
شهری و ادارات ذیربط مطابق مقررۀ جداگانۀ از طرف وزارت انرژی و آب تنظیم می گردد.
)۹( تنظیم و پالنگذاری آب های مرز مشترک میان افغانستان و کشورهای همسایه و تغییر جهت آن به توافق وزارت
های امور خارجه، امور داخله و امور سرحدات از وظایف وزارت انرژی و آب می باشد.
)۱۰( نهاد های عرضه کنندۀ خدمات آب و تخلیۀ کنندگان فاضالب مکلف اند میزان مصارف و تخلیۀ آب و کیفیت
فزیکی، کیمیاوی و بکتریالوژیکی آن را ثبت و نگهداری نموده، معلومات متذکره را عندالضرورت بدسترس ادارات
ذیربط قرار دهند.
شورای عالی آب
مادۀ نهم:
)۱( به منظور ایجاد هماهنگی و فراهم آوری تسهیالت در اجرای برنامه های تأمین آب، انکشاف و بهره برداری از
منابع آب، شورای عالی آب که اعضای آن از طرف رئیس جمهور تعیین می گردد، ایجاد می شود.
)۲( وظایف و طرز فعالیت شورای عالی آب با رعایت احکام این قانون طبق الیحۀ جداگانۀ که از طرف شورای عالی
آب تصویب می شود، تنظیم می گردد.

ACKU

5
فصل دوم

تنظیم و ادارۀ استفاده از منابع آب

وظایف وزارت انرژی و آب
مادۀ دهم:
وزارت انرژی و آب در مورد اداره و تنظیم استفاده از منابع آب دارای وظایف ذیل می باشد:
-۱ ترتیب استراتیژی و پالیسی ملی منابع آب مطابق احکام این قانون به همکاری وزارت ها و ادارات ذیربط و طی
مراحل آن.
-۲ طرح پالن بهره برداری از منابع آب جهت استفاده های مختلف مطابق به اولویت های ملی و پیشنهاد آن به شورای
عالی آب.
-۳ جمع آوری ارقام هایدرولوژیکی آبهای سطحی، تحلیل و ارزیابی آن.
-۴ پیشبینی و هوشدار دهی از وقوع سیالب ها و خشک سالی ها.
-۵ اعمار، سرپرستی و کنترول از ساختمانهای دستگاه های تولید برق آبی )کوچک و بزرگ( و حفظ و مراقبت آنها.
-۶ بازسازی و اعمار بندها، سربندها، کانال های عمومی و مراقبت از مصئونیت و ثبات آنها.
-۷ اعمار، کنترول و سرپرستی ساختمانهای تحکیماتی سواحل دریاها.
-۸ تنظیم و کنترول ساختمانها در حریم ساحل و بستر مجراهای آب.
-۹ انجنیری ساختن کانال های عمومی سنتی.
-۱۰ تشکیل ادارات حوزه های دریا ئی بشمول بورد مشورتی متشکل از ادارات ذیربط و بررسی فعالیت های آنها.
-۱۱ فراهم سازی زمینه های مالی و تخنیکی و ارتقای ظرفیت حوزه های دریائی به همکاری وزارت های زارعت،
آبیاری و مالداری، انکشاف شهری و احیأ و انکشاف و ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست.
-۱۲ تشک یل انجمن های استفاده کنندگان آب.
-۱۳ صدور جواز مطابق به احکام این قانون.
-۱۴ انجام سایر وظایف مربوطه مطابق احکام این قانون.

