ТАЪСИРРАСОНИИ ТАРБИЯВЊ БА АШХОСЕ, КИ БА МАІРУМ СОХТАН АЗ ОЗОДЊ МАІКУМ ШУДААНД | 1994

Моддаи 114. Коріои тарбиявњ бо ашхосе, ки ба маірум сохтан аз озодњ
маікум шудаанд
1. Бо ашхосе, ки їазоро дар намуди маірум сохтан аз озодњ адо мекунанд,
маъмурияти муассисаи ислоіњ якїоя бо ташкилотіои їамъиятњ, хайрия ва
динњ коріои тарбиявњ мегузаронанд, ки маѕсади он ислоіи маікумшудагон,
ташаккул ва таікими саъю кўшиши маікумшудагон нисбати машљул шудан ба
фаъолияти самарабахши їамъиятњ, муносибати самимона нисбат ба инсон,
їамъият, меінат, риояи талаботи ѕонун ва дигар ѕоидаіои рафтори дар
їамъият ѕабул шуда ва анъанаіо, рушди сатіи маънавњ ва фаріангии оніо
мебошад.
2. Иштироки маікумшудагон дар чорабиниіои тарбиявњ іавасманд гардонида
шуда, іангоми муайян намудани дараїаи ислоі шуданашон ва андешидани
чораіои іавасмандгардонию муїозотњ ба инобат гирифта мешавад.
3. Тибѕи тартиби рўзи муассисаи ислоіњ мумкин аст чорабиниіои тарбиявњ
пешбинњ гардад, ки дар он иштироки маікумшудагон іатмњ мебошад.
4. Коріои тарбиявњ бо маікумшудагон бо дарназардошти хусусияти
инфиродии шахс ва характери маікумшуда ва іолатіои содир намудани
їиноят гузаронида мешавад.
Моддаи 115. Ташкил, шакліои асосњ ва усули коріои тарбиявњ бо ашхоси
ба маірум сохтан аз озодњ маікумшуда
1. Дар муассисаіои ислоіњ тарбияи маънавњ, іуѕуѕњ, меінатњ, їисмонњ ва
дигар навъи тарбияи маікумшудагон, ки барои ноил гардидан ба маѕсади
ислоіи маікумшудагон мусоидат менамояд, ба амал бароварда мешавад.
2. Коріои тарбиявњ бо маікумшудагон дар шакліои инфиродњ, гурўіњ ва
оммавњ, дар асоси усуліои равоншиносњ (психологњ), педагогњ гузаронида
мешавад ва оніо ба таври тафриѕавњ (дифферентсиявњ) бо дарназардошти
намуди муассисаи ислоіњ ва низоми дар он муайянгардида, мўілати їазо ва
шароити нигаідошт ташкил карда мешавад.
3. Коріои инфиродњ дар асоси омўзиши шахсияти іар як маікумшуда, бо
дарназардошти їинояти содирнамудаи ў, синну сол, вазъи рўіњ, таісилот,
касб ва дигар хусусиятіои маікумшуда гузаронида мешавад (Ѕонуни ЇТ аз
14.05.2016 № 1307).
4. Барои гузаронидани коріои тарбиявњ бо маікумшудагон матбуоти даврњ,
радио, телевизион, тамошои кино истифода бурда шуда, коріои китобдорњ
ташкил карда мешавад.
Моддаи 116. Ташкилотіои худфаъолияти ашхоси ба маірум сохтан аз
озодњ маікумшуда
1. Дар муассисаіои ислоіњ ташкилотіои худфаъолияти маікумшудагоне, ки
таіти назорати маъмурияти муассисаи ислоіњ кор мекунад, таъсис дода
мешавад.
2. Иштироки маікумшудагон дар кори ташкилотіои худфаъолият іавасманд
гардонида шуда, іангоми муайян кардани дараїаи ислоі ба инобат гирифта
мешавад.
