.МУЅАРРАРОТИ УМУМЊ | 1994

Моддаи 1. Ѕонунгузории иїрои їазои їиноятии Їуміурии Тоїикистон
Ѕонунгузории иїрои їазои їиноятии Їуміурии Тоїикистон ба Конститутсияи
Їуміурии Тоїикистон асос ёфта, аз Кодекси мазкур, дигар санадіои меъёрии
іуѕуѕии Їуміурии Тоїикистон, инчунин санадіои іуѕуѕии байналмилалие,
ки Тоїикистон оніоро эътироф намудааст, иборат мебошад (Ѕонуни ЇТ аз
18.07.2017 № 1444).
Моддаи 2. Санадіои меъёрию іуѕуѕњ оид ба масъалаіои иїрои їазо
Маѕомоти іокимияти иїроия оид ба масъалаіои иїрои їазои їиноятњ іуѕуѕ
доранд санадіои меъёрию іуѕуѕии ба ѕонун асосёфтаро ѕабул намоянд.
Моддаи 3. Маѕсад ва вазифаіои ѕонунгузории иїрои їазои їиноятњ
1. Маѕсади ѕонунгузории иїрои їазои їиноятии Їуміурии Тоїикистон аз
ислоіи маікумшудагон ва пешгирии содир кардани їиноятіои нав, чи аз
тарафи оніо ва чи аз їониби ашхоси дигар иборат мебошад.
2. Вазифаіои ѕонунгузории иїрои їазои їиноятии Їуміурии Тоїикистон аз
танзими тартиб ва шартіои иїро ва адои їазои їиноятњ, муайян кардани
воситаіои ислоіи маікумшудагон, іифзи іуѕуѕ, озодњ ва манфиатіои
ѕонунии оніо, ба маікумшудагон расонидани ёрњ їиіати адаптатсияи (одат
кардан ба муіити) иїтимоњ иборатанд.
3. Барои ноил шудан ба ин маѕсаду вазифаіо іамин Кодекс муѕаррароти
умумњ ва принсипіои иїрои їазо ва дигар чораіои дорои хусусияти іуѕуѕњїиноятњ, ки Кодекси їиноятњ пешбинњ намудааст, тартиб ва шарти иїро ва
адои їазо, истифодаи воситаіои ислоіи маікумшудагон; іолати іуѕуѕии
маікумшудагон ва системаи кафолатіои таъмини іуѕуѕ, озодњ ва манфиатіои
ѕонунии оніо; тартиби фаъолияти муассиса ва маѕомоти иїрокунандаи їазо,
инчунин иштироки маѕомоти іокимияти давлатњ ва маѕомоти худидораи
маіаллњ, дигар ташкилот, иттиіодияіои їамъиятњ ва шаірвандонро дар
ислоіи маікумшудагон; тартиби озод намудан аз їазо ва расонидани кўмак ба
озодшудагонро муайян мекунад.
Моддаи 4. Асосіои иїрои їазо ва истифодаи дигар чораіои дорои
хусусияти іуѕуѕњ-їиноятњ
Асосіои иїрои їазо ва истифодаи дигар чораіои дорои хусусияти іуѕуѕњїиноятњ, іукм ё таъиноти ивазкунандаи он ё ѕарори суд, ки эътибори ѕонунњ
пайдо кардааст, инчунин ѕонун дар бораи авф ё санади бахшиши їазо ба іисоб
мераванд.
Моддаи 5. Амали ѕонунгузории иїрои їазои їиноятњ дар замон ва макон
1. Иїрои їазо, инчунин татбиѕи воситаіои ислоіи маікумшуда ва расонидани
ёрњ ба озодшудагон мутобиѕи ѕонунгузорие, ки дар ваѕти иїрои он амал
мекунанд, анїом дода мешавад.
2. Ѕонунгузории иїрои їазои їиноятии Їуміурии Тоїикистон дар тамоми
іудуди Тоїикистон татбиѕ карда мешавад.
Моддаи 6. Амали ѕонунгузории иїрои їазои їиноятии Їуміурии
Тоїикистон нисбат ба ашхосе, ки судіои давлатіои хориїњ маікум
кардаанд
Шаірвандони Їуміурии Тоїикистон, инчунин ашхоси бешаірвандии доимо
дар Тоїикистон истиѕоматкунандае, ки судіои давлатіои хориїњ маікум
кардаанд, метавонанд мутобиѕи санадіои іуѕуѕии байналмилалии Їуміурии
Тоїикистон эътирофкарда їиіати иїрои їазо ё адои минбаъдаи їазо ба
Їуміурии Тоїикистон супурда шаванд.
Моддаи 7. Супурдани ашхосе, ки судіои Їуміурии Тоїикистон маікум
кардаанд
1. Шаірвандони Їуміурии Тоїикистон, ки судіои Їуміурии Тоїикистон
маікум намудаанд, бе іеї шарту шароит ба давлати хориїњ супурда
намешаванд.
2. Шаірвандони хориїњ ва ашхоси бешаірвандњ, ки судіои Їуміурии
Тоїикистон маікум намудаанд, барои иїрои їазо ё адои минбаъдаи їазо
мутобиѕи шартномаіои байнидавлатии Їуміурии Тоїикистон ба давлатіои
хориїњ супурда шуданашон мумкин аст.
Моддаи 8. Принсипи ѕонуният
1. Фаъолияти муассисаіо, маѕомот ва ашхоси мансабдоре, ки їазоро иїро
мекунанд, ба риояи іатмии ѕонуніо асос меёбад. Ашхоси мансабдори ин
муассисаіо ва маѕомот барои таъмини ѕонуният дар фаъолияташон тибѕи
тартиби муѕарраргардида масъулият доранд.