ACKU

6
وظایف وزارت زارعت، آبیاری و مالداری
مادۀ یازدهم:
وزارت زارعت، آبیاری و مالداری در مورد استفاده از منابع آب دارای وظایف ذیل می باشد:
-۱ اعمار ، بازسازی، توسعه و حفاظت شبکه های آبیاری.
-۲ مراقبت از شبکه های آبیاری به همکاری انجمن استفاده کنندگان آب و توزیع عادالنۀ حقابه در داخل شبکه ها.
-۳ اعمار بندهای آبگردان در داخل شبکۀ آبیاری.
-۴ اصالح و بهبود ساحۀ آبگیر توسط تدابیر زراعتی به منظور کاهش سیالب ها و حفظ محیط زیست.
-۵ تشکیل انجمن های آبیاری به منظور سهم گیری در تصامیم مربوط به پالنگذاری و استفاده از منابع آب و حفظ و
مراقبت در شبکه های آبیاری در حوزه های دریایی.
-۶ تحقیقات به منظور دریافت نورم و مؤثریت اقتصادی آبیاری.
-۷ ترویج تکنالوژی مناسب آبیاری به منظور بهبود کیفیت آبیاری و کاهش ضایعات آب.
-۸ حراست و حفاظت از حریم شکبه های آبیاری و شیله هائیکه آب از آن عبور می نماید.
-۹ انجام سایر وظایف مربوطه مطابق احکام این قانون.

فصل سوم

ادارات و شوراهای حوزه های دریایی

ادارات حوزه های دریایی
مادۀ دوازدهم:
)۱( به منظور پالن گذاری همه جانبۀ منابع آب و اشتراک استفاده کنندگان و سایر نهاد های اجتماعی، فرهنگی در
روند تصمیم گیری جهت تنظیم و انکشاف منابع آب، حفاظت محیط زیست، سهمیه بندی و توزیع عادالنۀ حقابه و سایر
امور مربوط به آب، ادارات حوزه های دریایی تشکیل می گردد.
)۲( ادارات حوزه های دریائی دارای وظایف و صالحیت های ذیل می باشند:
-۱ طرح پالن، تنظیم و ادارۀ آب مطابق پالیسی ملی منابع آب با نظرداشت مشخصات و نیازمندی های حوزۀ مربوط.

ACKU

7
-۲ مشوره با شورای حوزۀ دریایی در امور مربوط.
-۳ طرح برنامه های محلی به منظور انکشاف، بهره برداری، حفاظت و تنظیم منابع آب غرض سهمیه بندی حقابه.
-۴ تعمیل تصامیم شورای حوزۀ دریایی.
-۵ اتخاذ تدابیر کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت به منظور کاهش اثرات خشک سالی، سیالب ها وسایر حوادث
طبیعی.
-۶ ایجاد هماهن گی با ادارات حوزه های فرعی دریایی.
-۷ مراقبت از فعالیت ادارات حوزه های فرعی دریایی.
-۸ فراهم نمودن تسهیالت در امور اداری به شورای حوزۀ دریایی.
شوراهای حوزه های دریایی
مادۀ سیزدهم:
)۱( وزارت انرژی و آب، شوراهای حوزه های دریائی را که متشکل از نمایندگان استفاده کنندگان آب، ادارات ذیربط
دولتی مرکزی و محلی و سایر جوانب ذیدخل در حوزۀ دریایی می باشد، تأسیس می نماید.
)۲(وزارت انرژی و آب می تواند جهت تنظیم منابع آب بعد از تأمین ارتقای ظرفیت کاری و توانمندی الزم از طریق
آموزش های تخنیکی عندالضرورت عدۀ از صالحیت های خویش را به شورای حوزۀ دریایی طبق احکام این قانون
انتقال دهد.
وظایف شورای حوزۀ دریایی
مادۀ چهاردهم:
)۱(شورای حوزۀ دریایی دارای وظایف و صالحیت های ذیل می باشد:
-۱ طرح و ترتیب ستراتیژی تنظیم و ادارۀ منابع آب در حوزۀ مربوط مطابق پالیسی ملی آب با نظر داشت مشخصات
و نیازمندی های آن حوزه.
-۲ تعیین سهمیۀ آب با نظرداشت پالیسی ملی آب در حوزۀ مربوط.
-۳ تنظیم و نظارت امور تأمین حق استفاده از آب )حقابه ها( در حوزۀ دریایی مربوط.
-۴ وضع شرایط الزم جهت بررسی و تعدیل اجازه نامه و رد درخواست اجازه نامه در حوزۀ مربوط.
-۵ صدور اجازه نامه، ثبت، تغییر یا لغو آن و نگهداری اسناد مربوط و مراقبت از رعایت شرایط مندرج اجازه نامه.