3. Вазифаіои асосии ташкилотіои худфаъолият иборатанд аз: расонидани
кўмак дар худтарбиякунии маікумшудагон; рушди маънавњ, касбњ ва
їисмонии оніо; рушди ташаббуси самарабахш, ва расонидани таъсири мусбат
ба ислоіи маікумшудагон; иштирок дар іалли масъалаіои ташкили меінат,
коріои маишњ ва фарољати маікумшудагон; мусоидат ба маъмурият дар нигоі
доштани тартибу интизом, ташаккули муносибатіои солим байни
маікумшудагон; расонидани кўмаки иїтимоњ ба маікумшудагон ва оилаіои
оніо. Дар назди ташкилотіои худфаъолият инчунин вазифаіои дигар, ки
хилофи маѕсад, тартиб ва шартіои иїрои їазо намебошанд, гузошта
шуданашон мумкин аст.
4. Аъзои ташкилотіои худфаъолияти маікумшудагон аз имтиёзіои иловагњ
истифода намебаранд. Ташкилотіои худфаъолияти маікумшудагон ва аъзои
оніо салоіияти маъмурияти муассисаи ислоіиро дошта наметавонанд.
5. Тартиби таъсис ва фаъолияти ташкилотіои худфаъолияти
маікумшудагонро Вазорати адлияи Їуміурии Тоїикистон муайян мекунад
(Ѕонуни ЇТ аз 8.12.2003 № 55).
6. Дар муассисаіои ислоіњ аз іисоби маікумшудагоне, ки худро мусбат
нишон додаанд, шўрои коллективи муассисаіои ислоіњ ва шўроіои отрядіо
таъсис дода мешавад. Дар муассисаіои ислоіњ, мумкин аст инчунин дигар
ташкилотіои худфаъолияти маікумшудагон, ки фаъолияташон барои іалли
масъалаіои дар ѕисми 3 іамин модда зикргардида равона шудааст, таъсис
дода шавад (Ѕонуни ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
7. Дар маібасіо ва дар байни маікумшудагоне, ки дар биноіои навъи камера
нигоі дошта мешаванд, ташкилотіои худфаъолиятњ таъсис дода намешаванд.
Моддаи 117. Ташкили гирифтани таісилоти умумњ аз їониби ашхоси ба
маірум сохтан аз озодњ маікумшуда
(Ѕонуни ЇТ аз 15.07.2004 № 48)
1. Дар муассисаіои ислоіњ аз їониби ашхосе, ки іанўз ба синни сисолагњ
нарасидаанд, іатман соіиб шудан ба таісилоти умумии асосњ (нўісола)
ташкил карда мешавад. Ба маікумшудагоне, ки мехоіанд таісилро їиіати
соіиб шудан ба маълумоти миёнаи умумњ идома диіанд, аз їониби
маъмурияти муассисаи ислоіњ ва маѕомоти дахлдори худидораи маіаллњ
шароитіои зарурњ фароіам оварда мешавад (Ѕонуни ЇТ аз 15.07.2004 № 48,
аз 14.05.2016 № 1307).
2. Маікумшудагони аз синни сисола боло, маъюбони гурўіи I ва II таісилоти
умумии асосњ (нўісола) ё маълумоти миёнаи (пурра) іамагонии асосиро бо
хоіиши худ соіиб мешаванд (Ѕонуни ЇТ аз 15.07.2004 № 48).
3. Барои супоридани имтиіон маікумшудагон мутобиѕи ѕонунгузории
меінати Їуміурии Тоїикистон аз кор озод карда мешаванд.
4. Кўшиши маікумшудагон барои соіиб шудан ба таісилоти аз їониби
маъмурияти муассисаи ислоіњ іавасманд гардонида шуда, іангоми іалли
масъалаіои гузаронидан ба шароити беібудгардонидашуда, иваз кардани
ѕисми адонанамудаи їазо ба намуди їазои нисбатан сабуктар ва шартан пеш
аз мўілат аз адои їазо озод кардан ба инобат гирифта мешавад (Ѕонуни ЇТ аз
15.07.2004 № 48).
5. Іайатіои омўзгорони муассисаіои таълимии таісилоти умумњ ба
маъмурияти муассисаіои ислоіњ дар кори тарбиявии маікумшудагон кўмак
мерасонанд (Ѕонуни ЇТ аз 15.07.2004 № 48, аз 14.05.2016 № 1307).