2. Маікумшудагон вазифадоранд бе чуну чаро талаботи ѕонуніо ва дигар
санадіои меъёрию іуѕуѕиро, ки тартиб ва шартіои иїро ва адои їазоро
муайян менамоянд, риоя кунанд.
3. Ба маікумшудагон бояд іуѕуѕ ва ўідадориіояшон, ки ѕонуніо барояшон
пешбинњ намудаанд, дар іаїми пурра тавзеі дода барои оніо дастрас
намудани санадіои меъёрию іуѕуѕњ, ки иїрои їазои їиноятиро танзим
менамоянд, таъмин карда шавад.
Моддаи 9. Принсипи баробарии маікумшудагон дар назди ѕонун
Тартиб ва шартіои иїрои їазои їиноятњ, ѕатъи назар аз вазъи иїтимоњ,
хидматњ ва молу мулкњ, эътиѕоди сиёсњ, навъ ва хусусияти шуљли
маікумшуда то содир намудани їиноят, мансубияти нажодњ ва миллњ,
шаірвандњ, таісилот, забон, муносибат ба дин ва дигар іолатіо муайян карда
мешавад (Ѕонуни ЇТ аз 15.07.2004 № 48, аз 29.12.2010 № 648).
Моддаи 10. Принсипи башардўстњ
1. Дар рафти иїрои їазо нисбат ба маікумшуда маідуди-ятіои іадди аѕалли
іуѕуѕ, ки барои ноил шудан ба маѕсадіои їазо зарур ва кофњ мебошанд,
истифода мешаванд.
2. Маікумшударо азобу шиканїа додан ё нисбат ба ў муно-сибати бераімона
ва ё љайриинсонњ кардан ё шаъну эътибори ўро паст задан, таіти тадѕиѕоти
тиббњ ё дигар тадѕиѕоти илмњ, ки метавонад іаёт ва саломатии ўро таіти хатар
гузорад, іатто бо розигии ў ѕарор додан ѕатъиян манъ аст.
Моддаи 11. Принсипи демократизм
1. Нисбат ба маікумшудагон истифода бурдани воситаіои ислоіњ дар асоси
инкишоф додани ташаббуси муфиди оніо, унсуріои худидоракунњ, иштироки
ташкилотіои худфаъолият, хешовандони наздик ва дигар ашхос, ки
метавонанд ба оніо таъсири мусбат расонанд, сурат мегирад.
2. Дар ислоіи маікумшудагон, расонидани ёрњ ба озодшудагон їиіати таъмин
кардан бо їои кор ва фароіам овардани шароити маишњ, инчунин дар
фаъолияти муассиса ва маѕомот, ки иїрои їазоро анїом медиіанд, аіли їомеа
иштирок менамояд.
3. Фаъолияти муассиса ва маѕомоти иїрокунандаи їазо дар заминаи
ошкорбаёнњ ва іамкории мутаѕобила бо ташкилотіои їамъиятњ ва воситаіои
ахбори умум анїом дода мешавад.
Моддаи 12. Принсипи адолат ва іавасмандгардонии рафтори іуѕуѕњ
1. Рафтори маікумшудагон іангоми адои їазо, риояи ѕоидаіои
муѕарраршуда, муносибат нисбат ба меінат ва таълим іангоми таљьир додани
шароити нигаідошт, зиёд ё кам кардани маідудияти іуѕуѕњ дар доираи
пешбининамудаи ѕонун ба инобат гирифта мешавад.
2. Іангоми ѕабули ѕарор дар мавриди истифодаи чораіои іавасмандгардонњ ё
муїозот нисбат ба маікумшудагон ашхоси мансабдор бояд айни (объективњ)
ва холисона бошанд ва таніо ѕонунро ба роібарњ гиранд.
Моддаи 13. Принсипи фарѕгузорњ (дифферентсиатсия) ва
фардисозии(индивидуализатсия) иїрои їазо
Иїрои їазои їиноятњ мутобиѕи талаботи фарѕгузорњ ва фардисозии он татбиѕ
гардида, ба инобатгирии хусусият ва дараїаи хавфи їамъиятии їинояти
содиршуда, шахсияти маікумшуда, рафтори ўро дар давраи адои їазо,
муносибати ўро нисбат ба меінат ва дигар іолатіоро дар бар мегирад.
Моддаи 14. Ислоіи маікумшудагон ва воситаіои асосии он
1. Ислоіи маікумшудагон ин дар оніо ташаккул додани муносибати
эітиромона ба одам, їамъият, меінат, меъёріо, ѕоидаіо ва анъанаіои іаёти
умумии инсон ва іавасманд гардондани рафтори іуѕуѕњ мебошад.
2. Воситаіои асосии ислоіи маікумшудагон аз тартиби муѕарраршудаи иїро
ва адои їазо (низом), коріои тарбиявњ, меінат, соіиб шудан ба таісилоти
умумии асосњ, омодагии касбњ ва таъсиррасонии їамъиятњ иборатанд (Ѕонуни
ЇТ аз 15.07.2004 № 48, аз 14.05.2016 № 1307).
3. Воситаіои ислоіи маікумшудагон бо назардошти намуди їазо, хусусият ва
дараїаи хавфи їамъиятии їинояти содиршуда, шахсияти маікумшуда ва
рафтори оніо истифода бурда мешаванд.