ACKU

-۶ حل و فصل اختالفات ناشی از توزیع و استفاده از آب در حوزۀ دریایی مربوط.
-۷ اتخاذ تصامیم در مورد وضع و حصول جریمه ها مطابق احکام این قانون.
-۸ مراقبت از اجرای وظایف شوراهای فرعی دریایی در حوزۀ دریایی مربوط.
-۹ تعدیل یا رد تصامیم شورای فرعی دریایی، شورای شهری و عرضه کنندگان خدمات آب.
-۱۰ مطالبۀ احصائیه و ارقام تحلیل شده از ادارات حوزۀ دریایی فرعی مربوط جهت اتخاد تصمیم.
-۱۱ مراقبت از رعایت احکام این قانون در اجراآت روزمره.
)۲(شورای حوزۀ دریایی می تواند جهت پیشبرد امور مربوط، برخی از وظایف و صالحیت های خویش را به
شورای حوزه های فرعی یا عرضه کنندگان خدمات آب تفویض نماید. صدور اجازه نامه ها از این حکم مستثنی است.
لغو یا تعدیل اجازه نامۀ صادر شده
مادۀ پانزدهم:
شورای حوزۀ دریایی می تواند در موارد آتی اجازه نامۀ صادر شده را تعدیل یا لغو نماید:
-۱ در صورتی که استفاده کنندۀ آب بدون دلیل مؤجه از سهمیۀ استفاده ننموده یا بیشتر از سهمیه استفاه نماید.
-۲ در صورتی که به قدر کافی برای استفادۀ مقاصد متعدد موجود نه باشد.
-۳ در صورتی که منافع ملی ایجاب کند.
تطبیق تصامیم شورای حوزۀ دریایی
مادۀ شانزدهم:
تصامیم شورای حوزۀ دریایی در رابطه به حل اختالفات و منازعات ناشی از آب و پرداخت جریمۀ نقدی قابل تطبیق
می باشد، در صورت عدم قناعت، طرفین می توانند به وزارت انرژی و آب مراجعه نمایند. هرگا طرفین به تصمیم
وزارت انرژی و آب قناعت نداشته باشند، می توانند به محکمه مراجعه نمایند.
شورای حوزۀ فرعی دریایی
مادۀ هفدهم:
)۱(وزارت انرژی و آب، شورای حوزۀ فرعی دریایی را که متشکل از نمایندگان استفاده کنندگان آب، ادارات ذیربط
دولتی و سایر جوانب ذیدخل در حوزۀ فرعی مربوط می باشد، ایجاد می نماید.

ACKU

)۲(شورای حوزۀ فرعی دریایی در ساحۀ مربوط خود دارای حقوق و صالحیت های مندرج فقرۀ )۱( مادۀ چهاردهم
این قانون می باشد. اجزای )،۵ ۸ و ۹( فقرۀ مذکور از این حکم مستثنی است.
)۳( تعداد اعضای شوراهای حوزۀ دریایی و حوزۀ فرعی دریایی و طرز انتخاب نمایندگان استفاده کنندگان طبق
اساسنامه تنظیم می گردد.
انجمن استفاده کنندگان آب
مادۀ هجدهم:
)۱( انجمن استفاده کنندگان آب و انجمن های آبیاری می توانند با رعایت احکام این قانون ایجاد گردد.
)۲( طرز فعالیت، حدود وظایف، صالحیت ها و سایر امور مربوط به انجمن ها با رعایت احکام این قانون توسط
اساسنامۀ مربوط تنظیم می گردد.
)۳( وزارت های انرژی و آب و زراعت، آبیاری و مالداری مؤظف اند در ثبت ورسمیت بخشیدن و ارتقای ظرفیت
سازی به انجمن های مربوط کمک و همکاری نمایند.