6. Ташкили кор оиди с оіиб шудани маікумшудагон ба таісилоти умумии
асосњ (нўісола) ва миёнаи умумњ, таъсис, азнавсозњ ва баріам додани
муасисаіои таълимии маълумоти умумњ дар муассисаіои ислоіњ (мактабіо ва
нуѕтаіои таълимию машваратњ) тибѕи тартиби муѕаррарнамудаи Вазорати
адлияи Їуміурии Тоїикистон бо мувофиѕаи Вазорати маориф ва
илми Їуміурии Тоїикистон ба амал бароварда мешавад (Ѕонуни ЇТ аз
8.12.2003 № 55, аз 23.11.2015 № 1231, аз 14.05.2016 № 1307).
Моддаи 118. Чораіои іавасмандгардонњ нисбат ба ашхосе, ки ба маірум
сохтан аз озодњ маікум шудаанд
1. Барои рафтори шоиста, муносибати софдилона ба меінат ва таълим,
иштироки фаъолона дар кори ташкилотіои худфаъолият ва чорабиниіои
тарбиявњ нисбат ба маікумшудагон чораіои зайли іавасмандгардонњ мумкин
аст истифода бурда шаванд:
а) раіматнома;
б) сарфароз намудан бо тўіфа;
в) мукофотпулњ;
г) додани мулоѕоти иловагии кўтоімуддат ё дарозмуддат;
д) пеш аз мўілат бардоштани муїозоти ѕаблан гузошташуда;
е) дар колонияи ислоіии низоми махсус ба биноіои истиѕоматии муѕаррарњ
дар худи іамон колония гузаронидани маікумшудагоне, ки на камтар аз сеяки
мўілати їазоро дар биноіои навъи камера адо кардаанд;
ж) зиёд кардани давомнокии гаштугузор то дуюним соат дар як рўз ба мўілати
то як моі, нисбати маікумшудагоне, ки дар колонияіои низоми махсус ва
маібас нигоі дошта мешаванд.
2. Нисбат ба маікумшудагоне, ки дар колонияіои ислоіии сукунат їазоро адо
мекунанд, мумкин аст чораи іавасмандгардонњ дар намуди иїозати
гузаронидани рўзіои истироіат ва рўзіои ид берун аз іудуди колония дода
шавад.
3. Нисбат ба маікумшудагоне, ки рафторашон мусбњ арзёбњ шудааст, инчунин
чораіои пешбининамудаи ѕисми 2 моддаи 80 іамин Кодекс истифода
шуданаш мумкин аст (Ѕонуни ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
4. Маікумшудагоне, ки ислоі гардидани худро нишон додаанд, барои пеш аз
мўілат шартан аз адои їазо озод кардан ё барои ивази ѕисми адонакардаи їазо
ба намуди їазои нисбатан сабуктар пешниіод шуданашон мумкин аст.
5. Нисбат ба маікумшудагоне, ки рафторашон мусбњ арзёбњ шудааст, мумкин
аст шафоатнома оид ба бахшиши їазо пешниіод карда шавад.
Моддаи 119. Тартиби истифодаи чораіои іавасмандгардонњ нисбат ба
маікумшудагон
1. Іавасмандгардонњ дар намуди раіматнома шифоіњ ё хаттњ, дигар намуди
іавасмандгардонњ бошад таніо хаттњ эълон карда мешавад.
2. Мукофоти пулии маікумшуда ба іисобномаи шахсии ў гузаронида
мешавад.
3. Нисбат ба маікумшудагоне, ки дар маібаси дорои низоми сахт нигоі дошта
мешаванд, іавасмандгардонњ дар намуди иїозати мулоѕот истифода бурда
намешавад. Ба маікумшудагоне, ки дар маібаси дорои низоми умумњ нигоі
дошта мешаванд, тибѕи тартиби іавасмандгардонњ мумкин аст таніо барои
мулоѕоти кўтоімуддат иїозат дода шавад.