فصل چهارم
استفاده از آب

حق استفاده از آب
مادۀ نزدهم:
استفاده از منابع آب به استثنای موارد ذیل، بدون اجازه نامه صورت گرفته نمی تواند:
-۱ به منظور آشامیدن، معیشت و رفع سایر ضرورت ها مقدار استفادۀ مجموعی در شبانه روز فی فامیل از پنج متر
مکعب اضافه تر نه باشد.
-۲ به منظور کشتی رانی، مشروط بر اینکه ساحل و حریم دریا را متضرر نه سازد و به کیفیت آب بیشتر از نورم
مجاز اثر منفی نگذارد.
-۳ به منظور اطفای حریق.
-۴ حقابه های موجود تا وقتی که حکم مندرج فقرۀ )۱( مادۀ بیستم این قانون عملی می گردد.
ACKU

اجازه نامه
مادۀ بیستم:
)۱( حقابه های موجود مطابق پالیسی ادارۀ حوزۀ دریائی مربوط به شکل تدریجی به اجازه نامه تبدیل می گردد.
)۲( انجمن استفاده کنندگان آب بعد از ثبت طبق احکام این قانون، اجازه نامۀ استفاده از آب را در سیستم های موجود
بدست می آورد.
درخواست اخذ جواز و اجازه نامه
مادۀ بیست و یکم:
)۱( جواز و اجازه نامه به اساس درخواست استفاده کنندگان آب به شمول پروژه های دولتی آب مطابق احکام این
قانون صادر می گردد.
)۲( درخواست برای اخذ جواز یا اجازه نامه در موارد ذیل حتمی می باشد:
-۱ استفاد ۀ آب از منابع سطحی و زیر زمینی در پروژه های جدیل التأسیس انکشافی.
-۲ ریختن فاضالب به منابع آبی.
-۳ ریختن آب های زاهبر به منابع آبی.
-۴ استفاده از آب به مقاصد تجارتی و صنعتی.
-۵ استفاده از چشمه های طبیعی دارای مواد معدنی یا چشمه های آبگرم به مقاصد تجارتی.
-۶ حفر و تجهیز چاه های عمیق و نیمه عمیق به مقاصد تجارتی، صنعتی، زراعتی و آبرسانی شهری.
-۷ اعمار بندها و سایر ساختمان ها به منظور ذخیرۀ آب که ظرفیت آن از ده هزار )۱۰۰۰۰( متر مکعب تجاوز
نماید.
-۸ اعمار ساختمان هائیکه به حریم یا بستر مجراهای آب، دلدلزارها، کاریزها و چشمه ها تجاوز نماید.
)۳( خرید و فروش جواز و اجازه نامۀ مندرج این قانون مجاز نیست.
)۴( طرزالعمل درخواست جواز و اجازه نامه از طرف وزارت انرژی و آب به همکاری وزارت ها و ادارات ذیربط
طرح و تصویب می گردد.

ACKU

نصب آالت اندازه گیری
مادۀ بیست و دوم:
اخذ آب از منبع و تخلیۀ فاضالب به مجراء با نصب آالت اندازه گیری معتبر و منظور شده توسط ادارات مربوط
صورت می گیرد.
استفاده از آب در زراعت
)۱(وزارت زراعت، آبیاری و مالداری می تواند صالحیت توزیع آب را در داخل شبکه های آبیاری مربوط در ساحۀ
مشخص به انجمن ثبت شدۀ آبیاری تفویض نماید.
)۲( انجمن های آبیاری می توانند مسئولیت امور مربوط به تنظیم و توزیع حقابه را به میرآب باشی و میرآب های که
از طرف انجمن های آبیاری انتخاب می گردند، واگذار نماید.
)۳(وزارت زراعت، آبیاری و مالداری بنابر تقاضای انجمن های آبیاری، مشوره های الزم و رهنمودهای تخنیکی را
جهت اصالح و بهبود شبکه های آبیاری و مسایل مربوط به توزیع آب و ارتقای سطح تولیدات زراعتی ساحات مربوط
ارائه می نماید.
معیار کیفیت آب
مادۀ بیست و چهارم:
)۱( معیار کیفی آب آشامیدنی و معیشتی با رعایت نورم های بین المللی از طرف وزارت صحت عامه تعیین می
گردد.
)۲( معیار کیفی آب زراعتی با رعایت نورم های بین المللی از طرف وزارت زراعت، آبیاری و مالداری تعیین می
گردد.
)۳( معیار تخلیۀ فاضالب صنایع که از طرف وزارت انکشاف شهری با رعایت نورمهای قبول شده به همکاری
وزارت های معادن، صحت عامه و زراعت، آبیاری و مالداری و ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست تجویز می گردد،
رعایت شود.
استفاده از آب جهت تولید برق
مادۀ بیست و پنجم:
استفاده از منابع آب به منظور تولید برق به پیمانۀ کوچک و بزرگ مطابق مطالعات امکان سنجی با رعایت احکام این
قانون صورت می گیرد. نصب دستگاه های کوچک تولید برق در شبکه های آبیاری به موافقۀ وزارت های زراعت،
آبیاری و مالداری و احیأ و انکشاف و انجمن های آبیاری صورت گرفته می تواند.
ACKU