4. Іавасмандгардонњ дар намуди пеш аз мўілат бардоштани муїозоти ѕаблан
гузошташуда на барваѕттар аз адои мўілати шаш моіи муїозот, ки дар моддаи
120 іамин Кодекс зикр гардидааст, иїозат дода мешавад. Мувофиѕи тартиби
іавасмандгардонњ чун ѕоида пеш аз мўілат як муїозоти ѕаблан ба
маікумшуда додашуда бекор карда мешавад.
5. Гузаронидани маікумшуда дар колонияіои ислоіии низоми махсус аз
биноіои навъи камера ба биноіои истиѕоматии маъмулњ дар іамон колония
бо ѕарори сардори колония мутобиѕи хулосаи комиссияи муассисаи ислоіњ
анїом дода мешавад.
Моддаи 120. Чораіои муїозотњ нисбат ба ашхосе, ки ба маірум сохтан аз
озодњ маікум шудаанд
1. Барои вайрон кардани тартиби муѕарраршудаи адои їазо нисбат ба
маікумшудагон чораіои зайли муїозотњ мумкин аст истифода бурда шаванд:
а) танбеі;
б) бекор кардани шароитіои беібудгардонидашудаи нигаідошт, ки моддаіои
128, 130, 132, 134, 140 ва 141 іамин Кодекс пешбинњ кардаанд;
в) маірум сохтан аз мулоѕоти навбатии кўтоімуддат ё дарозмуддат, ё
гуфтугўи телефонњ ба мўілати то як моі;
г) їойгиронии маікумшудагоне, ки дар колонияіои ислоіњ ё маібасіо нигоі
дошта мешаванд ба изолятори (тавѕифгоіи) їаримавњ ба мўілати то понздаі
шабонарўз;
д) гузаронидани маікумшудагони їинси мард, ки ашаддњ вайронкунандаи
тартиби муѕарраргардидаи адои їазо дониста шудаанд ва дар колонияіои
ислоіии низоми умумњ, пурзўр ва сахт нигоі дошта мешаванд ба биноіои
навъи камера ба мўілати то шаш моі ва агар дар колонияіои ислоіии низоми
махсус бошад - ба камераіои яккаса ба мўілати то шаш моі;
е) гузаронидани маікумшудагони їинси зан, ки ашаддњ вайронкунандаи
тартиби муѕарраргардидаи адои їазо дониста шудаанд, ба биноіои навъи
камера ба мўілати то се моі.
2. Нисбат ба маікумшудагоне, ки маірум сохтан аз озодиро дар колонияіои
ислоіии сукунат адо мекунанд ва ашхосе, ки аз беэітиётњ їиноят содир
кардаанд, муїозотіои пешбининамудаи бандіои д) ва е) ѕисми 1 іамин модда
истифода бурда намешаванд (Ѕонуни ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
3. Занони маікумшуда, ки дар хонаіои кўдакони муассисаи ислоіњ
фарзандони ширхор доранд, инчунин занони маікумшуда, ки бо сабаби
іомила ва таваллуд аз кор озод карда шудаанд, іамчунин маъюбони гурўіи 1
ва II ба изолятори (тавѕифгоіи) їаримавњ, биноіои навъи камера ва камераіои
яккаса гузаронида намешаванд.
4. Нисбат ба маікумшудагоне, ки вайронкунандагони ашадии тартиби
муѕарраргардидаи адои їазо мебошанд, іамчунин чораіои пешбининамудаи
ѕисми 4 моддаи 80 іамин Кодекс истифода шуданаш мумкин аст (Ѕонуни
ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
5. Маікумшудагон барои иїро накардани меъёри коркард ё вазифаи бастњ ба
їавобгарии интизомњ кашида намешаванд, агар он бо рад ё саркашии ашадњ
аз кор алоѕаманд набошад.
Моддаи 121. Тартиби истифодаи чораіои муїозот нисбат ба
маікумшудагон
1. Іангоми истифодаи чораіои муїозот іолатіои содир намудани
ѕонуншиканњ, шахсият ва рафтори маікумшуда то содир намудани кирдор ба
инобат гирифта мешавад. Муїозоти андешидашуда бояд ба вазнинњ ва
хусусияти кирдори маікумшуда мувофиѕ бошад.
2. Муїозот дар мўілати на дертар аз даі шабонарўз аз рўзи ошкор гардидани
кирдор ва агар вобаста ба кирдор санїиш сурат гирифта бошад, аз рўзи хатми
он, вале на дертар аз се моі аз лаізаи содир гардидани кирдор гузошта
мешавад. Муїозот фавран ва дар іолатіои мустасно дар мўілати на дертар аз
сњ рўз аз рўзи гузоштани он иїро карда мешавад. Барои як ѕонуншиканњ
андешидани якчанд муїозот манъ аст.
3. Муїозот дар намуди танбеі шифоіњ ё хаттњ, дигар навъи муїозот бошад
таніо хаттњ бо ѕарори асосноки сардори муассисаи ислоіњ ё шахси
ивазкунандаи ў гузошта мешавад, ба истиснои банди б) ѕисми 1 моддаи 120
іамин Кодекс, ки бо ѕарори комиссияи муассисаи ислоіњ татбиѕ карда
мешавад (Ѕонуни ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
4. Гузаронидани маікумшудагон ба биноіои навъи камера ва камераіои
яккаса бо нишондоди мўілати нигоі доштан дар оніо мутобиѕи ѕарори
асосноки сардори муассисаи ислоіњ, бо хулосаи комиссияи муассисаи ислоіњ
анїом дода мешавад.
5. Гузаронидани маікумшудагон ба биноіои навъи камера, инчунин ба
камераіои яккаса іангоми бесамар будани истифодаи дигар чораіои
таъсиррасонњ, инчунин іангоми ашадњ вайрон кардани ѕоидаіои
муѕарраргардидаи адои їазо анїом дода мешавад.
6. Нисбат ба маікумшудагоне, ки ба биноіои навъи камера гузаронида
шудаанд, іамаи навъіои муїозот, ба истиснои гузаронидан ба бинои навъи
камера, истифода шуданаш мумкин аст.
7. Агар дар муддати як сол аз рўзи адо кардани муїозоти интизомњ ба
маікумшуда муїозоти нав гузошта нашавад ў муїозотнадошта іисобида
мешавад.
Моддаи 122. Ашаддњ вайрон кардани тартиби муѕарраргардидаи адои
їазо
1. Ашаддњ вайрон кардани тартиби муѕарраргардидаи адои їазо иборат аст аз:
истеъмоли воситаіои нашъаовар ва машруботи алкоголњ; авбошии майда;
таідид, итоат накардан ба намояндаи маъмурияти муассисаи ислоіњ ё таіѕири
оніо; таідид ё таіѕири дигар намояндагони іокимият іангоми иїрои
вазифаіои хизматиашон; ташкили корпартоњ ва дигар намуди итоат накардани
гурўіњ, іамчунин иштирок дар оніо; ташкили гурўііои маікумшудагон, ки
барои содир кардани ѕонуншиканиіои дар іамин модда зикргардида равона
шудаанд ё иштироки фаъолона дар оніо; бачабозњ; їимои зан бо зан
(лесбиянство) ё дигар кирдори дорои хусусияти шаівонидошта.
2. Ашаддњ мумкин аст іисобида шавад, инчунин дар тўли як сол такроран
вайрон кардани тартиботи муѕарраршудаи адои їазо, агар барои іардуи ин
ѕонуншиканњ нисбат ба маікумшуда муїозот дар намуди гузаронидан ба
изолятори (тавѕифгоіи) їаримавњ истифода гардида бошад.
3. Маікумшудае, ки вайронкуниіои дар ѕисміои 1 ва 2 іамин модда
зикргардидаро содир кардааст, ки нисбати ў муїозотіои пешбининамудаи
бандіои г), д), ва е) ѕисми 1 моддаи 120 іамин Кодекс истифода бурда
шудаанд, ашаддњ вайронкунандаи тартиби муѕарраргардидаи адои їазо
дониста мешаванд (Ѕонуни ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
4. Маікумшуда бо ѕарори асосноки сардори муассисаи ислоіњ іамзамон бо
гузоштани (додани) муїозот вайронкунандаи ашадии тартиботи
муѕарраргардидаи адои їазо эътироф карда мешавад.