پروژه های دولتی منابع آب
مادۀ بیست و ششم:
)۱( دولت می تواند با شرایط الزم پروژه های منابع آب را که مطابق احکام این قانون احداث گردیده، توأم با جواز به
انجمن استفاده کننده گان آب یا انجمن های آبیاری واگذار نماید.
)۲(انجمن استفاده کننده گان آب وانجمن های آبیاری حایز ملکیت پروژه های مندرج فقرۀ )۱( این ماده بوده و مسئول
حفظ و مراقبت آن می باشند.
حمل و نقل و کشتی رانی
مادۀ بیست و هفتم:
دریاها، کانال ها و سایر منابع آب برای حمل و نقل و کشتی رانی بعد از پیشنهاد حوزۀ دریائی، تائید وزارت انرژی و
آب و منظوری شورای عالی آب مورد استفاده قرار می گیرد.
تعلیق حق استفاده از آب
مادۀ بیست و هشتم:
حق استفاده از آب در حاالت ذیل تعلیق می گردد:
-۱ در صورتی که استفاده کننده مصارف خدمات آب را تادیه نه نماید.
-۲ در صورتی که استفاده کننده مغایر احکام این قانون از خدمات آب استفاده نماید.
ACKU

-۳ در صورتی که استفاده کننده از خدمات آب سوء استفاده نماید.

13
فصل پنجم
حفاظت منابع آب

تثبیت معیار کیفیت منابع آب
مادۀ بیست و نهم:
)۱( ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست به همکاری وزارت صحت عامه و سایر ادارات ذیربط، معیار کیفیت آب را در
منبع برای استفاده های مختلف مطابق نورم های قبول شده طبق مقرره جداگانه تعیین می نماید.
)۲( عرضه کنندۀ خدمات آب مکلف است آب آشامیدنی و معیشتی با کیفیت را مطابق ستندرد های وزارت صحت
عامه تهیه نماید.
-۳ ادار ۀ ملی حفاظت محیط زیست مکلف است با همکاری وزارت صحت عامه و سایر ادارات ذیربط حد مجاز
آلودگی منابع آب را تعیین، تثبیت و مراقبت نماید.
عدم آلوده ساختن منابع آب
مادۀ سی ام:
)۱( اشخاص حقیقی و حکمی نمی توانند منابع آب را با استعمال و یا ریختن کثافات، فاضالب ضایعات صنعتی و مواد
کیمیاوی و سمی، بیشتر از حد مجاز آلوده نمایند.
)۲( متخلف طبق احکام این قانون مکلف به جبران خساره و حسب احوال مستوجب مجازات می باشد.
کنترول و نظارت از کیفیت آب
مادۀ سی و یکم:
)۱( وزارت انرژی و آب و ادارۀ حوزۀ دریایی با همکاری شورای حوزۀ دریایی و سایر ادارات ذیربط کیفیت آب را
مطابق مقررۀ که در فقرۀ )۱( مادۀ بیست و نهم این قانون ذکرد گردیده کنترول و مراقبت می نمایند.
)۲( مسئولین تأسیسات صنعتی مکلف اند، گزارش کتبی تصفیۀ مربوط را ماهانه به مراجع نظارت کننده معیارهای
کیفیت آب ارایه نمایند.

ACKU

تأثیرات منفی بر محیط زیست
مادۀ سی و دوم:
)۱( مالکین پروژه های بزرگ انکشافی منابع آب مکلف اند تأثیرات منفی بر محیط زیست را مطابق قانون محیط
زیست و پالیسی آن، به مصرف خویش ارزیابی نمایند.
)۲( استفاده کنندگان آب مکلف اند که از آب طوری استفاده نمایند که به سیستم های ایکولوژیکی ضرر نرسیده و هم
باعث فرسایش و لغزش زمین و یا سایر تأثیرات منفی و مضر دیگر بر محیط زیست نشود.
)۳( آنعده مالکین پروژه های انکشافی منابع آب که باعث تغییر مسیر آب می شوند، مکلف اند نیازمندی های استفاده
کنندگان آب و ایکوسیستم های آبی و مرتبط به آنرا در پائین آب مد نظر داشته و آنرا متضرر نسازند.
حفظ و مراقبت بندها
مادۀ سی و سوم:
)۱( وزارت انرژی و آب مسئول مطالعه، طرح ریزی، اعمار، بهره برداری، مصؤنیت، ثبات و حفظ و مراقبت
بندهای بزرگ آبی می باشد.
)۲(وزارت انرژی و آب به اشتراک ادارات ذیربط الیحۀ تفکیک بندهای کوچک و متوسط و نقش وزارت ها و
ادارات مربوط به آنرا ترتیب و از شورای عالی آب منظوری آنرا بدست می آورد.
)۳( مالکین بندها مکلف اند جهت اطمینان از مصؤنیت بندها و مراقبت از آن کارکنان مسلکی مجرب را استخدام و
نورمهای ایمنی را کامالا رعایت نمایند.
)۴( هرگاه مالکیت بندها غیر مشخص باشد، وزارت انرژی و آب مسئولیت آن را به عهده دارد.
)۵( هرگاه مالکین بندها در حفظ و نگهداشت بندها و شرایط ایمنی آن غفلت نمایند، مطابق قوانین نافذه با ایشان

ACKU

برخورد صورت می گیرد.

15
فصل ششم
حل اختالفات

مرجع حل اختالفات
مادۀ سی و چهارم:
)۱(اختالفات در مورد استفاده از منابع آب میان استفاده کنندگان آب از طرف انجمن استفاده کنندگان آب به همکاری
میرآب باشی و میرآب ها حداکثر در خالل مدت دو روز حل و فصل می گردد. در صورت عدم قناعت طرف یا
طرفین، موضوع به شورای فرعی حوزۀ دریائی محول می گردد.
)۲( هرگاه اختالف از طرف شورای فرعی حوزۀ دریایی در خالل سه روز حل شده نتواند، موضوع به شورای حوزۀ
دریایی محول می گردد.
)۳(هرگاه اختالف از طرف شورای حوزۀ دریایی در خالل چهار روز حل شده نتواند، موضوع به وزارت انرژی و
آب محول می گردد.
)۴( وزارت انرژی و آب مکلف است در خالل مدت شش روز اختالفات را حل نماید.
)۵( اگر اختالفات در داخل شبکه آبیاری بین زارعین ایجاد گردد، به همکاری میرآب باشی و میرآب ها از طرف
انجمن آبیاری در خالل مدت دو یوم حل و فصل می گردد. در صورت عدم قناعت طرف یا اطراف، موضوع به
شورای فرعی دریایی محول گردیده و مطابق فقره های )۲ و ۳( این ماده طی مراحل می گردد. هرگاه اختالف از
طرف شورای حوزه دریائی در خالل مدت چهار روز حل و فصل شده نتواند، موضوع به وزارت زراعت، آبیاری و
مالداری محول می گردد. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری مکلف است در خالل مدت شش روز اختالف را حل
نماید.
)۶( هرگاه طرفین به تصمیم وزارت انرژی و آب یا وزارت زراعت، آبیاری و مالداری قناعت نداشته باشند، می
توانند، اعتراض خود را در خالل یکماه بعد از ابالغ تصمیم غرض رسیدگی به محکمۀ مربوط ارائه نمایند.
)۷( درساحات که شورای حوزه دریایی و شورای فرعی حوزۀ دریایی ایجاد نگردیده باشد، حل اختالفات از طرف
ادارات حوزۀ دریایی یا ادارات تنظیم آب صورت می گیرد.
مجازات
مادۀ سی و پنجم:
شخصی که مرتکب یکی از اعمال ذیل گردد، متخلف پنداشته شده، حسب احوال به حبس الی دو سال و جزای معادل
خساره وارده مطابق احکام قانون محکوم می گردد:

ACKU

-۱ منابع آب را مسدود، تغییر یا تخریب نماید.
-۲ آالت اندازه گیری یا نشانه های که توسط ادارات مربوط نصب گردیده، برداشته و یا تخریب نماید.
-۳ جریان منابع آب را تغییر یا بدون صالحیت قانونی در توزیع آب مداخله نماید.
-۴ به حریم مجرای آب عامه و حریم و بستر دریاها، کانال ها، جویها، چشمه ها، کاریزها، و سایر منابع آب های
زیر زمینی تاالب ها، چه زارهائیکه منابع آب های عامه را تشکیل می دهد، تجاوز نماید.
-۵ آب را بیشتر از حد مجاز آلوده سازد.

فصل هفتم
احکام نهائی

عدم ایفاء مکلفیت های مندرج جواز
مادۀ سی و ششم:
هرگاه دارندۀ جواز، مکلفیت های خود را طبق شرایط مندرج جواز ایفاء ننماید، مکلف به پرداخت جریمۀ نقدی
متناسب به خسارۀ وارده می باشد.
سوء استفاده از حقابه
مادۀ سی و هفتم:
)۱( شخصی که در نتیجۀ سوء استفاده از حقابه به شخص دیگری خسارۀ مالی وارد نماید عالوه بر جبران خسارۀ
وارده مطابق به احکام قانون به جریمه نقدی محکوم می گردد.
)۲( در صورتی که تخطی از حقابه باعث تهدید به حیات، صحت و طرز معیشت اهالی پائین آب گردد، جرم شمرده
شده، مرتکب حسب احوال مطابق به احکام قانون مجازات می گردد.
حفر چاه های عمیق
مادۀ سی و هشتم:

ّبرسانی شهری

چاه های عمیق به منظور زراعت، تجارت، صنعت و آ بعد از موافقۀ وزارت های ذیربط و صدور
جواز از طرف وزارت معادن حفر شده می تواند. حفر چاه های عادی جهت رفع نیازمندی های آب آشامیدنی و
معیشتی از این حکم مستثنی است.

ACKU

پیشنهاد مقرره
مادۀ سی و نهم:
)۱( وزارت های انرژی و آب، زراعت، آبیاری و مالداری و احیأ و انکشاف و معادن می توانند به همکاری همدیگر
به منظور تطبیق بهتر احکام این قانون، مقرره ها را پیشنهاد و طرزالعمل ها را وضع نمایند.
)۲(وزارت های زراعت، آبیاری و مالداری و انرژی و آب حین به اجاره دادن زمین های بکر و بایر منبع تأمین آب
مورد نیاز را طوری پیشبینی می نماید که حقابۀ اهالی پائین آب از آن متضرر نگردند.
تاریخ انفاذ
مادۀ چهلم:
این قانون بعد از نشر در جریدۀ رسمی نافذ و با انفاذ آن قانون استفاده از منابع آب منتشرۀ جریدۀ رسمی شماره
)۷۵۵( سال ۱۳۷۰ ملغی می گردد.

ACKU