Моддаи 123. Шароити нигоі доштани маікумшудагон дар
изоляторіои(тавѕифгоііои) їаримавњ, биноіои навъи камера ва
камераіои яккаса
1. Ба маікумшудагони дар изоляторіои (тавѕифгоііои) чаримавњ
їойгиркардашуда мулоѕот, гуфтугўіои телефонњ, харидории маводи
озуѕаворњ, гирифтани фириста, дастовез ва баста манъ мебошад. Оніо іуѕуѕ
доранд аз гаштугузори іаррўза бо давомнокии то як соат истифода баранд.
2. Маікумшудагоне, ки тибѕи тартиби муїозот ба бинои навъи камера ё
камераіои яккаса гузаронида шудаанд, іуѕуѕ доранд, ки:
а) іар моі барои харидории озуѕаворњ ва маводи мавриди ниёз аз маблаљи дар
муассисаи ислоіњ кор кардаашон дар іаїми чор нишондиіанда барои
іисобіои муѕарраршуда сарф кунанд (Ѕонуни ЇТ аз 03.07.2012 № 866);
б) дар давоми шаш моі як фириста ё дастовез ва як баста гиранд;
в) аз гаштугузори іаррўза бо давомнокии якуним соат истифода баранд;
г) бо иїозати маъмурияти муассиса дар давоми шаш моі як мулоѕоти
кўтоімуддат дошта бошанд.
3. Маікумшудагони дар изолятори (тавѕифгоіи) їаримавњ їойгиркардашуда,
ба бинои навъи камера ё камераіои яккаса гузаронидашуда аз дигар
маікумшудагон їудо кор мекунанд.
4. Дар сурати гузаронидани маікумшудагон аз изоляторіои (тавѕифгоііои)
їаримавњ, биноіои навъи камера, ва камераіои яккаса ба муассисаіои
муолиїавњ, ки бо сабабіои ѕасдан маъюб кардани узв ва бемориіои сохта
(ѕалбакњ) алоѕаманд намебошанд, мўілати дар муассисаіои муолиїавњ
гузаронидаи оніо ба мўілати адои муїозот ба іисоб гирифта мешавад.
5. Мўілати умумии нигоі доштан дар биноіои навъи камера ё камераіои
яккаса дар тўли сол наметавонад бештар аз шаш моі ва дар изоляторіои
(тавѕифгоііои) їаримавњ бештар аз шаст шабонарўз бошад.
6. Таъминоти моддњ-маишии маікумшудагон дар изоляторіои
(тавѕифгоііои) їаримавњ, биноіои навъи камера ва камераіои яккаса тибѕи
меъёри муѕарраргардидаи нигоідошти маікумшудагон дар маібаси низоми
умумњ сурат мегирад.
Моддаи 124. Шахси мансабдори муассисаіои ислоіњ, ки нисбат ба ашхоси
аз озодњ маірумшуда чораіои іавасмандгардонњ ва муїозотро истифода
мебарад
1. Сардорони муассисаіои ислоіњ ва ашхоси ивазкунандаи оніо іуѕуѕ доранд
чораіои іавасмандгардонњ ва муїозотии дар моддаіои 118 ва 120 іамин
Кодекс зикргардидаро, ба истиснои банди б) ѕисми 1 моддаи 120 іамин
Кодекс, дар іаїми пурра истифода баранд (Ѕонуни ЇТ аз 14.05.2016 № 1307).
2. Сардорони отрядхо іуѕуѕ доранд чораіои зайли іавасмандгардониро
истифода баранд:
а) раіматнома эълон кунанд;
б) пеш аз мўілат бардоштани муїозоти аз їониби сардори отряд гузошташуда.
3. Сардорони отрядіо іуѕуѕ доранд шифоіњ танбеі эълон кунанд